قصیدهٔ شمارهٔ ۱۰۲ - در نکوهش دنیاداران
هوش مصنوعی: این شعر به موضوع درونی‌سازی و خودشناسی پرداخته و به انسان‌ها توصیه می‌کند تا از نیاز و حرص‌های دنیوی رها شوند و بر روی عشق الهی و معنویت تمرکز کنند. شاعر از افراد می‌خواهد که به جای فریب ظواهر و ادعاهای بی‌پایه، به کنکاش در درون پرداخته و با ترک صفات نفسانی و رسیدن به درک عمیق‌تری از حقیقت، به نور روحانیت دست یابند. همچنین، تأکید می‌کند که انسان باید از وابستگی به دنیا و احساسات نفسانی دور شود تا بتواند به حقیقت وجود خود و خدا نزدیک‌تر شود و به درک واقعی برسد. در پایان، شاعر به ضرورت تلاش و جستجوی حقیقت اشاره می‌کند و هشدار می‌دهد که در این مسیر باید از تقلید و ظواهر بی‌اثر دوری کرد تا به سعادت برسند.
ای گرفتار نیاز و آز و حرص و حقد و مالز امتحان نفس حسی چند باشی در وبال
هوش مصنوعی: ای کسی که در برابر نیازها، آز، حرص، کینه و مال گرفتار شدهای، چند بار باید امتحان نفس را بگذرانی تا از این بار سنگین رهایی یابی؟
چند در میدان قدس از خیره تازی اسب لافچون نداری داغ عشق از حضرت قدس جلال
هوش مصنوعی: در میدان قدس، تو بیجهت و با نادانی از قدرت و زیبایی اسب خود سخن میگویی، در حالی که تو هیچگونه عشق و علاقه حقیقی به مقام و عظمت قدسی که صحبتش را میکنی، نداری.
باطن از معنیت پاک و ظاهر از دعوی پلیدچون تهی طبلی پر از آواز از زخم دوال
هوش مصنوعی: باطن انسان از معنای واقعی خالی و ظاهر او از ادعاهای نادرست و زشت پر شده است. مانند این که یک ساز توخالی فقط صداهای دردناک را تولید می‌کند.
مرد باش و برگذار از هفت گردون پای خویشتا شوی رسته ازین الفاظهای قیل و قال
هوش مصنوعی: مردی کن و از محدودیتهای زندگی گذر کن تا از این حرفهای بیمعنی رها شوی.
روح را در عالم روحانیان کن آبخورنفس را در سم اسب روح کن قطع المنال
هوش مصنوعی: روح را در دنیای معنوی و الهی سیر و سیراب کن، و به نفس و روح خود اجازه ده که در سختیها و چالشها مانند سم اسب قرار گیرد، تا به نقطهای برسد که دیگر دسترسی به آن میسر نباشد.
جلوه ده طاووس سفلی را ز حکمت تا مگربا عروس حضرت علوی کند رای وصال
هوش مصنوعی: طاووس زمین را با زیبایی خود نشان بده تا شاید با دختر حضرت علی به وصلت برسد.
چون مفصل گشتی از احداث نفسانی به علماز همه اجساد نفسانی کند روح انفصال
هوش مصنوعی: وقتی که از ساختار وجودی خود به درک علمی عمیق‌تری دست پیدا کنی، روح میتواند از همهی بدنهای مادی و دنیایی جدا شود.
جهد آن کن تا ببری منزل اندر نور روحتا نمانی منقطع در اوسط ظل و ضلال
هوش مصنوعی: تلاش کن تا به نور حقیقت و روح برسید و از گمراهی و تاریکی فاصله بگیرید، تا در میانسالی زندگی خود دچار سردرگمی نشوید.
چون مصفا گشتی از اوصاف نفسانی ترادست تقدیر تعالی گوید: ای سید تعال
هوش مصنوعی: وقتی که از ویژگیهای نفس پاک شوی، تقدیر پروردگار به تو میگوید: ای آقا، به اوج برو.
چون بترک نفس گفتی پس شوی او را یقینچون ز خود بیزار گشتی روی بنماید جمال
هوش مصنوعی: وقتی که از نفس و خودخواهیات جدا شوی، به یقین به او نزدیک‌تر میشوی، زیرا وقتی از خود رنجیده شوی، زیبایی او به تو نمایان میشود.
گر بتقلیدی شدستی قانع از صانع رواستهمچنین میباش از انفاس نفس اندر جوال
هوش مصنوعی: اگر از دیگران تقلید کردهای، به دلیل آفرینندهات قناعت کن، همچنین باید از نفس خودت در این دنیا بهرهمند باشی.
رو به زیر سایهٔ «لا» خانهٔ «الا» بگیرتا که از الات بنماید همه راه مجال
هوش مصنوعی: به سوی سایه "لا" برو و در خانه "الا" بگذر تا تمام وسایل و ابزارها راهی را برایت نشان دهند.
کی خبر داری ز صانع کی ازو واقف شویتا که خرسندی به مشتی علمهای پر محال
هوش مصنوعی: آیا میدانی چه زمانی از خالق خود آگاه خواهی شد؟ تا چه زمانی میخواهی به اطلاعات نامعقول سطحی راضی باشی؟