بخش ۹ - فی ذکرالعوام و اهل السوق والجهال
هوش مصنوعی: این متن به نقد صحبت و رفتار عامه مردم می‌پردازد و به ما یادآوری می‌کند که بهتر است از ارتباط با افراد نادان و بی‌خرد خودداری کنیم. نویسنده می‌گوید که صحبت کردن با عامه، در بسیاری از موارد بی‌فایده و مضر است، چون آنها نمی‌توانند درک درستی از مباحث داشته باشند. همچنین اشاره می‌شود که انسان‌های هشیار می‌توانند از افراد با دانش و تجربه، حتی اگر به‌طور مستقیم چیزی از آنها نخواهند، بهره‌مند شوند. در نهایت، متن توسط مثالی از مقایسه اسب و خر، تفکیک می‌کند که صحبت با عامه و نادانان، باعث کاهش ارزش و دانش فرد می‌شود.
تا توانی به گرد عامه مگردعامه از نام تو برآرد گرد
هوش مصنوعی: هرگاه میتوانی، در میان مردم عادی نباش و اجازه نده که نام تو باعث شود که از کسانی که دور و برت هستند، فاصله بگیری.
زان کجا عامه بی‌خرد باشدصحبت بی‌خردت بد باشد
هوش مصنوعی: اگر مردم نادان و بی‌خرد باشند، صحبت کردن با آنها نیز نتیجهای نخواهد داشت و بی‌فایده است.
به همه حال چون خودت خواهدصحبت او روان همی کاهد
هوش مصنوعی: در هر شرایطی که هستی، اگر به صحبت با او بپردازی، روح و جانت آرامش خواهد یافت.
چه نکو گفت آن خردمندیکه سخنهای اوست چون پندی
هوش مصنوعی: شخص با هوش و دانایی به خوبی بیان کرده است که سخنان او همانند پند و نصیحتی ارزشمند است.
عامه نبود ز کارها آگاهعامه را گوش کرّ و دیده تباه
هوش مصنوعی: افراد عادی از مسائل و کارها آگاهی ندارند و به همین دلیل نمی‌توانند به درستی ببینند و بشنوند.
صحبت عامه اسب و خر باشدهر دوان ضد یکدگر باشد
هوش مصنوعی: در گفتوگوهای عمومی، اسب و خر به یکدیگر اشاره دارند، اما هر یک از آنها ویژگیهای متفاوتی دارند و با یکدیگر تضاد دارند.
خر تگ از اسب خود نگیرد تیزلیک اسب از خران بگیرد تیز
هوش مصنوعی: خر هرگز نمیتواند مانند اسب تند و تیز شود، اما اسب میتواند از خر سرعت بگیرد و تندتر شود.
صحبت عامه هرکه هشیارستمثل حدّاد و مثل عطّارست
هوش مصنوعی: هر انسانی که هوشیار و آگاه است، مانند یک فنّی و ماهر عمل می‌کند، همانند آهنگری که با دقت و مهارت کار می‌کند یا عطاری که به خوبی بر روی گیاهان و عطرها تسلط دارد.
گرچه عطّار ندهدت مشک اورسد از ناف مشک او به تو بوی
هوش مصنوعی: اگرچه عطّار به تو عطر و بوی خوش خود را نمیدهد، اما بوی آن از مشک او به تو میرسد.
مرد حدّاد اگر به سور آیدجامه ز انگشت او بیالاید
هوش مصنوعی: اگر مرد حداد (آهنگر) به مهمانی برود، لباسش از داغی و گرمای کارش به شدت زود میسوزد و خراب می‌شود.
با بهان لحظه‌ای چو بشتابینام نیکو ازو بسی یابی
هوش مصنوعی: اگر در یک لحظه با شتاب عمل کنی، نام نیک و پسندیدهای از آن عمل به دست خواهی آورد.
صحبت عامه هرکرا دیدستسخت زشت است و ناپسندیدست
هوش مصنوعی: هرکه به حرفهای مردم توجه کرده باشد، میبیند که این گفتگوها خیلی زشت و ناخوشایند است.