بخش ۲۷ - در حرص و شهوت و خشم گوید
هوش مصنوعی: این متن به بررسی اجزای وجود انسانی و چالش‌های آن می‌پردازد. نویسنده به سه نوع موجودیت که می‌تواند در وجود انسان باشد اشاره می‌کند: "ستوری"، "دیو" و "ددست". او سگ و اسب را به عنوان نمادهایی از صفات مختلف درون انسان در نظر می‌گیرد.
نویسنده به ما یادآوری می‌کند که هر یک از این صفات همچون خشم، شهوت و آرزو باید در تعادل باشند تا انسان به خوبی عمل کند. همچنین اشاره می‌کند که درون انسان، مضامین خیر و شر وجود دارد و او باید بین این دو انتخاب کند.
متن به اهمیت عقل و آگاهی اشاره دارد و تأکید می‌کند که انسان باید خود را مدیریت کند و از هوش و حکمت خود بهره‌برداری کند. در نهایت، با تشبیه انسان به کشاورز، خواستار مراقبت از ویژگی‌های درون خود است و بر لزوم توازن بین نیروها و خواسته‌های مختلف در زندگی تأکید می‌کند.
بر سه نوع از ستور و دیو و ددستسر و گردن یکی دو پا و دو دست
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی به توصیف موجودات مختلف می‌پردازد. در آن به سه گروه از موجودات اشاره شده است که هر کدام ویژگیهایی دارند؛ موجوداتی که بخشی از بدنشان مشابه انسان است، شامل سر و گردن و اندامهای دیگر. به نوعی، این جمله بیانگر تنوع و تفاوتهای موجودات در دنیای طبیعت است.
سگ و اسبست با تو در مسکنآن گزنده‌ست و این دگر توسن
هوش مصنوعی: سگ و اسب در خانه تو حضور دارند، یکی از آنها آزاردهنده است و دیگری جانور تندرو و چابک.
آن مروّض کن این مُعلّم کنپس درآی و حدیث آدم کن
هوش مصنوعی: مربی را وادار کن که آموزش دهد، سپس وارد شو و داستان آدم را بیان کن.
عمر دادی به مکر و شهوت و زورچه تو مردم چه دیو و دد چه ستور
هوش مصنوعی: زندگیات را صرف فریب، خواسته‌های نفسانی و قدرت طلبی کردهای، چه انسان باشی، چه مانند دیو و دد، یا حتی مانند جانوران.
با همه حسرت و فغان و غریوپای عقلت ببسته‌اند سه دیو
هوش مصنوعی: با وجود تمام حسرتها و نالهها و فریادها، سه دیو عقل تو را زندانی کردهاند.
با سه دیو ار ز آدمی یک دمتو همان کن که دیو با آدم
هوش مصنوعی: با سه دیو، یعنی با سه موجود شرور، اگر از انسان حتی لحظهای مشابهت پیدا کنی، همانگونه که دیوان با انسان رفتار میکنند، تو نیز همان رفتار را انجام بده.
آنکه بی‌رنگ زد ترا نیرنگدر تو بنهاد حرص و شهوت و جنگ
هوش مصنوعی: کسی که بدون رنگ و لعاب تو را فریب داد، در وجودت حرص و تمایلات و نزاع را قرار داد.
داعی خیر و شر درون تواندهر دو در نیک و بد زبون تواند
هوش مصنوعی: انسان می‌تواند از درون خود هم خیر و نیکی را صادر کند و هم شر و بدی را. این موضوع به کلام و زبان او بستگی دارد که چگونه این درون را بیان کند.
در ره خُلق خوب و سیرت زشتهفت دوزخ تویی و هشت بهشت
هوش مصنوعی: در مسیر زندگی، رفتار نیک و ویژگی‌های خوب ارزشمند است، در حالی که داشتن شخصیت زشت و رفتار ناپسند تنها به رنج و عذاب میانجامد.
همه مقصود آفرینش کونتویی ای غافل از معونت و عون
هوش مصنوعی: تمام هدف آفرینش عالم، تو هستی، ای کسی که از کمک و یاری غافل هستی.
وز درون تو هست از پی دینصدهزار آسمان فزون و زمین
هوش مصنوعی: از دل تو، به اندازههای بسیار، آسمانها و زمینها وجود دارد که در جستجوی دین و معرفتاند.
جز بهی جانت را بها ندهدجز بدی تنت را ندا ندهد
هوش مصنوعی: تنها خوبی است که به جانت ارزش میدهد و جز بدی، تن تو را نمیسازد.
خشم و شهوت به هرکجا خردستسبب نفع نیک و دفع بدست
هوش مصنوعی: خشم و شهوت در هر جا که باشند، باعث میشوند که خیر و سودهایی به دست آید و مسائل بد و ناپسند دور شوند.
شهوت اسبست و خشم سگ در تنمعتدل دار هر دو را در فن
هوش مصنوعی: نخست باید درون خود دو نیروی متفاوت را متعادل کنیم؛ یکی میل و خواسته‌های شدید (همچون شهوت) و دیگری خشم و ناخشنودی (همچون رفتار سگ). باید یاد بگیریم که چگونه این دو را در زندگی خود به درستی هدایت کنیم.
مه بیفزای هردو را مه بکاهدار بر حدِّ اعتدال نگاه
هوش مصنوعی: افزایش و کاهش نور ماه باید به گونهای باشد که در اندازهای متعادل و مناسب قرار گیرد.
زانکه داند کسی که رایض خوستکانچه در سگ نکو در اسب نکوست
هوش مصنوعی: چون کسی میداند که چه چیز در سگ خوب است، در اسب هم همان چیز خوب است.
از پی نفع و دفع و قوّت و جاهبا تو شخم است و آرزو همراه
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن منفعت، دوری از ضرر، قدرت و مقام، با تو کوشش و خواستههایی در کار است.
آنکه را خشم و آرزو نبوددر کیاست چنان نکو نبود
هوش مصنوعی: کسی که نه خشم دارد و نه آرزو، در تدبیر و مدیریت خود به خوبی عمل نمیکند و به خوبی نخواهد بود.
نرود جز که ابله و بدخویدر سفر بی‌سلاح و بی‌نیروی
هوش مصنوعی: فقط افراد نادان و بدذات هستند که بدون سلاح و بیقدرت به سفر میروند.
آدمی شد به میز عقل عزیزنبود پای میز را تمییز
هوش مصنوعی: انسان با عقل خود ارزشمند شده، اما نشستن و حضور او در این جمع به تنهایی کافی نیست و باید توانایی خود را نشان دهد.
عقل و جان تو کدخدای تواندچار طبع تو چارپای تواند
هوش مصنوعی: عقل و روح تو مانند رئیس ده است و چهار خصلت و ویژگی تو مانند چهارپایان میباشد.
کدخدا را چو نیست یک مرکوبگرچه رادست باشد او معیوب
هوش مصنوعی: اگر کدخدا اسبی نداشته باشد، هرچند شجاع و برجسته باشد، باز هم ناتوان و ناقص به نظر میرسد.
چارپا را اگر نکو داریعقبات مهیب بگذاری
هوش مصنوعی: اگر از حیوانات به درستی مراقبت کنی، میتوانی از چالش‌های سخت و دشوار عبور کنی.
ور نداری نکو، فتاده شویزود زود از دو خر پیاده شوی
هوش مصنوعی: اگر چیزی خوب نداری، زود به زود از دو خر پیاده میشوی و به زمین میافتی.
پس تو مانند کدخدای مخسبخیره بر پشت چارپای مخسب
هوش مصنوعی: پس تو مانند کدخدای حریص، به آرامی بر پشت چهارپایان نشستهای و تنها نظارهگری.
چون تو با آفتاب و مه خویشیسایه بر تو چرا کند پیشی
هوش مصنوعی: چرا سایه بر تو سایه بیفکند وقتی تو با آفتاب و ماه ارتباط داری و درخشان هستی؟
ور ترا هست ماه یاری دهتوزی از ماه دور داری به
هوش مصنوعی: اگر تو دوستی مثل ماه داری، پس چرا از آن ماه دور میشوی؟