شمارهٔ ۴٨ - وله ایضاً قصیده در مدح امیر محمد بیک
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی‌های محبوب و اثرات عشق می‌پردازد. شاعر از لطافت و دلربایی محبوب خود می‌گوید و بیان می‌کند که چگونگی تاثیر او بر عاشقان را به تصویر می‌کشد. او به تشبیهات زیبا از جمله مقایسه محبوب با گل و ابر اشاره می‌کند و می‌گوید که این زیبایی‌ها مانند نسیمی دل‌انگیز هستند که جان عاشق را شاداب می‌کنند. شاعر همچنین به ویژگی‌های دیگر عاشقان و محبوبان و تاثیر آن‌ها بر زندگی یکدیگر اشاره می‌کند و در نهایت به عظمت و پیوند نکته‌سنجانه بین عشق و زیبایی می‌پردازد. به طور کلی، این شعر بیانگر تجربه‌های شاعر از عشق و تأثیرات آن بر روح و دل عاشق است.
چون نگارم گوی مه از غالیه چوگان کندعاشقانرا دل زغم چون گوی سرگردان کند
هوش مصنوعی: وقتی محبوبم به زیبایی میدرخشد، مانند گویِ زیبا در بازی چوگان است که عاشقان را به خود جذب می‌کند. دل عاشقان نیز مانند گویهای سرگردان، از غم و اندوه میچرخد و در جستوجوی آن زیبایی است.
گر نسیم صبحدم بر خاک کویش بگذردقیمت مشک ختائی در جهان ارزان کند
هوش مصنوعی: اگر نسیم صبحگاهی از زمین تو بگذرد، قیمت مشک ختایی در دنیا کاهش مییابد.
هر کرا مار سر زلفین پر تابش بخستلعل چون تریاق او هم در زمان درمان کند
هوش مصنوعی: هر کس که به موی تابدار و زیبا تکیه می‌کند، مانند این است که لعل (سنگ قیمتی) در دست دارد، و خاصیت آن میتواند در لحظهای او را از بیماری و غم نجات دهد.
هست خورشید ار بود خورشید را ابرو هلالهست ماه ار مه ز پروین رسته دندان کند
هوش مصنوعی: اگر خورشید را ابروی هلالی باشد، نشان از وجود خورشید است و اگر ماه از ستاره پروین دندان کند، دلیلی بر وجود ماه میشود.
خط میناگون بگرد لعل شکر بار اوخضر را ماند که قصد چشمه حیوان کند
هوش مصنوعی: در این بیت به زیبایی و لطافت یک خط میناگون اشاره شده که حس و حال خاصی دارد. همچنین، با پیوند به چشمه حیات، میتواند نماد زندگی و سرزندگی باشد. این خط در یادآور کردن جلوهای از زیبایی به تصویر می‌کشد که باعث میشود انسان به دنبال زندگی و شادابی بیشتر باشد.
عکس آن یاقوت شکرنوش گوهر پاش اوجزع دربار مرا هر دم عقیق افشان کند
هوش مصنوعی: عکس آن یاقوت شیریننوش که جواهراتش را بیوقفه بر سر من میریزد، مانند عقیق در هر لحظه دربار مرا زینت میبخشد.
من همیگریم چو ابر و او همی خندد چو گلگر نگرید ابر گل رخسار کی خندان کند
هوش مصنوعی: من مانند ابر گریه میکنم و او مانند گل میخندد. اگر ابر نگرید، گل چگونه میتواند بخندد؟
دل فکندم در خم زلفین مشکینش از آنکگاه این دیوانه را زنجیر با انسان کند
هوش مصنوعی: دل خود را به دام زلفهای مشکیاش انداختم، زیرا گاهی این دیوانه را به بند انسانیت میکشاند.
هندوی زلفین ترکم گوئیا پروانه استزانکه دائم گرد شمع عارضش جولان کند
هوش مصنوعی: زلفهای خوش حالت او انسان را به یاد پروانه میاندازد، چرا که او همواره در دور شمع چهرهاش در حال پرواز و چرخش است.
هر که بیند قامت و بالاش چون سیمین الفجای او همچون الف اندر میان جان کند
هوش مصنوعی: هرکس که قامت و زیبایی او را ببیند، مانند روحی纯 از فرشته در میان انسانها احساس شگفتی و اشتیاق خواهد کرد.
ترکش تیر بلا کرد آن کمان ابرو دلمسر ز پایش برنگیرم جانم ار قربان کند
هوش مصنوعی: چشم ابروی محبوب، ضربهای به دل من زده است و من هرگز نمیتوانم از او روی برگردانم، حتی اگر جانم را فدای او کنم.
هرسحر زین سرگرفته آشیان یعنی دلمطوطی جانم هوای شکر جانان کند
هوش مصنوعی: هر صبح از این آشیانه به یاد محبوبم دلم مثل طوطی پر از عشق و شوق به شکرگزاری و محبت او می‌پردازد.
دل ربود از من ندانم تا چه پشتی یافته استکاین ستم در عهد عدل خسرو ایران کند
هوش مصنوعی: دل من را گرفته و نمیدانم چه چیز این قدر قوی است که این ظلم را در دوران عدالت خسرو ایران به وجود آورده است.
خسرو عادل محمدبیگ آن کز قدر و جاهخاک پایش افسری بر تارک کیوان کند
هوش مصنوعی: خسرو عادل محمدبیگ، که به خاطر مقام و عظمتش میتواند بر بالای ستارههای آسمان بایستد، فردی بسیار والا و صاحب قدرت است.
گوهر معنی که دشوار آید اندر سلک نظمخامه مشکین زبانش آن آسان کند
هوش مصنوعی: معنای عمیق و ارزشمند که در الفاظ معمولی سخت به نظر میرسد، با قلمی زیبا و دلنشین به راحتی قابل فهم میشود.
دشمنان باد پیما را به تیغ آبدارآتش قهرش همی با خاک ره یکسان کند
هوش مصنوعی: دشمنان که حرکتهای پرخطر و غیرقابل اعتماد دارند، با تیغ تند و آتشین خشمش، به آسانی به خاک و نابودی کشیده میشوند.
عکس اشک لعل فام دشمنش از خاصیترنگ زرد کهربا را سرخ چون مرجان کند
هوش مصنوعی: عکس اشک دشمن با رنگ لعل مانند، به دلیل خاصیت رنگ زرد کهربا، به رنگ قرمز شبیه مرجان میشود.
آفتاب عدل او چون شد بگیتی آشکارفتنه همچون ذره اندر سایه رخ پنهان کند
هوش مصنوعی: وقتی نور خورشید عدالت او در جهان نمایان شود، فتنه و آشوب مانند ذرهای در سایه از چهره حق پنهان میشود.
چون کند آهنگ جولان شهسوار همتشعرصه ئی کز لامکان برتر بود میدان کند
هوش مصنوعی: وقتی که سواری با شجاعت و اراده خود به میدان نبرد میآید، میدانی خلق می‌کند که از تمامی محدودیتهای عالم فراتر است.
دست استاد طبیعت هر بهاری بهر ابرسازد از گلها سپر از غنچه ها پیکان کند
هوش مصنوعی: در هر بهار، طبیعت با هنر خود، ابرها را به مانند سپری از گلها میسازد و غنچهها را به شکل پیکانهایی در میآورد.
شاه انجم همچو بریانگر بگاه بزم اوسیخ سازد از شهاب و بره را بریان کند
هوش مصنوعی: در این بزم باشکوه، شاه ستارگان مانند یک کبابپز عمل می‌کند؛ او شهابها را به سیخ می‌کشد و برهها را در آتش میپزد.
دفتر یکروزه خرج همت بی انتهاشسالها مستوفی افلاک را حیران کند
هوش مصنوعی: یک دفتر کوچک که فقط برای یک روز هزینههایش نوشته شده، میتواند تلاش و عزم بیپایان یک انسان را به قدری نشان دهد که سالها حسابدار آسمانی را شگفتزده کند.
ماه نو خواهد که پایش را ببوسد چون رکابهر مهی خود را رکاب آسا ز بهر آن کند
هوش مصنوعی: ماه نو میخواهد که پایش را ببوسد، زیرا هر ماهی به نوبهی خود برای رسیدن به او و برقراری ارتباط، سختیها را تحمل می‌کند.
خسروا از یمن مدحت خاطر ابن یمینهست بحری خاطر ار خواهد گهر افشان کند
هوش مصنوعی: خسرو از نعمت مدح و ستایش راحتی میبرد و اگر بخواهد، میتواند مانند دریایی از افکار و احساسات خود الماسها را بریزد و به اشتراک بگذارد.
گر کفت پاشد برو زر همچو باد مهرگاندر فشانی بر مثال ابر در نیسان کند
هوش مصنوعی: اگر طلا از زمین برود و مثل باد در مهرگان پخش شود، همانطور که ابر در نیسان باران میبارد.
با وجود اینچنین نظمی که در بازار فضلقیمت در بشکند نرخ شکر ارزان کند
هوش مصنوعی: با توجه به این نظم و ترتیبی که در بازار علم و دانش وجود دارد، اگر قیمتها شکسته شود، ممکن است نرخ شکر نیز کاهش یابد.
چون بدرگاه تو میآرد سخن ماند بدانبا گهر بهر تجارت رخ سوی عمان کند
هوش مصنوعی: وقتی که کسی به درگاه تو میآید و سخن می‌گوید، گویی که در تلاش برای دستیابی به چیزی ارزشمند است. مانند کسی که با جواهرات به عمان میرود تا تجارت کند.
بعد از آن این به که طبعم تا نیفزاید صداعاین ثنا را بر دعای دولتت پایان کند
هوش مصنوعی: پس از این، بهتر است که حال روحیم به گونهای باشد که این ستایش برای من به دردسر نیفتد و دعای خیر تو به نتیجه برسد.
هر یکی ز آن هفت آبا گرد اینچار امهاتبهر مولود سه تا پیوسته تا دوران کند
هوش مصنوعی: هر یک از آن هفت نیاکان، به دور این نسلها برای فرزندی سه عنصر را به هم پیوند دادهاند تا به حیات خود ادامه دهند.
مقتضای دور او در خیر و شر و نفع و ضرآنچنان بادا که رأی انورت فرمان کند
هوش مصنوعی: شرایط و اوضاع به گونهای است که هیچ چیز جز اراده و تصمیم تو نمیتواند در خیر و شر یا سود و زیان تأثیر بگذارد.
باد دایم سر نهاده در شکم چون استرههر که موی بندگانت را ز سر نقصان کند
هوش مصنوعی: باد همیشه به سمت پایین میوزد، مانند بادی که به شدت درگیر است. هر کسی که بخواهد موی بندگانت را از سر آن‌ها کوتاه کند، باید بداند که این کار مشکلساز میشود.