غزل شمارهٔ ۳۳۶
هوش مصنوعی: این شعر نشان‌دهنده‌ی احساس عمیق عشق و ناامیدی است. شاعر از دل شکسته خود و عدم توانایی در بیان احساسات می‌گوید. او به زیبایی مژگان معشوق اشاره می‌کند که چرا اشک‌هایش را باز نمی‌دارد و همچنین از خلوت دلش، تنها بودن معشوق را یاد می‌کند. شاعر عقیده دارد که رازهای دل فقط با اشک فاش می‌شوند و اگرچه لب خود را از فریاد و ناله پر کند، باز هم نمی‌تواند دردش را بیان کند. در نهایت، او به حسرتی اشاره می‌کند که در محفل‌های عارفانه نمی‌تواند حقیقت عشق را به زبان آورد. تمامی ابیات نشان‌دهنده‌ی جنگ میان عشق و ناامیدی است.
دل بیهده افغان ز تو ناساز نداردچون شیشه که تا نشکند آواز ندارد
هوش مصنوعی: دل من بدون دلیل برای تو ناله نمیکند، مثل شیشهای که تا نشکند، صدایی نخواهد داشت.
این عیب بگیرائی مژگان تو مانداز رفتن اگر اشک مرا باز ندارد
هوش مصنوعی: این ایراد زیبایی مژههای تو از رفتن است، اگر اشکهایم نتوانند مرا متوقف کنند.
در خلوت دل پرده نشین کیست بجز تودر سینه صدف غیر گهر راز ندارد
هوش مصنوعی: در دل و در خلوت وجودم، جز تو کسی نیست که انتظارش را بکشد و یافتهای به جز تو درونم وجود ندارد. هیچ راز و گوهری غیر از تو در سینهام نمیافتد.
هر راز که دل داشت نهان، اشک دگر گفتپیکان تو رازیست که غماز ندارد
هوش مصنوعی: هر چیزی که دل درون خود پنهان کرده، اشک به نوعی آن را فاش می‌کند. تو خود رازی داری که هیچ کس از آن باخبر نیست.
من لب اگر از نوحه و فریاد به بندمپروانه درین بزم هم آواز ندارد
هوش مصنوعی: اگر من لب به نوحه و زاری ببندم، پروانه در این محفل هیچ هماهنگی ندارد.
چون دام در و سر زده نتوان بدرون رفتعیبست قفس را که در باز ندارد
هوش مصنوعی: اگر در قفس بستهای، و در آن باز نیست، دیگر نمیتوان به درون آن رفت. این نشان‌دهنده‌ی نقص در قفس است که نمی‌تواند درش را باز کند.
در محفل دیوان کلیمش نتوان یافتگر شمع سخن شعله آن راز ندارد
هوش مصنوعی: در جمع افرادی که از عقل و دانش برخوردارند، نمیتوان به آسانی یافت که مانند شمعی تابان باشد و حقیقتی عمیق را افشا کند. چون شمعی که فقط نور میافشاند و رازهای پنهان را نمی‌تواند نشان دهد.