غزل شمارهٔ ۲۵۵
هوش مصنوعی: این شعر به جزئیات عشق و معرفت اشاره دارد. شاعر از رازهای دوست و رابطه عاطفی سخن می‌گوید و تأکید می‌کند که نام دوست را نباید فاش کرد تا از زیبایی او کاسته نشود. او به ویژگی‌های عشق اشاره می‌کند که مانند حباب می‌تواند بترکد و از سر برود، و نیز به عدم شناخت جاهلان از معلمان و فیضی که در عشق است، ناله می‌کند. همچنین به زنجیر زلف معشوق و دیوانگی دل اشاره شده است. شاعر یادآور می‌شود که افراد با هنر باید از عالم و عالمیان بی‌خبر باشند تا به عمق عشق و فیض برسند. در نهایت، بر ناامیدی و سوز دل اشاره می‌کند که در عشق و اندوه نهایتاً به گره و اشک تبدیل می‌شود.
ایدل چو راز دوست نخواهی سمر شودنامش چنان مبر که زبان را خبر شود
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهی راز دوستت فاش شود، پس نامش را طوری ذکر نکن که دیگران متوجه شوند.
سر دارد الفتی بهوایت که چون حباببا او سفر کند اگر از سر بدر شود
هوش مصنوعی: سر عشق و علاقهای به تو دارد که مانند حبابی است که در سفر با او همراهی می‌کند، ولی اگر این عشق از سرش خارج شود، دیگر این همراهی را نخواهد داشت.
جاهل برو ز مرشد بیمعرفت چه فیضکوری کجا عصاکش کور دگر شود
هوش مصنوعی: ای نادان، دور شو از مرشد نادان که چه فایدهای دارد اگر کسی که خودش کور است، دیگران را نیز به کوری برساند.
زنجیر زلف او دل دیوانه را شناختسودا مقررست که شب بیشتر شود
هوش مصنوعی: زنجیر موهای او قلب دیوانه را شناخت و معلوم است که عشق، شب را طولانیتر می‌کند.
منت کش از حمایت کس نیست عجز ماتا نقش سینه هست که ما را سپر شود
هوش مصنوعی: هیچ کس از حمایت و کمک ما را یاری نمیکند، ولی تا زمانی که ما اقرار به ضعف خود داریم، سینهمان به مانند سپری از ما محافظت می‌کند.
دود سپند بیهنری چون شود بلندآتش زن ستاره اهل هنر شود
هوش مصنوعی: دود اسپند که نشانگر ناتوانی و بیهنری است، اگر بلند و روبهافزایش باشد، به معنای آن است که ستارهها، که نماد افراد صاحب هنر و مهارت هستند، درخشانتر و با شکوهتر میشوند.
بر اهل عقل فیض جنون کم ز باده نیستباید کسی ز کار جهان بی خبر شود
هوش مصنوعی: عقل و دانایی بعضی اوقات به دلیل عشق و شور و شوق از بین میرود و این حالت کمتر از حالت مستی نیست. برای کسی که درگیر کارهای دنیوی است، ضروری است که گاهی از این جهان فاصله بگیرد و بی‌خبر شود.
هر کس اگر بقدر هنر بهره یافتیبایست آب بحر نصیب گهر شود
هوش مصنوعی: هر کسی که به اندازه talent و هنر خود ارزش داشته باشد، به همان مقدار هم می‌تواند از دریا به نفع خود بهرهبرداری کند.
از هیچیک ندارد امید اثر کلیمگره آه شعله گردد و اشکش شرر شود
هوش مصنوعی: کلیم هیچ امیدی به کسی ندارد، اما هنگام گریهاش، آتش اشکهایش شعلهور می‌شود و آغازگر عواطف عمیقی میگردد.