بخش ۳۱ - در راستی میان جور و عدل
هوش مصنوعی: این شعر به نکات اخلاقی و حکمت‌های زندگی اشاره دارد. شاعر به انسان‌ها توصیه می‌کند که از عقوبت و انتقام بپرهیزند و بر دشمنان خود با رفق و مهربانی رفتار کنند. او به اهمیت صبر و عفو اشاره کرده و می‌گوید که صابران در نهایت خوشحال‌ترند. همچنین، شاعر به ویژگی‌های خودخواهی و غرور می‌پردازد و به تمایز بین ملک آلوده و پالوده اشاره می‌کند. در نهایت، او می‌گوید که گر چه قهر و لطف در اداره امور ملک مهم است، اما دین و ایمان باید در رأس امور قرار گیرد.
از عقوبت سه حرف بیش مگیربا و تا را ز دیو در مپذیر
هوش مصنوعی: تنها سه حرف از مجازات و عواقب را در نظر بگیر و در پذیرش آن، به وسوسههای د evil دل نبند.
بر تن از راه رفق بر تن خصمبشکن از روی خُلق گردن خصم
هوش مصنوعی: با نرمی و مهربانی به دشمن نزدیک شو و از روی خوی او آگاه شو؛ سپس نقاط ضعف او را پیدا کن و بر آنها تمرکز کن.
روی خندان و عفو‌گستر باشبخروش و به سرزنش مخراش
هوش مصنوعی: با رویی خندان و دلگشاده رفتار کن و از سرزنش و خشم خودداری کن.
ناصبوران چو خاک و چون بادندصابران سال و ماه دلشادند
هوش مصنوعی: بیتابان مانند خاک و باد هستند، اما صابران با گذشت سالها و ماهها همیشه شاداب میمانند.
کار آن پادشا گزیده بُوَدکه حکیم و زمانه دیده بُوَد
هوش مصنوعی: کار یک پادشاه برگزیده، باید بر اساس دانش و بینش از زمانه و حکمت باشد.
فعل نیکان ملقّن نیکیستهمچو مطرب که باعث سیکیست
هوش مصنوعی: عمل نیکان مانند آموزشی است که به دیگران نیکویی را میآموزد، همانطور که یک نوازنده به شادابی و نشاط کمک می‌کند.
فکرت آخرست اصل بنانظر اوّل است تخم زنا
هوش مصنوعی: فکر و اندیشه تو، در نهایت، اساس و بنیان کارهایی است که انجام میدهی؛ همچنانکه اولین نگاه و توجه تو، مبنای تمامی ارتباطات و زحمات تو به حساب میآید.
ماه را پیشه چرخ پیماییستشاه را کار ملک پیراییست
هوش مصنوعی: ماه به دور خود میچرخد و به حرکت ادامه میدهد، در حالی که وظیفه پادشاه، تزیین و زینت بخشیدن به ملک و جامعهاش است.
ملک آلوده مرگ بستاندملک پالوده جاودان ماند
هوش مصنوعی: پادشاهان فانی و دنیوی، به مرگ گرفتار میشوند، اما روحهای پاک و نیکو همواره پایدار و جاودان خواهند ماند.
زر آلوده کم عیار بُوَدزر پالوده پایدار بُوَد
هوش مصنوعی: زر زرد و بیکیفیت کم ارزش است، اما زر خالص و تمیز ارزش و اعتبار زیادی دارد و پایدار است.
دین بی‌لطف شاخ بی‌بارستملک بی‌قهر گنج بی‌مارست
هوش مصنوعی: اگر دین بدون شفقت باشد، مانند درختی است که میوهای ندارد؛ و اگر سلطنت بدون قدرت و اقتدار باشد، همانند گنجی است که هیچ نگهبانی ندارد.
ملک را قهر و لطف انبازستورنه همچون دهل پر آوازست
هوش مصنوعی: اگر خشم و رحمت خداوند بر کسی نازل شود، او مانند دهلی صوتی و بیهدف خواهد بود.
پنجهٔ خصم تو غرورپرستعِرق ایمان تو سرور پرست
هوش مصنوعی: دشمن تو افرادی هستند که به خودشیفتگی و غرور علاقه دارند، اما ایمان و باور تو همیشه مورد احترام و ارزشمند است.
حصن دین است ملک خاصه چنینباز جان و روان شاهی دین
هوش مصنوعی: گنبد دین یک قلعه است، و این کشور خاص به این صورت است که جان و روح آن، پادشاهی دین را نمایان می‌کند.