شمارهٔ ۱۱۴
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به شکایت از دردها و رنج‌هایی که از دنیا و دیگران می‌کشد، می‌پردازد. او به چرخ نیلی رنگ (symbolic of fate) اشاره می‌کند که بر سر نوشت او تاثیر دارد. شاعر می‌گوید که از خلق و دنیای مادی قطع امید کرده و به آزادی و بی‌طمعی رسیده است. او به مقام و ارزش آزادگی و انسانیت اشاره کرده و خاطرنشان می‌کند که بهترین انسان‌ها کسانی هستند که طمع و حرص ندارند. همچنین به این نکته تاکید می‌کند که انسان‌های نیکو و با اصالت باید از رفاقت با افراد طمع‌کار و خسیس دوری کنند. در پایان، شاعر هشدار می‌دهد که باید از افرادی که نیکویی و بدی را نمی‌دانند، حذر کرد و به دنبال انسان‌های با ارزش و درستکار رفت.
ز تو ای چرخ نیلی رنگ دارمهزاران سان عنا و درد جامع
هوش مصنوعی: ای چرخ نیلی رنگ، از تو هزاران درد و رنج دارم که به دلم سنگینی می‌کند.
نه تنها از تو بل کز هر چه جز تستبه من بر هست همچون سیف قاطع
هوش مصنوعی: من تنها از تو تأثیر نمیپذیرم، بلکه از هر چیز دیگری که غیر از توست نیز به من آسیب میرسد، همانطور که یک شمشیر برنده میتواند نصیب کسی کند.
مرا زان مرد نشناسی تو زنهارکه گردم از تو اندر راه راجع
هوش مصنوعی: من را از آن مرد نشناسی، پس مواظب باش که در مسیر برگشت دچار مشکل نشوم.
طمع چون بگسلم از خلق از تومرا خوا یار باش و خوا منازع
هوش مصنوعی: زمانی که از مردم دنیا ناامید شوم و دلم از طمع به آنها ببرّد، تنها از تو میخواهم که یار و همراه من باشی و با من درگیر نشوی.
چو بی‌طمعی و آزادی گزیدمدلم بیزار گشت از حرص و قانع
هوش مصنوعی: وقتی که به بیغمی و آزادی دست یافتم، دلم از خواستههای بیپایان و حرص دور شد و راضی و خرسند شدم.
بر آزادمردان و کریمانگرانتر نیست کس از مرد طامع
هوش مصنوعی: هیچکس برای آزادگان و بزرگان اهمیت و ارزش بیشتری ندارد از مردان حریص و طماع.
ازین یاران چون ماران باطنخلاف یکدگر همچون طبایع
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که افراد نزدیک و دوستان در باطن، مانند مارها رفتار میکنند و در عوض همدیگر به نوعی کینهتوزی و نفاق دارند. آنها همچون طبیعتهای مختلفی هستند که هر کدام ویژگیها و رفتارهای خاص خود را دارند.
بسان نسر طایر راست باشدبه پیش و پس بسان نسر واقع
هوش مصنوعی: مانند پرندهای که در آسمان پرواز می‌کند، باید در زندگی به جلو حرکت کرد و نه تنها به گذشته نگاه کرد.
عدو بسیار کس کو هر کسی رانماند حقتعالی هیچ ضایع
هوش مصنوعی: اگر دشمنی وجود داشته باشد که به کسی آسیب برساند، هرگز خداوند کسی را از حق و حقیقت خود محروم نخواهد کرد.
چو عیسی را عدو بسیار شد زودببرد ایزد ورا در چرخ رابع
هوش مصنوعی: زمانی که دشمنان عیسی (ع) او را بسیار تحت فشار قرار دادند، خداوند او را به آسمان برد.
خسیسان را چرا اکرام کردیمبخیلان را چرا کردیم صانع
هوش مصنوعی: چرا به افرادی که دست و دل باز نیستند احترام گذاشتیم و به بخشش در حق بخیلان توجه نشان دادیم؟
همیشه خاک بر فرق کسی بادکه نشناسد بدی را از بدایع
هوش مصنوعی: هر کسی که نتواند تفاوت بین بدی و خوبی واقعی را تشخیص دهد، همیشه در سختی و زحمت خواهد بود.
حذر کن ای سنایی تو از اینهاترا باری ندانم چیست مانع
هوش مصنوعی: ای سنایی، از این امور احتیاط کن، زیرا برای تو نمیدانم چه چیزی مانع شده است.
ببر زین ناکسان و دیگران گیر«کثیرالناس ارض الله واسع»
هوش مصنوعی: از افراد ناپاک دوری کن و سایرین را نیز ترک کن، چرا که زمین خدا وسیع است.