غزل شمارهٔ ۴۰
هوش مصنوعی: این شعر در مورد درک عمیق و معنای زندگی است. شاعر به اهمیت فهم و دانش اشاره می‌کند و می‌گوید افرادی که از زبانِ بی‌زبانی مطلع هستند، می‌توانند نکات مهم را بیاموزند. او به قلب‌هایی که از درد و نارسایی رنج می‌برند و در جستجوی خوشبختی هستند، اشاره می‌کند و به این نکته تاکید دارد که طولانی بودن عمر ممکن است عیب تلقی شود.
شاعر همچنین به احساس نارضایتی از زمان جوانی می‌پردازد و مدعی است که در پیری، دیگر انرژی و شوقی برای لذت بردن از زندگی ندارد. او از همراهان ناتوانی‌اش شکایت می‌کند و می‌گوید که در پی جدایی از معشوق، دلش به درد آمده و از خوشی‌ها محروم است. در نهایت، او به این نتیجه می‌رسد که حتی در سختی‌ها نیز باید محبت و الفت را جستجو کرد و این مسأله را مهم‌تر از زیبایی ظاهری می‌داند.
از آن چشمی که می‌داند زبان بی‌زبانی رانکویان یاد می‌گیرند طرز نکته‌دانی را
هوش مصنوعی: چشمی که می‌داند میتواند به دیگران آموزش دهد و نکتههای مهم را به خوبی منتقل کند. نکویان و انسانهای فرهیخته از این دانش و بینش بهرهمند میشوند و به همین دلیل می‌توانند نکتههای عمیق را بیاموزند.
به نزد آنکه باشد تنگدل از دست کوتاهیدرازی عیب می‌باشد قبای زندگانی را
هوش مصنوعی: اگر کسی دل تنگ و ناراضی باشد، او به خاطر نواقص و کاستیهای زندگی دیگران، به آنها عیب میگیرد و این عیبجویی نشاندهنده نارضایتی خودش از زندگی است.
نمی‌خواهی که زخمت را به مرهم احتیاج افتدسپر از سینه کن تیر جفای آسمانی را
هوش مصنوعی: اگر نمی‌خواهی که دلت جراحتی بیابد که به درمان نیاز داشته باشد، خودت را از درد و رنج دنیا در امان نگهدار و با تمام وجود در برابر مشکلات بایست.
کنون کز رعشهٔ پیری به جامم می نمی‌ماندچه حاصل گر دهد دوران شراب کامرانی را
هوش مصنوعی: حالا که از لرزههای پیری، دیگر در جامم نوشیدنی نمیماند، چه فایده دارد اگر دوران خوشی را به من بدهد؟
به سان سایه گر از ناتوانی‌ها زمین‌گیرمز همراهان نیم واپس بنازم سخت‌جانی را
هوش مصنوعی: اگر به خاطر ناتوانی‌ها و مشکلاتم زمینگیر شوم، باید از دوستانم دوری کنم و بر قدرت تحمل و استقامت خودم به شدت افتخار کنم.
ز رویش دیده محروم است و گوش از مژدهٔ وصلشکه دوران بسته بر دل شاهراه شادمانی را
هوش مصنوعی: از چهرهاش چشمها بیخبرند و گوشها از خبر وصالش خاموشاند، زیرا زمان بر شادی شاهراه دل حاکم شده و آن را بسته است.
دلم سیمای جنگ از چهرهٔ صلح تو می‌یابدبه آن چشمی که بیند در تغافل هم‌زبانی را
هوش مصنوعی: دل من از چهرهٔ صلح تو، حالتهای جنگ را میبیند. به چشمی که حتی در بیتوجهی هم برادرانهگی را مشاهده می‌کند.
بود روزی که می در پردهٔ شب جلوه‌گر ماندبه ظلمت گر نشان دادند آب زندگانی را
هوش مصنوعی: روزی بود که در تاریکی شب، شراب جلوهگری میکرد و اگر به بخت نشان داده میشد، میتوانست زندگی را به نمایش بگذارد.
کلیم الفت به خار این چمن بهتر بود از گلکه دامن‌گیریش دارد نشان مهربانی را
هوش مصنوعی: دوستی و محبت، حتی اگر به یک چیز کمارزش مثل خار باشد، بهتر از این است که به گل و گیاهی زیبا و با ارزش باشد که فقط به خاطر ظواهرش به آن توجه میشود. ترجیح این است که در دوستیام با چیزهای ساده و کوچک صداقت و محبت وجود داشته باشد تا در چیزهای زیبا، اما سطحی.