غزل شمارهٔ ۴۹۸
هوش مصنوعی: این شعر احساسات عمیق و پیچیده‌ای را در مورد عشق و درد درونی بیان می‌کند. شاعر از آتش درون خود صحبت می‌کند و به تعبیری می‌گوید که وقتی از عشق و مورد علاقه‌اش دور است، مانند آتش در حال سوختن است. او همت و اراده‌اش را فراتر از نصیحت‌های پدر می‌داند و به طمع دست نیافته‌اش اشاره می‌کند. شاعر معتقد است که سرنوشتش دچار محدودیت است و حتی در دنیای وسیع هم نمی‌تواند چیزی فراتر از آنچه که دارد به دست آورد.
در ادامه، شاعر به احساساتش نسبت به معشوق و مشکلات ناشی از عشق اشاره می‌کند و می‌گوید که با وجود تمام زحمت‌ها و سختی‌ها، هنوز نتوانسته تا به آرزوهایش دست یابد. او مانند درختی با میوه‌های خوش‌طعم است که کسی برای چیدن آن به سراغش نمی‌آید. در نهایت، شاعر به تنهایی و دیوانگی خود در عشق اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که چطور این عشق او را به دردسرهای بیشتری دچار کرده است.
کسی نیم که زکس حرف سرد برگیرممن آتشم چه عجب گر زباد در گیرم
هوش مصنوعی: من هیچکس را نمیشناسم که وقتی با او صحبت میکنم، احساس سرما کنم. من آتشام؛ چه شگفتانگیز است اگر از بادی نیز تحت تأثیر قرار گیرم.
چنان ز کوی طمع پا کشیده همت منکه عارم آید اگر پند از پدر گیرم
هوش مصنوعی: من آنقدر از راه طمع دور شدهام که اگر بخواهم از پدرم نصیحتی بگیرم، برایم شرمآور است.
بغیر قطره ز میراب قسمتم نرسداگرچه جا بدل بحر چون گهر گیرم
هوش مصنوعی: اگرچه دریا در دسترس است و میتوانم مثل جواهر از آن بهرهمند شوم، اما به جز قطرهای از چشمه زندگیم به چیز دیگری نخواهم رسید.
ز بیخودی خبر دل زچشم او پرسمزمیکشان خبر از حال شیشه گر گیرم
هوش مصنوعی: در حالتی که از خود بیخبریم، من از چشمان او درباره دل او سؤال میکنم و اگر از شیشهگر خبری بگیرم، از آن نیز میپرسم.
مرا ز گرم روی رهنما ز پس مانداگر بملک فنا رهبر از شرر گیرم
هوش مصنوعی: اگر راهنمایی با چهرهای گرم و دوستداشتنی از من دور شود، در دنیای فانی که وجود دارد، من از آتش یا خطرات آن راه را خواهم گرفت.
سرم بملک سلیمان فرو نمی آیداگرچه خشت ندارم که زیر سر گیرم
هوش مصنوعی: اگرچه من چیزی برای تکیهگاه ندارم، اما هرگز زیر بار سلطنت سلیمان نمیروم و در برابر آن تسلیم نخواهم شد.
نهال خوش ثمرم لیک کس ندیده برمکه سنگ حادثه نگذاشت برگ و بر گیرم
هوش مصنوعی: من درختی هستم که میوه‌های خوبی میدهم، اما کسی به من توجه نکرده است؛ چون حوادث تلخ اجازه ندادند که برگ و بار مناسب داشته باشم.
کلیم با دل دیوانه ای که در بر اوستچو بر نیایم، چون دل زدوست برگیرم
هوش مصنوعی: اگر نتوانم به معشوق نزدیک شوم و او را در آغوش بگیرم، دلم را از عشق او جدا میکنم.