غزل شمارهٔ ۵۴۳
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر از انسانی یاد می‌کند که باید از خواسته‌ها و آرزوهای بی‌پایان فاصله بگیرد و بر ناامیدی‌ها غلبه کند. او توصیه می‌کند که به امیدهای بی‌فایده نپردازد و از بار حرص و خودخواهی دوری کند. همچنین، بر لزوم تلاش و کوشش تأکید کرده و می‌گوید که نباید در غفلت و آرزوهای غیرواقعی غرق شد. شاعر هشدار می‌دهد که در زندگی باید از تجربیات گذشته درس گرفت و از نمایش خود ناامیدانه پرهیز کرد. کلید این ماجرا تلاش و دوری از خودپسندی است.
ای دل به سنگلاخ هوسها قدم منهاز کنج یأس روی به باغ ارم منه
هوش مصنوعی: ای عید بیا و بر سنگلاخ آرزوها قدم نگذار، از گوشهی ناامیدی به باغ ارم نرو.
بر نوک نیشتر نهی ار دیده امیدسهل است چشم بر کف اهل کرم منه
هوش مصنوعی: اگر بر نوک نیشتر امیدی داشته باشی، کار سادهای است؛ اما نباید انتظار داشته باشی که اهل بخشش به تو کمک کنند.
حمّال حرص و آز خودی اینقدر بسستبر دوش، بار منت کس بیش و کم منه
هوش مصنوعی: بسیار خودخواه و آرزوهایی را که به دوش دارم، دیگران را با این بار سنگین منت خودشان زیر فشار نگذارم، نه زیاد و نه کم.
تعریف خودپسندِ سخن ناشنو مکناو خود کرست پنبه به گوشش تو هم منه
هوش مصنوعی: به خودت مغرور نباش و از ویژگیهای خودت به دیگران نگو، زیرا او نمیتواند حرفهای تو را بشنود و در واقع خودت هم به مانند او نمیفهمی.
تا خون زدست خویش توان خورد زینهارهمت بورز و لب به لب جام جم منه
هوش مصنوعی: تا زمانی که دست خود را به خون آلوده نکردهای، از کارهای خطرناک دوری کن و همچنان با کوشش و تلاش، به دنبال هدفهایت باش و فریب زرق و برقها را نخور.
دکان عرض غفلت در سینه وا مکنصد رنگ آرزو را بر روی هم منه
هوش مصنوعی: در دل خود دروازهای به روی غفلت نگشایید و آرزوهای رنگارنگ را بر روی هم انباشت نکنید.
با خود نشان به وادی آوارگی مبرجایی که نقش پای بماند قدم منه
هوش مصنوعی: با خود نشان آوارگی را نبر، جایی نرو که اثر پای تو باقی بماند.
راه و روش ز نخل خزان دیده یاد گیرگاه خزان پیری دل بر درم منه
هوش مصنوعی: از نخل یاد بگیر که در پاییز چگونه زندگی می‌کند. زمانی که به پیری نزدیک میشوی، دلخوشیهایت را در دلت نگهدار و ناامیدی را کنار بگذار.
طبل تهی نکوست گر آوازه‌ات هواستهر رطب و یابسی که بود در شکم منه
هوش مصنوعی: اگر صدای تو بلند و رساتر باشد، حتی اگر محتوا خالی و بیارزش باشد، هیچ اهمیتی ندارد که حاوی چه چیزی هستی.
خود را نشان ناوک شهرت مکن کلیماز نام ننگ دار و به محضر قلم منه
هوش مصنوعی: به خودت اجازه نده که خود را به عنوان نشانهای از شهرت نشان دهی، زیرا نام ننگین و بدی داری و نباید به پیشگاه قلم و نوشتههایت بیاوری.