شمارهٔ ۱۳۲ - در وصف بهار و مدح نظام الدین بوالعلای صاعد برادر رکن الدین
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف بهار و زیبایی‌های آن پرداخته و بایستی که درختان، گل‌ها و فضای باغ را به صورتی خیال‌انگیز توصیف میکند. شاعر با بیانی دلنشین و زبانی شاعرانه از حضور موجودات زیبا در طبیعت و نقش دلربای بهار می‌گوید. بهار به عنوان زمانی از تازگی و سرزندگی توصیف می‌شود و شاعر به توصیف زیبایی‌های طبیعت و جلوه‌های آن پرداخته است. در نهایت، هنرش و فضائل یک شخصیت برجسته ایرانی به تصویر کشیده می‌شود که در آن به اهمیت علم و خرد اشاره میکند و خواستار آن است که جامعه از وجود او بهره‌مند شود.
اینک نوبهار آورد بیرون لشگریهر یکی چو ن نو عروسی درد گرگونزیوری
هوش مصنوعی: اینک بهار آمده و هر یک از جوانان مثل عروسهای نو و زیبا در این فصل سرزنده و شاداب به نظر میرسند.
گر تماشا میکنی برخیز کاندر باغ هستباد چون مشاطه و باغ چون لعبت گری
هوش مصنوعی: اگر میخواهی تماشا کنی، برخیز، چون در باغ بادی میوزد که مانند آرایشگری است و باغ هم مانند دختری بازیگوش است.
از هر آنجانب که روی آری ز بس نقش بدیعجبرئیل آنجا بگستر دست گوئی شهپری
هوش مصنوعی: هر جا که روی و قدم میگذاری، به دلیل زیبایی‌های فراوان و آثار دلنشینی که در آنجا وجود دارد، انگار که جبرئیل به زیبایی و شکوه آنجا پناه آورده است.
لعبتان باغ پنداری ز فردوس آمدندهر یکی در سر کشیده از شکوفه چادری
هوش مصنوعی: دو دختر بازیگوش به خیال و تصور بهشتی میرسند و هریک از آنها با چادرهایی از شکوفههای فرحبخش زینت یافتهاند.
آسمان بر فرق نرگس دوخت شش ترکی کلاهبوستان در پای سوسن ریخت هر سیم و زری
هوش مصنوعی: آسمان بر سر گل نرگس کلاهی ز شش رنگ گذاشته و زیبایی‌های باغ را بر پای گل سوسن پراکنده کرده است. هر نوع زیبایی و ارزشمندی در این منظره حضور دارد.
پر طوطی گشت گوئی جامه هر غنچهچشم شاهین گشت گوئی دیده هر عبهری
هوش مصنوعی: پر طوطی به رنگهای مختلف درآمده و به نظر میرسد که هریک از غنچهها مانند لباسهایی زیبا برای خود دارند. همچنین، به نظر میآید که چشمان شاهین تبدیل به دانههای درخشانی شدهاند که هر کدام چشمانداز خاصی دارند.
عرض لشگر میدهد نوروز و ابرش عارضستوز گل و نرگس مراو را چون ستاره لشگری
هوش مصنوعی: نوروز با زیباییهایش مانند لشکری به نمایش میآید و ابرها بر صورتش سایه افکندهاند. گل‌ها و نرگسها نیز در کنار او مانند ستارههایی هستند که در آسمان میدرخشند.
باد اندر آب میپوشد بهر دم جوشنیخاک از آتش مینهد بر فرق لاله مغفری
هوش مصنوعی: باد در آب حرکت میکند و با هر نفس، جوششی از خاک به خاطر آتش بر سر گل لاله مینهد.
غنچه پیدا میکند زان آب داده بیلکیبید بیرون میکشد زین گندناگون خنجری
هوش مصنوعی: غنچه به خاطر آبی که به او میرسد شکوفا می‌شود، اما بید از این خاکی که پر از رنگهای مختلف است، خنجری بیرون میآورد.
هست هر شاخی بزیبائی کنون چون طوطییهست هر حوضی بنیکوئی کنون چو نکوثری
هوش مصنوعی: هر شاخهای حالا به زیبایی مانند طوطی است و هر حوضی به خوبی شبیه نکوثری، که نشاندهنده جذابیت و زیبایی‌های موجود در طبیعت است.
لاله و نرگس نگر در باغ سرمست آمدهبر سر این افسری و بر کف آن ساغری
هوش مصنوعی: در باغ به تماشای گلهای زیبا مانند لاله و نرگس برو و به شگفتی از آنها که خوشحال و سرمست هستند، بنگر؛ همچنین به آن افسری که در این میانه در حال خوشگذرانی است و ساغری در دست دارد دقت کن.
گر هوا چون معتدل گردد زعدلش بشکفدغنچه ها کز بوی او گردد معطر کشوری
هوش مصنوعی: اگر هوا معتدل و مناسب شود، به خاطر عدالت او گل‌ها شکوفه میزنند و سرزمین را از عطر خود پر میکنند.
زاعتدال عدل سلطان شریعت بشکفدغنچه کز یکدمش گردد فلک چون مجمری
هوش مصنوعی: از توازن و عدالت سلطان حکمت و قانون، گلهایی میشکفند که با یک لحظه از آن، آسمان چون گلی شفاف و درخشان می‌شود.
خواجه عالم نظام دولت و دین بوالعلاآنکه فرزندی چنو هرگز نزاید مادری
هوش مصنوعی: پدر بزرگوار و معتمد در سیاست و دین، شخصی بسیار باعظمت و برجسته است، که داشتن فرزندی با such خصوصیات، مانند او، از توانایی هیچ مادری خارج است.
آنکه در صدر سیادت نیست چون او خواجهوانکه بر چرخ سعادت نیست چون او اختری
هوش مصنوعی: کسی که در جایگاه رفیع رهبری قرار ندارد، مانند او نیست؛ و کسی که در مسیر خوشبختی قرار نگرفته، مانند او ستارهای نیست.
آنکه از شاخ کرم ناید چنو نو باوهوانکه در باغ شرف چون او نروید نوبری
هوش مصنوعی: هر کسی که از کرم بینصيب است، نمیتواند به چنین شکوفهای برسد و هر کس که در باغ شرافت مانند او نمیروید، نمیتواند به این نوع برداشت بپردازد.
آنکه تا خورشید قدرش تافت از او جشرفمثل او نامد زکان آفرینش گوهری
هوش مصنوعی: کسی که به اندازهٔ خورشید باارزش است، در کل آفرینش مانند او وجود ندارد.
زهره طبعی مشتری فری عطارد خامهمهر تأثیری و کیوان رفعتی مه منظری
هوش مصنوعی: زهره با ناز و زیبایی خاصی در عالم هنر میدرخشد و طبعش به مانند مشتری، خوشایند و دلنشین است. عطارد که نمادی از ذکاوت و هوش است، تأثیر عمیقی بر این زیبایی دارد و کیوان با عظمت و شکوه خود، فضایی دلانگیز ایجاد کرده است. به طور کلی، این ترکیب از زیبایی و زیباییها، تصویری شگفتانگیز و جذاب را به نمایش میگذارد.
قرة العین شریعت میوه جان خردمردم چشم سلاطین خواجه هر سروری
هوش مصنوعی: چشم و چراغ دین و شریعت، میوه جان و عقل مردم، و مایه فخر و سلطنت بزرگواران است.
آنکه خرد از زاد و چرخ اعظم او را بندهوانکه طفل از سال و عقل پیر او را چاکری
هوش مصنوعی: کسی که خرد و اندیشهاش از بزرگی و عظمتش ناشی می‌شود، مانند بندهای است خدمتگزار. و کسی که سنش کم و عقلش نارس است، مانند چاکری در خدمت آن بزرگتر است.
نیست خوشبو تر ز خلقش دین و دولت را گلینیست شیرینتر ز لفظش عقل و جانرا شکری
هوش مصنوعی: هیچ چیزی به اندازهی وجود او خوشبو نیست و هیچ گل دیگری به شیرینی او که بیانش مانند شکر است، وجود ندارد.
چشم ملت روشنست از وی اگر چه هست خردلعبت چشم ار بود خرد آن نباشد منکری
هوش مصنوعی: چشم مردم به وجود او روشن است، هرچند که او کوچک و کمارزش باشد. اگر چشمی هم خردمند باشد، این خرد به سادگی نمیتواند وجود او را انکار کند.
خرد مشناس ار بچشم ستاره کوچکستزانکه هست او در نهاد خود بزرگی رهبری
هوش مصنوعی: عقل و خرد را بر اساس ظواهر کوچک قضاوت نکن، زیرا در درون آن، بزرگایی و عظمت رهبری نهفته است.
کلکرا منگر بخردی آنزبان دانیش بینکز زبان دانی به آید مردم از هر جانوری
هوش مصنوعی: به هر چیزی که توجه کنی، درک و خرد خود را بر آن متمرکز کن. ببین چگونه دانش از زبان و کلام به دنیا میآید و چگونه از هر حیوانی، آموزهها و تجربیات به انسان منتقل می‌شود.
اوست همچون نقطه و عقلست خط مستقیمخط ز نقطه حاصل آید لاشک از هر مسطری
هوش مصنوعی: او مانند نقطهای است و عقل به مانند خطی مستقیم است؛ خطی که از نقطه آغاز می‌شود و بیتردید از هر نوعی از مساحت قابل استخراج است.
اوست همچو نمر کز و چرخست همچو ندایرهلابد از مرکز پذیرد دایره هر چنبری
هوش مصنوعی: او مانند نمر، که در دل چرخ زندگی میچرخد، از مرکز وجود خود میگیرد و هر گردشی باید از مرکز دایره نشأت بگیرد.
شد معنبر گوی گردون از نسیم خلق اوزانکه خوش دم ترازو ناید ز دریا عنبری
هوش مصنوعی: نسیم وجود او باعث شده که گوی آسمان به حرکت دربیفتد، زیرا عطر خوش او به سان گرما و عطر موجود در دریا میباشد.
آسمان گر رسم نوروزی فرستد در خورشاز هلالش طوق باید زافتابش افسری
هوش مصنوعی: اگر آسمان، در روز نوروز، نور خاصی را به ما هدیه کند، در خورشید میبایست از تاجی که از نور هلالی بر دوش دارد، استفاده کند.
ای تو اندر مهد چون عیسی سخنگوی آمدهوی تو در طفلی چو موسی خصم زن دین پروری
هوش مصنوعی: ای تو که در گهواره مانند عیسی صحبت میکنی، و تو در کودکی مانند موسی با دشمنان دین مبارزه میکنی.
از کمال منصب تست آفرینشها تمامورنه هستی آفرینش بی تو همچون ابتری
هوش مصنوعی: کمال مقام تو سبب تمام آفرینشهاست و اگر تو نبودی، هستی آفرینش بیتو همچون چیزی ابتدایی و ناقص میبود.
چشم روشن کرد گردون از وجودت ورنه چرخبود ازینیک چشمه خورشید همچون اعوری
هوش مصنوعی: آسمان با وجود تو روشن و درخشان شده است، وگرنه این جهان فقط یک چرخ است که همچون فردی نابینا، از نور خورشید بیبهره است.
چون وقار و علم و عقل و فر تو پیدا شودمشتری از شرم سازد طیلسان را معجری
هوش مصنوعی: وقتی که شخصیت و دانش و فهم و زیبایی تو نمایان می‌شود، مشتری از شرم به حجاب میافتد و از نگاه کردن به تو خودداری میکند.
باش تا بر خط حکمت سر نهد هر گردنیباش تا سرمه کشد از خاک پایت هر سری
هوش مصنوعی: بیا تا هر فردی که سر برآورده، به دانایی و حکمت دست یابد و همچنین هر کسی که در پی تو باشد، از تو درس بیاموزد و به تو ارادت کند.
باش تا تو کلک گیری وانگهی فتوی دهیتا شود کلکت میان حق و باطل داوری
هوش مصنوعی: صبر کن تا تو تزویر و فریب بسازی، سپس نظری بده تا بتوانی داوری کنی و بین حق و باطل تشخیص دهی.
باش تاطوطی نطق تو شکر خائی کندتا کند روح القدس از شاخ سدره منبری
هوش مصنوعی: بگو تا طوطی سخن تو را با شیرینی و لذت بیان کند، تا آنگاه که روح القدس بر روی درخت سدره، جایگاهی برای خود بسازد.
تا هلالت بدر گردد بدر گردد نور پاشتا نهالت سبز گردد سبز سایه گستری
هوش مصنوعی: تا زمانی که تو مانند هلال زیبا و درخشان میشوی، نور و روشنایی را پراکنده کن تا درختت رشد کند و سبز شود، سایهای گسترده ایجاد کند.
بهر دفع چشم بد هر یک دو ماهی آفتابمر عطارد را بسوزد چون سپندی ز اخگری
هوش مصنوعی: برای جلوگیری از چشمزخم، هر کدام دو ماهی نور خورشید را بر عطارد تابانده و آن را مانند آتش بسوزاند.
زیبد از چرخ کبودت حلقه چوگان نیلزانکه نامد ز آفتابی مثل تو نیلوفری
هوش مصنوعی: حلقه چوگان آبی رنگی که از آسمان به دستانت میآید زیباست، چرا که هیچ کس به اندازه تو، شکوه و زیبایی ندارد و تو مانند گل نیلوفر درخشان هستی که از زیر آفتاب سر برآوردهای.
تا چو من باشند ابر و باد دایم در دو فصلدر ربیع این نقشبندی در خزان آن زرگری
هوش مصنوعی: تا وقتی که مانند من، ابر و باد در دو فصل مختلف وجود دارند، در بهار این هنر آفرینی و در پاییز آن هم هنر طلا و جواهرسازی وجود دارد.
با دی اندر سایه خورشید عالم رکن دینساخته در مدح هر دو بنده هر دم دفتری
هوش مصنوعی: در زیر نور آفتاب، پایهگذار دین بزرگ، در ستایش از هر دو بنده، هر لحظه کتابی نوشته می‌شود.