بخش ۲۸ - فی تقلیدالملک
هوش مصنوعی: این متن از حکمت‌ها و نصایح است که به خطرات نداشتن عقل و تدبیر در حکومت می‌پردازد. نویسنده تاکید می‌کند که یک حکومت خوب نیاز به مشاوری با عقل و تدبیر دارد و نباید به افراد احمق و حسود اتکا کرد. او به این نکته اشاره می‌کند که اگر در مشورت‌ها از افراد نادان و حسود استفاده شود، نتیجه‌ای جز خرابی و فساد به بار نخواهد آورد.
همچنین، نویسنده بیان می‌کند که پادشاه باید به رای و خرد خود تکیه کند و از مشاوره نادرست بپرهیزد. او می‌گوید که اگر پادشاه به فکر مردم و مملکت باشد و در انتخاب مشاوران دقت کند، کشور به ثبات و رشد خواهد رسید. در پایان، نویسنده هشدار می‌دهد که خطاهای فرد بی‌تدبیر باید با مدارا و بخشش مواجه شود، نه با تنبیه.
کس به تدبیر سفله ملک نراندنامه در نور برق نتوان خواند
هوش مصنوعی: کسی که با عقل و تدبیر ضعیف به فکر تصاحب ملک و مدیریت آن باشد، نمیتواند به درستی و به وضوح از نوشتهها و اطلاعات مهمی که در شرایط حساس و پرهیجان به وجود میآید، استفاده کند.
رای کم عقل نور برق بُوَدخاصه جایی که بیم غرق بُوَد
هوش مصنوعی: فکر و اندیشه نادرست و سطحی میتواند مانند نور برق سوزان باشد، به ویژه در مکانهایی که خطر غرق شدن وجود دارد.
شاه تا زفت و بی‌خرد نبودجفت او خود وزیر بد نبود
هوش مصنوعی: پادشاه هنوز در شرایط ناپسند و بیعقل نبود که همتایی داشته باشد، زیرا خودش وزیر بدی نبود.
شاه را آید ارچه شیر ژیانروز نیک از وزیر بد به زیان
هوش مصنوعی: اگرچه شاه قوی و قدرتمند است، اما در روزهای خوب، خطرات ناشی از وزیران ناپسند و بدکار میتواند به او آسیب بزند.
در مشورت نیافت کس مقصوداز دو بی‌اصل سست رای و حسود
هوش مصنوعی: در مشاوره و گفتگو، هیچکس موفق نمیشود به نتیجه‌ای دست یابد، زیرا دو نفر که پایه و اساس محکمی ندارند، یکی با افکار ضعیف و دیگری با حسادت، نمیتوانند به نتیجه مطلوبی برسند.
زانکه در ملک از این دو ناهشیارکرگس و جغد را برآید کار
هوش مصنوعی: زیرا در این سرزمین، کار کرگس و جغد به راه نمیافتد.
تا دو نحس از چنین دو دیوانهآن غذی یابد این دگر خانه
هوش مصنوعی: دو دیوانه در کنار هم باعث میشوند که اینجا فضای خوبی برای زندگی فراهم شود و احتمالاً از مشکلات و بدیها دور بمانند.
پیشکار ملوک بی‌تدبیرجغد باشد میان خلق خفیر
هوش مصنوعی: دستنشاندههای پادشاهان نادان مانند جغد هستند و در میان مردم، مانند خفاش عمل میکنند.
مرد را علم و حلم باید جفتورنه عدل از میان خلق نهفت
هوش مصنوعی: انسان باید هم علم داشته باشد و هم حلم (خویشتنداری و بردباری)، وگرنه عدالت میان مردم پنهان خواهد شد.
ملک بر رای شاه مقصورسترای او گر قویست منصورست
هوش مصنوعی: قدرت و موفقیت یک پادشاه به قوت تصمیمگیری و رای او بستگی دارد؛ اگر تصمیمات او قوی و درست باشد، حاکمیت و سلطنت او نیز شکوه و موفقیت خواهد داشت.
رای شه جز صواب نپذیردباز مردار و موش کی گیرد
هوش مصنوعی: هرگز رای و تصمیم حاکم جز حق و درست را قبول نمیکند، اینکه مرده و موش را چه کسی خواهد گرفت.
پس عطا بخشدش گه و بیگاهزانکه باشد گزین خلق اله
هوش مصنوعی: خداوند در هر زمانی به بندگانش نعمت می‌دهد، چون آنها را از میان موجودات خود برگزیده است.
خواجه را کز ملک عطا نبوددان که در رای بی‌خطا نبود
هوش مصنوعی: آقای محترم که از ملک و نعمت بهرهمند نیست، بدان که او در عقل و تفکر نیز بیاشتباه نیست.
مملکت را ثبات در خردستبی‌خرد مرد همچو غول و ددست
هوش مصنوعی: ثبات و استحکام یک سرزمین در عقل و خرد شهروندان آن است؛ اما فردی بی‌خرد دروغین و خطرناک مانند هیولا و جانوران وحشی میشود.
بی‌نوا اگر خطا کند تدبیرتو خطای ورا ببخش و مگیر
هوش مصنوعی: اگر کسی بیچاره و بی‌نوا خطا کند، تو باید به او بخشش کنی و از او گله نداشته باشی.