قصیدهٔ شمارهٔ ۱۷۰ - در مدح بهرامشاه پسر مسعود شاه
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی و شکوه هلالی اشاره دارد که دلها را روشن کرده است. شاعر با توصیف این هلال، به ویژگی‌های خاص آن و تأثیرش بر عاشقان و عارفان می‌پردازد. او می‌گوید که این هلال، خود را از آفتاب و ماه برتر می‌داند و با لبخند بر چهره‌اش، دلها را تسخیر می‌کند. زلف‌های پیچ‌خورده‌اش نیز دلهای عاشقان را به درد می‌آورد و در عین حال، نشان از فضیلت و معنویت عالیه دارد. شاعر به تأمل در روحانیّت و جامعیّت حقیقت پرداخته و بر این نکته تأکید می‌کند که در دنیای ظاهری، شاهان و مقام‌ها هیچ ارزشی ندارند در مقایسه با شناخت حقیقی از وجود و صفات این هلال. در کل، شعر پیامی از عشق و جذبه الهی و اهمیت زندگی معنوی را منتقل می‌کند.
آمد هلال دلها ناگه پدید ناگههان ای هلال خوبان «ربی و ربک الله»
هوش مصنوعی: ناگهان هلالی چون ماه در دلها ظاهر شد. ای هلال زیبا، پروردگار من و تو خداست.
زین بوالعجب هلالی گر هیچ بدر گرددنی آسمان گذارد نی آفتاب و نی مه
هوش مصنوعی: اگر این هلال شگفتانگیز (ماه) به هیچ وجه کامل نشود، نه آسمان او را میپذیرد و نه خورشید و نه ماه.
در روی او بخندید از بهر حال کو خودبر آفتاب خندد وقت وداع هر مه
هوش مصنوعی: در چهره او لبخند بزن، چون او خود نیز در هنگام وداع با ماه، به آفتاب لبخند میزند.
ماهی که رهنمایست از دور رهروان راچون روی او ببیند از شرم گم کند ره
هوش مصنوعی: ماهی که دور از خود راهنمایی می‌کند، وقتی رهگذران روی او را ببینند، از شرم مسیر خود را گم میکنند.
پیچ و شکنج زلفش دلهای عاشقان راهم فضل «تبت» آمد هم فضل «قل هو الله»
هوش مصنوعی: پیچ و تاب موهای او، دلهای عاشق را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد و برای آنها هم رحمت الهی به همراه دارد و هم هدایت و آگاهی از امور معنوی.
سالوسیان دل را در کوی او مصلاهاروتیان دین را در زلف او سقرگه
هوش مصنوعی: در کوی محبوب، عابدان و زاهدان در حال عبادت و نیایش هستند و در زلف محبوب، علم و دین به زیبایی و فرح بخش وجود دارد.
بر گاو برنهد رخت استاد ساحران راهر گه که برنشیند بر ابلق سحرگه
هوش مصنوعی: هر زمانی که استاد ساحران، رخت خود را بر شتر ابلق بیندازد، نشانهای از تسلط و قدرت او در جادوگری است.
با آنکه بی نظیرست از روشنان گیتیزنهار تا نخوانی الاهش الله الله
هوش مصنوعی: اگرچه او از روشناییهای دنیای ما بینظیر است، مواظب باش که در مورد او فقط نگو "الله الله" و دعا نکن.
عقل غریزتی را روح‌القدس نخوانددر بارگاه وصفش جز ما تقول ویله
هوش مصنوعی: عقل طبیعی و ذاتی تو به وسیله روح‌القدس شناختی نخواهد داشت و در جایی که وصف او مطرح است، هیچکس جز ما نمیتواند آن را بیان کند.
فحلی‌ست طلعت او کاندر مشیمهٔ دلچون جفت دیده گردد احسنت و زه کند زه
هوش مصنوعی: چهره‌اش مانند خورشید است و وقتی در اعماق دل ظاهر میشود، زیباییاش به حدی است که هر دو چشم را به تحسین وا میدارد و دل را مجذوب می‌کند.
شاهان درگه حق بوذر شناس و سلمانبیزار شو ز شاهی کو تخت دارد و گه
هوش مصنوعی: در درگاه حق، شاهان باید بوذر را بشناسند و از سلمان دوری کنند. باید از سلطنت کسانی که فقط بر تخت نشستهاند و فاقد ارزش معنوی هستند، برکنار شوند.
موسی کله بدوزد آنجا که او برد سریوسف رسن بسوزد آنجا که او کند چه
هوش مصنوعی: موسی در جایی سرش را پایین می‌آورد که یوسف در آنجا رنج میکشد و در جایی که او دچار مشکل میشود، رشتهٔ کارش پاره میشود.
زهری که او چشاند چه جای اخ که بخ بختبغی که او گذارد چه جای اه که خه خه
هوش مصنوعی: زهر و درد و رنجی که او به من چشاند، چه معنی دارد که من حسرت بکشم؟ و تغییراتی که او در زندگیام ایجاد کرد، چه جای آه و ناله کردن دارد؟
زخم سنان او را اه کردی ای سناییهرگز کدام عاشق در وقت خه کند اه
هوش مصنوعی: زخم دندان او باعث آه و ناله من شد، ای سنایی! هرگز هیچ عاشقی در زمان درد و غم نمیتواند آه نکشد.
خاصه تو کز سعادت داری به زیر گردونتعویذ و نوشدارو از مدحت شهنشه
هوش مصنوعی: بهخصوص تو که به خاطر خوششانسی، تحت حمایت آسمانی هستی و دعا و راهحلهای مفید از ستایش پادشاه به تو میرسد.
بهرامشاه مسعود آن شه که خواند او رابهرام آسمانش از سعد مشتری شه
هوش مصنوعی: بهرامشاه مسعود، پادشاهی است که آسمان او را به خاطر خوشبختی و موفقیتش مانند سیاره مشتری، بزرگ و مهم میشمارد.
چندانش مملکت باد اندر خضر که باشددوران مهر و مه را در ملک او سفرگه
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به آن است که سرزمین او مانند مکان امن و آرامی است که در آن دورههای خوشی و بهار زندگی (مهر و مه) سپری میشود. این سرزمین به قدری خوشایند و پربرکت است که میتواند مکان مناسبی برای زندگی و سفر باشد.