قصیدهٔ شمارهٔ ۱۶۴ - دریغاگویی از نااهلی روزگار
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی درد و کمبودهای جهان می‌پردازد و از جستجوی حقیقت و ارزش‌ها سخن می‌گوید. شاعر به ناامیدی‌ها و دلتنگی‌های انسان‌ها اشاره کرده و از وجود افراد و چیزهای ارزشمند در تاریخ و دین می‌گوید، اما در عین حال به چالش‌های موجود اشاره دارد. او در جستجوی عشق حقیقی و عقل راستین است و نکته‌های مختلفی از شخصیت‌های بزرگ تاریخ و دین مانند پیامبر، امامان و شخصیت‌هایی چون حسین و علی را مطرح می‌کند. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که در دنیا همه چیز به صورت ظاهری موجود است، اما جوهر و حقیقت ارزشمند در آن نایاب است.
جهان پر درد می‌بینم دوا کودل خوبان عالم را وفا کو
هوش مصنوعی: دردهای این دنیا را می‌بینم و به دنبال دارویی هستم. وفای دلهای نیکان و خوبان این عالم هم کجاست؟
ور از دوزخ همی ترسی شب و روزدلت پر درد و رخ چون کهربا کو
هوش مصنوعی: اگر از عذاب و مشکلات زندگی میترسی، همیشه دلت پر از درد است و چهرهات تاریک و غمگین به نظر می‌رسد.
بهشت عدن را بتوان خریدنولیکن خواجه را در کف بها کو
هوش مصنوعی: بهشت عدن امکان خرید دارد، اما نمیدانم ارزش آن در دست خواجه چقدر است.
خرد گر پیشوای عقل باشدپس این واماندگان را پیشوا کو
هوش مصنوعی: اگر خرد رهبر عقل باشد، پس رهبر این آدمهای عقبمانده کجاست؟
ز بهر نام و جان تا بام یابیچو برگ توت گشتی توتیا کو
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن نام و جاودانگی، باید تلاشت را از صبح تا شب ادامه دهی. وقتی به این هدف رسیدی، مانند برگ توت در این مسیر پرورش مییابی.
مگر عقل تو خود با تو نگفتستقبا گیرم بیلفنجی بقا کو
هوش مصنوعی: آیا عقل تو به تو نگفته که برای خود لباس زیبایی بپوش و جاودانگی را جستجو کن؟
درین ره گر همی جویی یکی راسحر گاهان ترا پشت دوتا کو
هوش مصنوعی: اگر در این مسیر به دنبال کسی هستی، هر صبح زود پشت دو کوه او را خواهی یافت.
به دعوی هر کسی گوید ترا امولیکن گاه معنی شان گوا کو
هوش مصنوعی: هر کسی ممکن است ادعایی در مورد تو داشته باشد و بگوید که طرفدار تو است، اما گاهی باید معانی واقعی این ادعاها را بررسی کنی تا ببینی که چه کسی واقعاً حاضر است از تو حمایت کند.
سراسر جمله عالم پر یتیمستیتیمی در عرب چون مصطفا کو
هوش مصنوعی: تمام جهان پر از یتیم است و یتیمی در میان عرب مانند مصطفی وجود ندارد.
سراسر جمله عالم پر ز شیرستولی شیری چو حیدر باسخا کو
هوش مصنوعی: کل جهان پر از شیرانی است، اما شیرانی چون حیدر با بزرگواری و جوانمردی وجود ندارند.
سراسر جمله عالم پر زنانندزنی چون فاطمه خیر النسا کو
هوش مصنوعی: تمامی زنان در جهان بسیارند، اما زنی مانند فاطمه که بهترین زنان است، کجاست؟
سراسر جمله عالم پر شهیدستشهیدی چون حسین کربلا کو
هوش مصنوعی: تمام عالم پر از شهیدانی است که جانشان را فدای حق کردند. اما در میان این شهیدان، کسی همچون حسین در کربلا وجود ندارد.
سراسر جمله عالم پر امامستامامی چون علی موسی الرضا کو
هوش مصنوعی: تمامی عالم پر از امام است، مانند امام علی و امام موسی رضا.
سراسر جمله عالم پر ز مردستولی مردی چو موسی با عصا کو
هوش مصنوعی: عالم پر از انسان است، اما مردی مانند موسی که با عصا به راه بیفتد، وجود ندارد.
سراسر جمله عالم حدیثستحدیثی چون حدیث مصطفا کو
هوش مصنوعی: تمامی موجودات در این جهان پر از داستانها و روایات هستند، اما هیچ کدام به اندازه روایتهای پیامبر اسلام ارزشمند و شگفتانگیز نیستند.
سراسر جمله عالم پر ز عشقستولی عشق حقیقی با خدا کو
هوش مصنوعی: تمام جهان پر از عشق است، اما عشق واقعی را در کجا میتوان نزد خدا یافت؟
سراسر جمله عالم پر ز پیرستولی پیری چو خضر با صفا کو
هوش مصنوعی: در تمام عالم، افراد مسن و پیر فراوانند، اما کسی مثل خضر، که با صفا و با فضیلت باشد، کجا یافت میشود؟
سراسر جمله عالم پر ز حسنستولی حسنی چو یوسف دلربا کو
هوش مصنوعی: تمامی جهان پر از زیبایی است، اما مانند زیبایی دلربای یوسف، زیبای خاصی وجود ندارد.
سراسر جمله عالم پر ز دردستولی دردی چو ایوب و دوا کو
هوش مصنوعی: در دنیا همه جا پر از درد و رنج است، اما مانند درد ایوب، درمانی پیدا نمیشود.
سراسر جمله عالم پر ز تختستولی تخت سلیمان و هوا کو
هوش مصنوعی: تمامی جهان مملو از شاهی و قدرت است، اما تخت سلیمان و آسمان کجا هستند؟
سراسر جمله عالم پر ز مرغستولی مرغی چو بلبل با نوا کو
هوش مصنوعی: کل جهان پر از پرنده است، اما مانند بلبل که با صدای دلنشین خود میخواند، پرندهای یافت نمیشود.
سراسر جمله عالم پر ز پیکستولی پیکی چو عمر بادپا کو
هوش مصنوعی: تمامی عالم پر از نشانهها و علامتهای توست، اما پیامرسانی همچون عمر که به سرعت میگذرد، کجاست؟
سراسر جمله عالم پر ز مرکبولی مرکب چو دلدل خوش روا کو
هوش مصنوعی: دنیا پر از نشانهها و نشانههای گوناگون است، اما دل خوش و راضی مانند مرغی آزاد و شاد است که به هر سو پرواز می‌کند.
سراسر کان گیتی پر ز مس شدز مس هم زر نیامد کیمیا کو
هوش مصنوعی: در تمام جهان، همه چیز پر از مس است و از این مس، طلا به وجود نمیآید. پس کیمیاگری که بتواند مس را به طلا تبدیل کند، کجاست؟
سنایی نام بتوان کرد خود راولیکن چون سناییشان سنا کو
هوش مصنوعی: میتوان نام سنایی را بر خود نهاد، اما آیا میتوان به ویژگیها و صفات سنایی نیز دست یافت؟