بخش ۶۰ - فی ذمّ‌الطمع والحرص
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به مساله دل و طمع پرداخته و به خواننده می‌آموزد که باید دل خود را از آرزوها و خواسته‌های زودگذر پاک کند. او دل را به شمعی تشبیه می‌کند که باید دور از آتش طمع بماند. درست مانند فتیله‌ای که تنها زمانی روشن می‌شود که نسوزد، دل نیز باید از آتش طمع دور باشد تا نسوزد.
شاعر تاکید می‌کند که اگر فردی توانایی رهایی از خود و خواسته‌هایش را پیدا کند، به حقیقت و اصل وجود خود نزدیک‌تر می‌شود. او بر این باور است که انسان‌ها باید از حجاب‌های دنیا عبور کرده و به ذات خود بپردازند. همچنین، خاطرنشان می‌سازد که در این مسیر، تعلق به دنیا و خواسته‌های نفسانی تنها مانع است.
در نهایت، او دل را به کارکرد نیروی عشق و حقیقت اشاره کرده و می‌گوید که اگر کسی به دنبال حقیقت باشد، نباید به ظواهر دنیوی مشغول شود، بلکه باید در جستجوی دوست و رازهای الهی باشد.
دل خود را ز تاب و تابش طمعتافته و تفته دار چون دل شمع
هوش مصنوعی: دل خود را از حرارت و تاثیر خواستهها و آرزوها به مانند دل شمع گرم و شعلهور نگهدار.
کان فتیله که بر فروزندشتا نشد تافته نسوزندش
هوش مصنوعی: مانند فتیله‌ای است که تا زمانی که روشن باشد، نمیسوزد و نمیسوزد؛ وقتی که شعلهاش خاموش شود، دیگر نوری ندارد.
آن نباشد ولی که چون سرخابرود از بهر آبروی بر آب
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که نباید چیزی را که وجود ندارد، به خاطر حفظ آبرو و ظاهر، شبیه چیزی واقعی جلوه دهیم. در واقع، به دنبال حقیقت بودن، حتی اگر ظاهرش چندان زیبا نباشد، بهتر از دروغین نشان دادن وضعیت است.
ولی آنست کو ز خود بجهدپای بر آب روی خویش نهد
هوش مصنوعی: آن کسی که از خود فرار کند و بر سطح آب قدم بگذارد، در واقع به تواناییهای خود و شرایطش غلبه کرده است.
ورنه او آب را هوا دارددل او بی‌کله قبا دارد
هوش مصنوعی: اگر او هوا را به آب ترجیح میدهد، نشاندهنده این است که دلش هیچ قید و شرطی ندارد و آزاد است.
گرچه خود را به آب بسپاردمر هبا را هوا نگهدارد
هوش مصنوعی: هرچقدر هم که کسی خود را در آب غرق کند، باز هم هوای خود را حفظ می‌کند.
گر بدو نیک و مهر و کین باشدهرچه جز دین حجاب دین باشد
هوش مصنوعی: اگر محبت و دشمنی در دل او باشد، هر چیزی غیر از دین، مانعی در برابر دین خواهد بود.
در ره دین تنت حجاب تو استهستی تو برت نقاب تو است
هوش مصنوعی: در راه حقیقت، جسم تو مانع است و وجود تو مانند یک پوشش عمل می‌کند.
هستی خویش را ز ره برگیرتا شوی بر نهاد هستی میر
هوش مصنوعی: خودت را از چنگال محدودیتها رها کن تا به یک سرآمد و پیشوای هستی تبدیل شوی.
بیخودان را ز خود چه فایده استعشق و مقصود خویش بیهده است
هوش مصنوعی: اینکه افرادی که به خود آگاهی ندارند، عشق و اهداف خود را بیفایده میسازند، بیمعناست. انسان‌ها وقتی خود را نشناسند، نمیتوانند در عشق و هدفگذاری موفق شوند.
بی‌خودی ملک لایزالی دانملکتی نسیه نیست حالی دان
هوش مصنوعی: در اینجا به مفهوم ناپایداری و زودگذر بودن نعمتها و موقعیتهای دنیوی اشاره شده است. به عبارتی، برخی از داراییها و مقامها باید در نظر گرفته شوند که موقتی و زودگذر هستند و به همین دلیل نمیتوان به آنها وابسته شد. همچنین اشاره به اهمیت آگاهی از ارزش واقعی و جاودان داشتهها و ارتباط با امور معنوی دارد.
هرکه مقصود را طلب کار استدر رهِ صدق سخن بیکار است
هوش مصنوعی: هر کس به دنبال هدفی واقعی و راستین باشد، در مسیر گفتار صادقانه و درست، وقتش را هدر نمیدهد.
دل ز مقصود خویشتن برگیرحکم را باش و کارت از سر گیر
هوش مصنوعی: دل را از خواسته‌های خود خالی کن، آنطور که حکم می‌کند عمل کن و کارهای خود را از نو آغاز کن.
نشوی بر نهاد خود سالاربه نماز و به روزهٔ بسیار
هوش مصنوعی: بر روی خود رئیسی نشو که تنها با نماز و روزههای زیاد به مقام نمیرسد.
زانکه هرچند گرد برگردیزین دو هر لحظه خواجه‌تر گردی
هوش مصنوعی: هرچقدر که دور شوی و از این دو چیز فاصله بگیری، در هر لحظه بیشتر به خواجه نزدیک میشوی.
گر همی لکهنت کند فربهسیر خوردن ترا ز لکهن به
هوش مصنوعی: اگر لکهای بر دامن تو بیفتد، نباید از خوردن سیر و پرخوری خودداری کنی.
صفت دوستان هر جاییچیست جز تیرگی و رعنایی
هوش مصنوعی: دوستان هر جا که باشند، فقط میتوان به خوبی و زیبایی آنها اشاره کرد، نه چیز دیگری.
دوستان را رسد که در ره رازتیره رایی کند برِ غمّاز
هوش مصنوعی: دوستان باید در مسیر راز و رمزها، به فکر و اندیشه بپردازند و با دقت مراقب حسد و بدخواهی دیگران باشند.