غزل شمارهٔ ۲۵۷
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از دل‌تنگی و غم عشق سخن می‌گوید. او اشاره می‌کند که چشمی به او نمی‌افتد و طبیعی است که در دل چنین کسی کم‌تر سخن بگوید. او به آسیب و درد شدیدی که در اثر عشق متحمل شده اشاره می‌کند و می‌گوید که این درد به اندازه‌ای است که پس از مرگ هم آتش آن در کفن او باقی خواهد ماند.
شاعر احساس می‌کند که دلش به خاطر داغ عشق رنگی ندارد و مانند داغ لاله است. او توبه‌اش را فراموش نمی‌کند اما از کسی که بویی از عشق می‌برد، خطر آتش عشق به او می‌افتد.
شاعر به تنهایی خودش اشاره می‌کند و می‌گوید که حالش به اندازه‌ی خاری است که در پیراهنش افتاده. در ادامه به داستان یوسف و یعقوب اشاره می‌کند و می‌گوید که جدایی از محبوب، غمگین کننده است.
او همچنین از نگرانی درباره‌ی غم و درد خود می‌گوید و در پایان از مهر وطن و خوشبختی در بهشت دکن سخن می‌گوید. این شعر به خوبی احساسات عاشقانه، غم و تنهایی را به تصویر می‌کشد.
زان چشم ندیدم که نگاهی بمن افتدبیمار عجب نیست اگر کم سخن افتد
هوش مصنوعی: از آن چشمی که به من ننگرد، عجیب نیست که کلامی هم از من نرود.
نزدیک بآسیب چنانم که پس از مرگاز شمع مزار آتشم اندر کفن افتد
هوش مصنوعی: احساس میکنم که به آسیب و زخم نزدیک هستم، بهطوری که بعد از مرگ، آتش در کفن من می‌افتد و مانند شمع در مزار روشن میشود.
دل رنگ ندارد زتو چون داغ ز لالهداغست همان گر بتو هم پیرهن افتد
هوش مصنوعی: دل من رنگ و رویی ندارد چون داغ لالهای که سوخته است، همینطور اگر پیراهن تو هم به من بیفتد، تاثیری بر من نخواهد گذاشت.
حاشا که دل از توبه پشیمان شود اماهر کس دم آبی خورد آتش بمن افتد
هوش مصنوعی: این شعر به احساس توبه و پشیمانی اشاره دارد. شاعر می‌گوید که هرگز دل او از توبه‌اش پشیمان نمیشود، اما اگر کسی که به او نزدیک است و از او آبرو میخورد، به او آسیب برساند، او را به شدت مورد خشم قرار خواهد داد. این نشاندهنده حساسیت شاعر به روابط و وفاداری است.
ای جیب و کنار دگران را گل و با منناسازتر از خار که در پیرهن افتد
هوش مصنوعی: ای جیب، تو در کنار دیگران پر از زیبایی و گل هستی، اما من مانند خار در پیرهن خود، با تو ناسازگارم و احساس خوبی ندارم.
یوسف چو ز آسیب محبت بچه افتدیعقوب چه نالد که به بیت الحزن افتد
هوش مصنوعی: وقتی یوسف به خاطر محبت و عشق دچار زحمت و درد میشود، یعقوب چه احساسی خواهد داشت وقتی که به گریه و اندوه می‌افتد؟
غافل نشوی از نگه باز پسینشبیمار غمت را چو زبان از سخن افتد
هوش مصنوعی: فریب نگاه آخری او را نخور؛ زیرا بیتوجهی به درد و غمت، همچنان که زبانت از گفتن باز میماند، میتواند مشکلساز باشد.
در دل بدل حب وطن مهر غریبی استخوش وقت کلیم ار به بهشت دکن افتد
هوش مصنوعی: در دل عشق به وطن، حس غربت و تنهایی زیبایی دارد. اگر کلیم (شاعر) در سرزمین دکن به بهشت برود، حس دل‌تنگی او کاهش مییابد.