غزل شمارهٔ ۴۲۰
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به عواطف و احساسات شدید خود نسبت به محبوب می‌پردازد. او نشان می‌دهد که تا زمانی که محبوب او را فراموش نکرده باشد، نمی‌میرد و آرزویش برای او هیچ‌گاه پایان نمی‌یابد. شاعر از ناراحتی و اضطراب خود در مواقعی که دور از محبوب است صحبت می‌کند و تجارب دردناک عشق را توصیف می‌کند. او احساس می‌کند که در عشقش مانند شیشه‌ای شکسته در معرض خطر قرار گرفته است و هر درد و زخمی که در این راه تحمل می‌کند، او را بیشتر می‌سوزاند. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که هیچ چیزی نمی‌تواند او را از عشق به محبوبش بازدارد و هرچند در وضعیت نامناسبی باشد، تسلیم نمی‌شود.
نمیرم تا براهت برنمی آید تمنایمنماید تا قدم بیرون نیاید خارت از پایم
هوش مصنوعی: من تا زمانی که تو به سراغم نیایی، نمیمیرم. آرزوی من این است که قبل از اینکه تو بیایی، پایم به زمین نچسبد و نتوانم حرکت کنم.
زبس گرمست نتواند نشستن هیچکس آنجاعجب نبود اگر در بزم او خالی بود جایم
هوش مصنوعی: به قدری جو این مجلس گرم و شلوغ است که هیچکس نمی‌تواند در آنجا بماند. تعجبی ندارد اگر در چنین گردهمایی، جای من خالی باشد.
چو از آتش فزونتر مضطرب باشد سپند مابکویت گر نمی آیم نپنداری شکیبایم
هوش مصنوعی: هرگاه که دل ما از شدت عشق به تو بیشتر از آتش مضطرب و ناآرام باشد، اگر به نزد تو نمیآییم، این را نپندار که صبر و تحمل داریم.
زتیغت چاک چاکم، گر بر آرم از جگر آهیچو اوراق پریشان می رود بر باد اعضایم
هوش مصنوعی: از زخمهای تو جگرم پارهپاره شده، و اگر از دل خود آهی بیرون بیاورم، مانند برگهای پریشان در باد، اعضایم به سرگردانی میرود.
هوای وادی لیلی زبس دیوانه ام داردبشهرم گر کسی گم کرد می جوید بصحرایم
هوش مصنوعی: هوا و حال و هوای لیلی به قدری مرا دیوانه کرده است که اگر کسی من را در شهر گم کند، به دنبالم در بیابان خواهد گشت.
متاع دل بهر کس داده بودم باز می گیرمپریشان طره ای دیدم که بر هم خورد سودایم
هوش مصنوعی: من برای همه دل خود را بخشیده بودم، اما اکنون آن را پس میگیرم؛ چون دیدم که یک دسته مو به هم ریخته، خیال و فکر من را به هم زد.
برای زخم می ترسم که در تن جای نگذارداگر داغ وفا زینگونه می گیرد سراپایم
هوش مصنوعی: مبادا که زخمهایی که بر تن میزنند، اثری دائمی برجا بگذارند. چرا که اگر وفا به این شکل در دل من نفوذ کند، تمام وجودم را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
چو مینا خون من بادا حلالت گر یکی نبودبسان شیشه در مهرت یکی پنهان و پیدایم
هوش مصنوعی: اگر مینا از خون من پر شود، در این صورت حلال تو هستم. اگر یکی نباشد، همانند شیشه ای که در عشق تو پنهان و در عین حال نمایان است.
کلیم ار نه غبار درگه افتادگی گردمنخواهد برد هرگز طالع از پستی ببالایم
هوش مصنوعی: اگر نباشم در پناه اهل تقوی و دعا، هرگز ستاره بخت من از پایین به بالا نخواهد رفت.