شمارهٔ ۲۱ - نکوهش زروسیم
هوش مصنوعی: این شعر به انتقاد از وابستگی به ثروت و زر اشاره دارد. شاعر تأکید می‌کند که اگرچه طلا و نقره برای بسیاری از مردم مهم‌اند، اما باید دانست که آنها خود به تنهایی شادی و خوشبختی نمی‌آورند. دل را نباید به财富 بست، زیرا دنیا زودگذر است و تنها خرد و قناعت ارزش دارند. غم و رنج انسان از تلاش برای به دست آوردن ثروت ناشی می‌شود، و فخر بر دارایی‌های مادی در واقع نوعی خواب و توهم است. در نهایت، شاعر به مخاطب یادآوری می‌کند که شرافت و ارزش واقعی انسان در داشتن روحی آزاد و بی‌زینت از قید و بند ثروت است.
اینهمه لاف مزن گرچه ترا سیم و زر استکه زر وسیم بر اهل خرد مختصرست
هوش مصنوعی: به اندازهای که در دست داری، خود را بزرگ مکن، زیرا طلا و نقره تنها برای افراد باهوش اهمیت چندانی ندارد.
دل مبند ار خردی داری بر سیم وزرتکه زروسیم جهان همچو جهان در گذرست
هوش مصنوعی: اگر دارای خرد و دانایی هستی، دل خود را به مال و ثروت وابسته نکن، زیرا که ثروت و جواهرات دنیا، مانند خود این دنیا، در حال گذر و زوال هستند.
زوبدنیات حسابست بعقبات عقابراستی دردوجهان رنج دل ودرد سرست
هوش مصنوعی: در این دنیا حساب و کتابی وجود دارد که در نهایت به پیامدها و عواقب زندگی ما منتهی می‌شود. در هر دو جهان، زندگی پر از رنجها و دردهای قلبی و مشکلات است.
گوئی ار زر همه شادی ونشاط افزایداینهمه هست ولی نقرس هم بر اثرست
هوش مصنوعی: انگار هرگاه طلا به شادی و شوق اضافه کند، اما در عین حال نقره نیز تأثیر خاص خودش را دارد.
چه کنی فخر به چیزی که بخواب اربینیهمه تعبیرش بیماری ورنج وضررست
هوش مصنوعی: چه فایدهای دارد که به چیزی فخر کنی، وقتی که خواب و تعبیر آن همه به رنج و آسیب منجر می‌شود؟
دل همی باید روشن به قناعت ورنهبی زرت خود برسد هرچه قضا وقدرست
هوش مصنوعی: آدمی باید با قناعت دلش را روشن نگه دارد، وگرنه هر چه مقدر شده باشد، بدون داشتن ثروت هم به او میرسد.
خود ببین تا چه شرف دارد بر آینه گازگرچه چون گل همه وقتی دهنش پر ز زرست
هوش مصنوعی: به خودت نگاه کن و ببین که چقدر برتر از آینه هستی، هرچند که گل همیشه دهانش پر از طلاست.
نرگس ارباز رونزهت شده باشد گو باشلاجرم از پی حفظش همه شب در سهرست
هوش مصنوعی: اگر نرگس (گل) در دشت زنده و زیبا شده باشد، باید حتماً در شب برای حفظ و نگهداری آن تلاش کنی؛ زیرا باید مراقبش بود.
تاج زر بر سر شمعست چرا می گریدخود همه گریش از آنست که آن تاج زرست
هوش مصنوعی: شمعی که تاج زر بر سر دارد، به خاطر آن تاج میگرید. به عبارتی دیگر، غم و گریهاش ناشی از زیبایی و زینت آن تاج است.
آفتاب از پی این خرده زر دردل کاندرتکاپوی شده دائم و بیخواب وخورست
هوش مصنوعی: در جستجوی این ذره طلای با ارزش، آفتاب همواره و بیوقفه بیدار و در تلاش است.
آتش از بهر چه میرد بجوانی زرخیزاز تلف گشتن آن چند قراضه شررست
هوش مصنوعی: آتش چرا در جوانی خاموش می‌شود، وقتی که این گنجینهی زرخیز تنها تعدادی ذرهی کوچک را از دست میدهد؟
از ترازوی ودو کفش تو قیاسی میکنکانکه زر دارد زیر انکه ندارد زبرست
هوش مصنوعی: ترازویی که دو روی آن را با هم میسنجد، نشان میدهد که چه چیزی ارزش بیشتری دارد. همانطور که یک کفش با زیره طلایی، ارزش بالاتری از همان کفش بدون زیره دارد، ما نیز باید به ارزش واقعی چیزها توجه کنیم و نه صرفاً به ظاهر آنها.
فاخته پیرهن کهنه بپوشید ازآنفارغ از بند وزدام وقفس حیلگرست
هوش مصنوعی: کبوتر پیر، لباس کهنهای به تن کرده و از بند و قفس آزاد است، و به آرامی در جستجوی راهحلی برای زندگیاش است.
باز طاوس گرفتار بدست نا اهلبهر آنست که زر برزبربال وپرست
هوش مصنوعی: طاووس که زیبا و مغرور است، به خاطر طمع و وابستگی به زرق و برق دنیا در دام نااهلان گرفتار می‌شود.
سرو آزاد از آن شد که تهیدست آمدغنچه دلتنگ زآنست که در بند زرست
هوش مصنوعی: درخت سرو وقتی آزاد و رها می‌شود که در شرایط ناگواری قرار بگیرد. اما غنچه گل که دلتنگ است، به خاطر آن است که در قید و بند طلا و زینتها گرفتار است.
گر بتحقیق همه جنس بر جنس روندگرد آن گردد زر کوز همه کس بترست
هوش مصنوعی: اگر به حقیقت نگاه کنیم، همه چیز در نوع خود به هم مرتبط است و در این ارتباط، طلا به نوعی برتر از دیگر اشیا می‌شود که هر کس از آن میترسد.
اینهمه گفتم انصاف بباید دادنهرچه زین نوع بود جمله هبا وهدرست
هوش مصنوعی: من این همه حرف زدم که باید انصاف رعایت شود؛ هر چیزی از این نوع تنها بیفایده و هدر است.
این کسی گوید کش زر نبود در کیسهورنه مردم همه جایی بدرم معتبرست
هوش مصنوعی: این فرد میگوید که اگر در کیسهاش طلا نباشد، چرا دیگران در همه جا به او احترام میگذارند.