قصیدهٔ شمارهٔ ۱۲۳ - در اشتیاق کعبه و سفر حج
هوش مصنوعی: این متن بیانگر چالش‌ها و دشواری‌هایی است که افراد در طول زندگی با آن‌ها مواجه می‌شوند. شاعر از تلاش برای رسیدن به هدف‌ها و آرزوهای بزرگ، حتی در شرایط سخت، صحبت می‌کند. او توصیف می‌کند که چگونه با وجود مشکلات، افراد می‌توانند عزت نفس خود را حفظ کنند و بر مشکلات غلبه کنند. در عین حال، شاعر بر احساسات عمیق انسانی، مانند عشق، غم، فراق و آرزوی دیدار نزدیکان تأکید می‌کند. این شعر نیز نشان‌دهنده یأس و امید است، زیرا گاهی اوقات با وجود غم‌ها و دردها، هنوز امید به آینده و بازگشت به خوشی‌ها وجود دارد. شاعر دعوت می‌کند تا در کنار هم و با همت جمعی، بر سختی‌ها غلبه کنیم و خود را خالص کرده و به تعالی برسیم.
گاه آن آمد که با مردان سوی میدان شویمیک ره از ایوان برون آییم و بر کیوان شویم
هوش مصنوعی: گاهی پیش میآید که با مردان به میدان برویم و از ایوان بیرون بیاییم تا در دل آسمان قرار بگیریم.
راه بگذاریم و قصد حضرت عالی کنیمخانه‌پردازیم و سوی خانهٔ یزدان شویم
هوش مصنوعی: ما راه را آماده میکنیم و عزم سفر به سمت شما داریم، زندگیمان را سازماندهی کرده و به سوی خانه خدا میرویم.
طبل جانبازی فرو کوبیم در میدان دلبی‌زن و فرزند و بی‌خان و سر و سامان شویم
هوش مصنوعی: در میدان عشق و ارزشت، باید با تمام وجود به نبرد پرداخته و از هر گونه وابستگی به فرزندان و خانه و زندگی عاری شویم.
گاه با بار مذلت سوی آن مسجد دویمگاه با رخت غریبی نزد آن ویران شویم
هوش مصنوعی: گاهی به خاطر ذلت و سرشکستگی به سمت آن مسجد میروم و گاهی به خاطر احساس بیگانگی و غربت در کنار آن ویرانه قرار میگیرم.
گاه در صحن بیابان با خران همره بویمگاه در کنج خرابی با سگان هم خوان شویم
هوش مصنوعی: گاهی در دل بیابان همراه با الاغها میگردیم و گاهی در گوشهای از ویرانه با سگها آواز میخوانیم.
گاه چون بی دولتان از خاک و خس بستر کنیمگاه چون ارباب دولت نقش شادروان شویم
هوش مصنوعی: گاهی ما مانند کسانی که بیدولت و فقیرند، بر بستر خاک و علف زندگی میکنیم، و گاهی مانند کسانی که صاحب مقام و دولت هستند، با شکوه و شادی در آسایش و رفاه زندگی میکنیم.
گاه از ذل غریبی بار هر ناکس کشیمگاه در حال ضرورت یار هر نادان شویم
هوش مصنوعی: گاهی اوقات از روی تحمل ناچاری، بار مشکلات بیخودان را به دوش میکشیم و گاهی در شرایط خاص، ناچار میشویم یار و همنشین کسانی باشیم که عقل درستی ندارند.
گاه بر فرزندگان چون بیدلان واله شویمگه ز عشق خانمان چون عاشقان پژمان شویم
هوش مصنوعی: گاهی به فرزندان مانند دیوانهها شیدا و بیخبر از خود میشویم، و گاهی از عشق به خانواده مانند عاشقان دلسوخته و غمگین میگردیم.
از فراق شهر بلخ اندر عراق از چشم و دلگاه در آتش بویم و گاه در طوفان شویم
هوش مصنوعی: به خاطر دوری از شهر بلخ در عراق، گاهی احساس آتش سوزی در دل و چشمم دارم و گاهی در نوسان و تلاطم شبیه طوفان هستم.
گه بعون همرهان چون آتش اندر دی بویمگه به دست ملحدان چون آب در آبان شویم
هوش مصنوعی: گاهی با یاری دوستان مانند آتش در دی (ماه سرد) میسوزیم، و گاهی به دست کفار مانند آب در آبان (ماه بارانی) میریزیم.
ملحدان گر جادوی فرعونیان حاضر کنندما به تکبیری عصای موسی عمران شویم
هوش مصنوعی: اگر ملحدان قدرت جادوگری فرعونیان را به نمایش بگذارند، ما با یک فریاد و تکبیر، به مانند عصای موسی، قدرت خود را نشان خواهیم داد.
غم نباشد بیش ما را زان سپس روزی که مااز نشابور و ز طوس و مرو زی همدان شویم
هوش مصنوعی: غمی نخواهیم داشت زمانی که از شهرهای نشابور، طوس و مرو به همدان سفر کنیم.
از پی بغداد و کرخ و کوفه و انطاکیهزهرمان حلوا شود آنشب که در حلوان شویم
هوش مصنوعی: در پی شهرهای بغداد، کرخ، کوفه و انطاکیه، زحمت و سختیهایمان به شیرینی حلوا تبدیل میشود، به شرطی که ما در آن شب به شادی و سرور بپردازیم.
چون بدارالملک عباسی امامی آمدیمتازه رخ چون برگ و شاخ از قطرهٔ باران شویم
هوش مصنوعی: وقتی به دربار عباسیان آمدیم، مانند جوانهها و شاخههای تازه، با طراوت و شادابی ناشی از باران شدم.
از برای حق صاحب مذهب اندر تهنیتجان قدم سازیم و سوی تربت نعمان شویم
هوش مصنوعی: به خاطر خدا و پاسداری از مذهب، برای تبریک و شادی به قدم برمیداریم و به سمت آرامگاه نعمان میرویم.
با شیاطین کین کشیم از خنجر توفیق حقچون ز قادسیه سوی عقبهٔ شیطان شویم
هوش مصنوعی: ما با شیاطین درگیر میشویم و با کمک خنجر پیروزی از سوی حق، بهسوی شیطان حرکت میکنیم، همانطور که از قادسیه به سمت عقبهاش میرویم.
پای چون در بادیهٔ خونین نهادیم از بلاهمچو ریگ نرم پیش باد سرگردان شویم
هوش مصنوعی: زمانی که پا در راهی پرخطر و پر از درد و رنج بگذاریم، همچون دانههای ریز شن که در برابر وزش باد به این سو و آن سو میچرخند، ما نیز ناچار خواهیم بود که در برابر مشکلات و مصائب سرگردان و بیهدف شویم.
زان یتیمان پدر گم کرده یاد آریم بازچون یتیمان روز عید از درد دل گریان شویم
هوش مصنوعی: به یاد یتیمانی که پدرشان را گم کردهاند، دوباره عواطفمان را ابراز میکنیم و مانند یتیمان در روز عید، از درد و دلتنگیمان گریه میکنیم.
از پدر وز مادر و فرزند و زن یاد آوریمز آرزوی آن جگر بندان جگر بریان شویم
هوش مصنوعی: از پدر و مادر و فرزند و همسر یاد میکنیم و از آرزوی آنهایی که دلهایشان دچار درد و رنج شده است، به شدت متاثر و داغدار میشویم.
در تماشاشان نیابیم ار گهی خوش دل بویمگرد بالینشان نبینم ار دمی نالان شویم
هوش مصنوعی: اگر در تماشای آن‌ها گاهی خوشحالم، اما نمیتوانم نزدیکشان باشم و اگر لحظهای نالان شوم، باز هم نمیتوانم به سراغشان بروم.
در غریبی درد اگر بر جان ما غالب شودچون نباشد این عزیزان سخت بی‌درمان شویم
هوش مصنوعی: اگر در غم و اندوه غریبی، درد بر جان ما تسلط پیدا کند، بیتردید در نبود عزیزان، درمان ما دشوار خواهد بود.
غمگساری نه که اشگی بارد از غمگین بویممهربانی نی که آبی آرد ار عطشان شویم
هوش مصنوعی: بغض و غم من به قدری زیاد است که اشکهایم بیاختیار میریزد. مهربانی هم نیست که اگر تشنهام شوم، به من آبی ببخشد.
نه پدر بر سر که ما در پیش او نازی کنیمنی پسر در بر که ما از روی او شادان شویم
هوش مصنوعی: نه ما در حضور پدر تلاش میکنیم که او را راضی کنیم، و نه در حضور پسر به خاطر او خوشحال میشویم.
چون رخ پیری ببینیم از پدر یاد آوریمهمچو یعقوب پسر گم کرده با احزان شویم
هوش مصنوعی: وقتی چهرهی پیری را میبینیم، یاد پدر میافتیم و همانطور که یعقوب به یاد پسرش که گمش کرده بود، غمگین میشویم.
باشد امیدی هنوز ار زندگی باشد ولیکآه اگر در منزلی ما صید گورستان شویم
هوش مصنوعی: هنوز امیدی وجود دارد اگر زندگی ادامه داشته باشد، اما آه که اگر در جایی نامید شویم، به گورستان خواهیم رفت.
حسرت آن روز چون بر دل همی صورت کنیمناچشیده هیچ شربت هر زمان حیران شویم
هوش مصنوعی: حسرت آن روزی که در دل خود مجسم میکنیم، باعث میشود که هرگز طعم هیچ نوشیدنی را نچشیدهایم و هر لحظه در حیرت و شگفتی به سر میبریم.
آه اگر یک روز در کنج رباطی ناگهانبی‌جمال دوستان و اقربا مهمان شویم
هوش مصنوعی: ای کاش روزی در گوشهای دور از دنیا، ناگهان بدون زیبایی دوستان و نزدیکان خود مهمان شویم.
همرهان حج کرده باز آیند با طبل و علمما به زیر خاک ره با خاک ره یکسان شویم
هوش مصنوعی: همسفران که به خانه خدا رفتهاند، با شوری و هیجان برمیگردند و به طبل و پرچمهای خود اشاره دارند. اما ما که در زیر خاک مدفون شدهایم، در پایان کار، به یک حال و وضعیت تشییع میشویم و با خاک یکسان خواهیم شد.
قافله باز آید اندر شهر بی‌دیدار ماما به تیغ قهر حق کشتهٔ غریبستان شویم
هوش مصنوعی: بازگشت کاروان به شهر بی‌دیدار ما، و ما به خاطر قهر و خشم حق به قتلگاه بیگانهگی خواهیم رفت.
همرهان با سرخ رویی چون به پیش ماه شبما به زیر خاک چون در پیش مه کتان شویم
هوش مصنوعی: رفقای ما که صورتشان سرخ و زیباست، وقتی به پیش ماه شبمان میآیند، مانند کتان زیر خاک نرم و خنک می‌شوند.
دوستان گویند حج کردیم و می‌آییم بازما به هر ساعت همی طعمهٔ دگر کرمان شویم
هوش مصنوعی: دوستان میگویند که به سفر حج رفتهاند و حالا برمیگردند، اما ما هر لحظه در دام و مشکلات جدیدی گرفتار میشویم.
نی که سالی صدهزار آزاده گردد منقطعهم دریغی نیست گر ما نیز چون ایشان شویم
هوش مصنوعی: اگر نی، سالی صد هزار آزاده را بیابد و از آن جدا شود، هیچ جای نگرانی نیست. حتی اگر ما نیز مانند آنان شویم، اشکالی ندارد.
گر نهنگ حکم حق بر جان ما دندان زندما به پیش خدمت او از بن دندان شویم
هوش مصنوعی: اگر نهنگی به ما آسیب بزند، ما با کمال فروتنی و بندگی در برابر او تسلیم خواهیم شد.
رو که هر تیری که از میدان حکم آمد به ماهدیه جان سازیم و استقبال آن پیکان شویم
هوش مصنوعی: هرچه اتفاقی که از سوی سرنوشت برای ما رقم بخورد، باید با جان و دل آن را بپذیریم و برای مواجهه با آن آماده شویم.
چون بدو باقی شدیم از جسم خود فانی شویمچون بدو دانا شدیم از علم خود نادان شویم
هوش مصنوعی: زمانی که به او نزدیک شدیم، از دنیای مادی خود جدا میشویم و از وجود مادی خود فانی میگردیم. زمانی که در حقیقت او قرار میگیریم، از دانستههای خود ناامید میشویم و به نادانی خود پی میبریم.
گر نباشد حج و عمره ور می و قربان گو مباشاین شرف ما را نه بس کز تیغ او قربان شویم
هوش مصنوعی: اگر حج و عمره نباشد، و از شراب و قربانی خبری نباشد، این افتخار برای ما کافی نیست که فقط به خاطر تیغ او قربانی شویم.
این سفر بستان عیاران راه ایزدستما ز روی استقامت سرو این بستان شویم
هوش مصنوعی: این سفر به سرزمین زیبای دوستان، به اراده خداوند است و ما با استقامت و استقلالی که داریم، از زیباییهای این باغ بهرهمند خواهیم شد.
حاجیان خاص مستان شراب دولتندما به بوی جرعه‌ای مولای این مستان شویم
هوش مصنوعی: زائران خاصّ، شادمان از نعمتها و خوشیهای الهی هستند. ما نیز با استشمام کمترین نشانهای از این خوشی‌ها، به عشق و محبت آن‌ها پیوسته و محو جذبههای آن‌ها میشویم.
نام و ننگ و لاف و اصل و فضل در باقی کنیمتا سزاوار قبول حضرت قرآن شویم
هوش مصنوعی: ما باید در زندگیمان بر روی مسائلی مانند نام، اعتبار، فخر و ارزشهای خود تمرکز کنیم تا شایسته پذیرش و توجه قرآن باشیم.
بادیه بوته‌ست و ما چون زر مغشوشیم راستچون بپالودیم ازو خالص چو زر کان شویم
هوش مصنوعی: بیابان همانند یک بوته است و ما مانند ظروف طلا هستیم که ناخالصی داریم. وقتی که از این بوته عبور کنیم و پالوده شویم، خالص خواهیم شد و مانند طلای ناب خواهیم گشت.
بادیه میدان مردانست و ما نیز از نیازخوی این مردان گریم و گوی این میدان شویم
هوش مصنوعی: بیابان مکانی است برای نشان دادن شجاعت و مردانگی، و ما نیز به خاطر نیاز به این افراد شجاع، به این میدان میرویم و خود را در دل این چالش‌ها قرار میدهیم.
گرچه در ریگ روان عاجز شویم از بی‌دلیچون پدید آید جمال کعبه جان افشان شویم
هوش مصنوعی: اگرچه در دشت و بیابان احساس ناامیدی کنیم، اما وقتی زیبایی حقیقی را ببینیم، جانمان سرشار از عشق و شوق میشود.
یا به دست آریم سری یا برافشانیم سریا به کام حاسدان گردیم یا سلطان شویم
هوش مصنوعی: ما یا به موفقیتی بزرگ دست مییابیم و به خواستهمان میرسیم، یا باید با قهر و خشم از این دنیا وداع کنیم. همچنین ممکن است که در برابر حسد دیگران قرار بگیریم یا به مقام و سلطنت دست پیدا کنیم.
یا پدید آییم در صحرای مردان همچو کوهیا به زیر پشتهٔ ریگ روان پنهان شویم
هوش مصنوعی: ما یا باید در دشت مردان با عظمت مانند کوه ظاهر شویم، یا در زیر تودههای ریگ پنهان شویم.