قصیدهٔ شمارهٔ ۲۰۰ - در مدح بهرامشاه
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عاشقانه و زیبایی‌های معشوق می‌پردازد. شاعر از جذابیت و تاثیرگذاری چهره و زلف معشوق سخن می‌گوید و اشاره می‌کند که دلش را به او سپرده است. زیبایی او را همچون ماه و آفتاب توصیف کرده و او را در مقایسه با دیگران بی‌نظیر می‌داند. شاعر در میانه درد و اندوه ناشی از دوری، از محبت و عشق به معشوق می‌گوید. همچنین به توصیف ویژگی‌های خاص او و تأثیرش بر زندگی‌اش می‌پردازد. در نهایت، ناتوانی خود از مقاومت در برابر عشق و زیبایی معشوق را بیان می‌کند.
نه از اینجا نه از آنجا دل من برد مهیزین گهر خنده نگاری و شکر بوسه شهی
هوش مصنوعی: دل من نه به خاطر جایی خاص، بلکه به خاطر زیبایی و لطافت یک دختر خندان که همچون مروارید میدرخشد و بوسهاش مانند شکر شیرین است، گرفته شده است.
زین جهانساز ظریفی و جهانسوز بتیزین جگر خوار شگرفی و دلاویز مهی
هوش مصنوعی: از این هنرمند با ذوق و آتشین، مجسمهای شکل گرفته که هم دلفریب است و هم عمیقاً تاثیرگذار، و به نوعی از درون انسان میخورد و او را تحت تأثیر قرار میدهد.
مه که باشد که همی هر شب و هر روز کندآفتابش زهی و کوکب سیاره خهی
هوش مصنوعی: ماه که در هر شب و روز به زیبایی میدرخشد و باعث روشنایی آفتاب میشود، ستارهها را هم تحت تاثیر قرار میدهد و به آنها جلوهای زیبا میبخشد.
دید رضوان به خرابیش ز یک روز چو گنجبه عجب گفت همی کینت نکو جایگهی
هوش مصنوعی: رضوان به زیبایی و خوشیهای بهشت نگاهی به خرابی و زشتیهای یک روز انسان داشت و با تعجب گفت که آیا اینجا هم مکانی خوب و شایسته برای تو نیست.
زان رخ و زلف شب و روز نماینده رخشروز عید و شب قدر از حرکات کلهی
هوش مصنوعی: از آن چهره و موهایی که به شب و روز میدرخشد، نمایشگر چهرهات در روز عید و شب قدر است، ناشی از حرکات سر و رفتارهایت.
گفتی آن هر شکن از زلف بر آن عارض اوتوبه‌ای بود برو از همه سوها گنهی
هوش مصنوعی: تو گفتی هر شکن زلف آن معشوقه، نشانهای از توبه است. از همه جا بیفکن گناه را.
دل نازک به یکی طفل سپردم که نماندنیز در دستم از آن پس جز لاحوال واهی
هوش مصنوعی: دل نرم و حساس خود را به دستان یک کودک سپردم، اما دیگر نتوانستم آن را نگهدارم و از آن زمان فقط با بیحالی و خیالهای توخالی سر و کار داشتم.
دل و جان را زخم و حلقهٔ او با رخ اوصدهزاران ره وانگه خطر صدر رهی
هوش مصنوعی: دل و جان من به زخم و زنجیر او گرفتار شده است و زیبایی او باعث شده که هزاران راه به سوی خطر و رنج باز شود.
از بس اندیشهٔ زلفینش به غم در پوشیددل و چشمم ز دو زلفش سیهی بر سیهی
هوش مصنوعی: به خاطر تفکر و اندیشهای که درباره زلفهای او دارم، قلب و چشمانم به شدت تحت تأثیر قرار گرفته و به نوعی با حالتی غمگین به هم پیوند خوردهاند.
دیده با چهرهٔ او کرد حریفی تا مندر میان دو رخش دارم بر پادشهی
هوش مصنوعی: چشم من به زیبایی او عادت کرده و مانند رقیبی برای من شده است، طوری که حالا در برابر دو طرف صورتش مانند پادشاهی ایستادهام.
گرچه تاب گنهم نیست ولیک از پی اودارم از محنت این دل ز محبت گنهی
هوش مصنوعی: هرچند که توانایی تحمل سختیها را ندارم، اما به خاطر محبت او از درد و رنج دل خود جانفشانی میکنم.
چون بپیوست غمش با رحم هستی مننیستی زادم ازو اینت قوی درد زهی
هوش مصنوعی: وقتی که نگرانیش به وجودم پیوست، من از احساس خودم فاصله گرفتم. این درد قویای است که به خاطر آن به وجود آمدهام.
همچو جوزام بمانده ز غمش روی به رویکه نبینم همی آن روی چو مه مه به مهی
هوش مصنوعی: مانند فندق ماندهام از غم او، که نمیخواهم روی او را ببینم؛ او مانند ماهی است که به ماهی دیگر نمینگرد.
چار طبعند و نه افلاک که پایندهٔ حسننیست بر چهرهٔ او مر همه را پنج و دهی
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در میان چهار نوع خصلت و نه آسمان، هیچ چیز نمیتواند زیبایی چهره او را پایدار کند. این زیبایی، فراتر از هر چیزی است و تمامی ویژگیها را تحت تأثیر قرار میدهد.
گویم او را بروم گوید بر من بدو جوز این چنین کهدان کم گیر چو تو برگ گهی
هوش مصنوعی: میگویم بروم، او می‌گوید که بر من خوب نیست. از اینگونه دوستان کمتر پیدا کن، مانند تو که حال و هوایشان تغییر می‌کند.
هست چون آب زنخدانش چهی از بر اویکس ندیدست چنین نادره در هیچ گهی
هوش مصنوعی: چون آب، خط زنخدانش چه زیباست که هیچ کس در هیچ زمانهای مانند آن را ندیده است.
آب دیدست همه خلق ز چه لیک به چشمکس ندیدست بدین بلعجبی آب چهی
هوش مصنوعی: همه مردم آب را دیدهاند، اما هیچکس نتوانسته است آن را به این شکل عجیب و غریب درک کند.
نور زاید همی از چاه زنخدانش نه آبدارد آن چه مگر از چشمهٔ خورشید رهی
هوش مصنوعی: نور از چاه زنخدانش میتابد و این نور مانند آب نیست، بلکه مانند چشمهٔ خورشید است که بهجای آب، روشنی میدهد.
بسر او سنایی به نکویی و به عدلنه چنو دیده به عالم نه چو بهرامشهی
هوش مصنوعی: در میان مردم، کسی را مانند او نمیتوان یافت که هم زیبا و خوشرفتار باشد و هم عادل. در دنیا کسی را نخواهی دید که به این خوبی و عظمت باشد.
پادشاهی که به هفت اقلیم از پنجم چرخهمچنو دیدهٔ بهرام ندیدست شهی
هوش مصنوعی: هیچ پادشاهی در همهی سرزمینها مانند بهرام، این بینایی و قدرت را نداشته است.
ربعی از کشور او وز همه گردون حشریرعبی از هیبت او وز همه عالم سپهی
هوش مصنوعی: کشور او تابع فرمانی است که از هیچکس جز او ترس ندارد و در تمامی آسمانها هراس و قدرت او را میتوان دید. در کل جهان هم، هیچکس جرات مقابله با او را ندارد.