خواب دیدن منظور را و زنجیر پاره ساختن وصیت جنون در بیان مصر انداختن
هوش مصنوعی: این شعر دربارهٔ یک عاشق است که در خواب به یاد معشوقش می‌افتد و از درد دوری او سخن می‌گوید. او در خواب خود را در حالتی از غم و ناراحتی می‌بیند و احساس تنهایی و ناامیدی می‌کند. شاعر به حسرت و آرزوی وصال اشاره می‌کند و از رفتارهای بی‌وفا و ناپسند محبوبش شکایت می‌کند. عشق او او را به شدت رنج می‌دهد و در نهایت، گرداب غم و درد را توصیف می‌کند. او همچنین از چگونگی جدایی و بی‌وفایی معشوق به ستوه آمده و به ماه و نور آن به عنوان نماد امید نگاه می‌کند. در پایان، شاعر به غم‌های بزرگ و تنهایی خود اشاره می‌کند و از دردهایی که بر او وارد شده شکایت می‌کند.
نوا آموز این دلکش ترانهپی خواب اینچنین گوید فسانه
هوش مصنوعی: دلنشینی این آهنگ به قدری است که در خواب هم میتواند داستانی جذاب را بیان کند.
که چون از رنج دریا رست ناظرشبی در خواب شد آشفته خاطر
هوش مصنوعی: وقتی از سختیهای دریا رهایی یافت، در شب به خواب رفت و ذهنش پر از آشفتگی بود.
چو خوابش برد در چین دید خود رابه جانان عشرت آیین دید خود را
هوش مصنوعی: او وقتی به خواب رفت، در خواب خود را در آغوش معشوق دید و در آنجا خوشبختی و لذت را تجربه کرد.
به جانان حرف دوری در میان داشتحدیث شکوهٔ او بر زبان داشت
هوش مصنوعی: این شعر به این معناست که شخصی دربارهٔ معشوقش صحبت می‌کند، در حالی که در دلش درد دوری از او را دارد. او از زیبایی و شکوهمندی معشوقش با افتخار و به زبان میآورد، ولی در عین حال این فاصله عاطفی را در جان خود احساس می‌کند.
که ای باعث به سرگردانی منز عشقت بی‌سر و سامانی من
هوش مصنوعی: ای عشق تو سبب آشفته شدن من شدی و حالا بیدلیل و بیقرار در سردرگمی به سر میبرم.
چه میشد گر در این ایام دوریکه بودم در مقام ناصبوری
هوش مصنوعی: در این روزهای دوری و جدایی که به سر میبرم، چه خوب میشد اگر در حالتی دیگر و با صبوری بیشتری بودند.
دل غم دیده‌ام می‌ساختی شادبه دشنامی ز من می‌آمدت یاد
هوش مصنوعی: دل من که پر از غم بود، تو با کلمات ناخوشایندت به نوعی آن را شاد می‌کردی و یاد من همیشه با دشنامهایت در ذهنت باقی میماند.
ولی عیب تو نتوان کرد این طورکه این صورت تقاضا می‌کند دور
هوش مصنوعی: اما نمیتوان به گونهای عیب تو را بیان کرد که این چهره میطلبد.
ز شوق وصل جانان جست از خوابنه بزم خسروی دید و نه اسباب
هوش مصنوعی: از شدت شوق دیدار معشوق، از خواب بیدار شدم و نه مجالس زیبای شاهانه را دیدم و نه زینتها و خوشیهای آنها را.
ز دستش رفته آن زلف گره گیربه جای آن به دستش مانده زنجیر
هوش مصنوعی: موهای پیچیده و جذاب او از دست رفته است و به جای آن، زنجیری بر دستانش باقی مانده.
همان محنت سرای درد و غم دیدهمان زندان و زنجیر و الم دید
هوش مصنوعی: او به همان سختیها و مشکلات زندگی که پر از درد و غم است، رسید و همانطور که در زندان و زنجیر گرفتار میشود، آلام و رنجهایش را نیز مشاهده کرد.
ز طغیان جنون آن بند بگسستز همراهان خود پیوند بگسست
هوش مصنوعی: از شدت جنونش، ارتباطش با دیگران قطع شد و از همراهان خود جدا گردید.
ز محنت جامه می‌زد چاک و می‌رفتز غم می‌ریخت بر سر خاک می‌رفت
هوش مصنوعی: از درد و رنج، لباسش را پاره میکرد و می‌رفت، و از روی غم، اشک بر سر خاک می‌ریخت و راهی سفر میشد.
چنین تا از فلک بنمود مهتابجهان را داد نور شمع مه تاب
هوش مصنوعی: آنگاه که ماه چراغانی آسمان را به نمایش گذاشت، جهان را با نوری شبیه نور شمع روشن کرد.
به دمسازی سوی مهتاب رو کردبه نور ماه ساز گفتگو کرد
هوش مصنوعی: او به سمت مهتاب رفت و به زیبایی نور آن نگاه کرد و با این نور گویی گفتگویی آغاز کرد.
که ای شمع شبستان الاهیز یمنت رسته شب از رو سیاهی
هوش مصنوعی: ای شمع شبستان الهی، از سمت تو شب از تاریکی رهایی یافته است.
چنان از لوح این ظلمت زداییکه گردد قابل صورت نمایی
هوش مصنوعی: چنان روشنایی ببخش که این تاریکیها از بین بروند و بتوانند شکل و جلوه بگیرند.
الا ای پیک عالم گرد شبروبه روز تیره‌ام انداز پرتو
هوش مصنوعی: ای فرستادهای که در دنیا سفر میکنی، شب تار مرا روشن کن و نور را به روزهای تیره‌ام بیاور.
به رسم شبروی اینجا سفر کنبه سوی آفتاب من گذر کن
هوش مصنوعی: اینجا به سبک شبنشینی سفر کن و به سمت آفتاب من بیا.
بگو کای ماه بی‌مهر جفا کاربت نامهربان شوخ دل آزار
هوش مصنوعی: بگو ای ماه، که بیرحم و بیعاطفه هستی، ای معشوقهی بی‌وفا و شادخو، چرا اینقدر آزار میدهی؟
دعایت می‌رساند خسته جانیاسیر درد دوری ، ناتوانی
هوش مصنوعی: دعای تو به من میرسد، من که خسته و درگیر درد دوریام و از ناتوانی رنج میبرم.
که ای بی‌مهر دلداری نه این بودطریق و شیوهٔ یاری نه این بود
هوش مصنوعی: ای کسی که بیمحبت و دلسوزی، اینگونه کمک کردن و یاری دادن نیست.
مرا دادی ز غم سر در بیاباننشستی خود به بزم عیش شادان
هوش مصنوعی: تو به من از درد و غم خودت گفتی و من در گوشهای دلم را میسوزاندم، در حالی که تو در مهمانی خوشی و شادی غرق بودی.
نیامد از منت یک بار یادیکه گویی بود اینجا نامرادی
هوش مصنوعی: هیچگاه از محبت تو، حتی یک بار هم یاد نکردی، گویی که هرگز اینجا نبودهای و تنها به بدعهدی پرداختهای.
منم شرمنده زین یاری که کردیهمین باشد وفاداری که کردی
هوش مصنوعی: من به خاطر کمکی که به من کردی شرمندهام و این وفاداری که از تو دیدم، همین است.
به من از راه و رسم غمگساریحکایتها که می‌کردی ز یاری
هوش مصنوعی: از تو میخواهم که داستانهایی در مورد روشهای دلجویی و همدردی بگویی، همانطور که قبلاً از دوستیها و همراهیها برایم صحبت می‌کردی.
دلم می‌گفت با من کاین دروغستمکن باور که شمع بی‌فروغست
هوش مصنوعی: دلام می‌گفت که این سخن حقیقت ندارد. به کسی اعتماد نکن که بگوید شمعی که نوری ندارد، هنوز شمع است.
به حرفش خامهٔ رومی نهادمزبان طعن بر وی می‌گشادم
هوش مصنوعی: با بیان او، قلمی را به کار گرفتم و زبانم به انتقاد از او مشغول شد.
ولی چون دور بزم دوری آراستسراسر هر چه دل می‌گفت شد راست
هوش مصنوعی: اما وقتی که فضای جشن و سرور آماده شد، هر آنچه که دل میخواست به حقیقت پیوست.
بگویم راست پر نا مهربانینرنجی شیوه یاری ندانی
هوش مصنوعی: اگر بخواهم به طور صادقانه صحبت کنم، نرنجی؛ چرا که تو راه یاری را نمیدانی.
چه گفتم بود بیجا این حکایتمرا باید ز خود کردن شکایت
هوش مصنوعی: چیزی که من گفتم شاید نادرست بوده و حالا باید از خودم شکایت کنم.
که شهری پر پری رخسار دیدمچنین بی‌مهر یاری برگزیدم
هوش مصنوعی: در میان شهری، چهرهای زیبا و فرشتهسان را دیدم، اما به خاطر بیمحبتیاش، او را انتخاب کردم.
مرا هم نیست جرمی بیگناهمز دست دل به این روز سیاهم
هوش مصنوعی: من هم گناهی ندارم و بیگناهم، اما دل من به خاطر این روزهای تیره و تار مرا به این حال و روز رسانده است.
اگر دل پای بست او نمی‌بودمرا سر بر سر زانو نمی‌بود
هوش مصنوعی: اگر دل من به او بسته نمیشد، هرگز سرم را به نشانه تسلیم بر زانو نمیگذاشتم.
چو گم گشت از جهان سودایی شببرون راند از پیش خورشید مرکب
هوش مصنوعی: زمانی که کسی دچار بیتابی و خیالات میشود، انگار که شب او را دور کرده و از جلو خورشید که نماد روشنی است، رفته است.
غلامان پهلو از بستر کشیدندبه جای خویش ناظر را ندیدند
هوش مصنوعی: خدمه و زیر دستان دراز کشیده بر روی بستر، به جای خود رفتند و ناظر و نگهبانی را ندیدند.
نمودند از پی او ره بسی طیولی از هیچ ره پیدا نشد پی
هوش مصنوعی: او را در جستجوی خود راههای زیادی را پیمودند، اما هیچیک از آن راهها به مقصد نرسید.
خوش آن کاو در بیابانی نهد روکه هرگز کس نیابد سر پی او
هوش مصنوعی: خوشا آن کسی که در بیابانی قدم میزند و به سمت هدفی میرود که هیچکس دیگری نمیتواند او را دنبال کند یا به او برسد.
ز ابر دیده سیل خون گشادندخروشان روی درصحرا نهادند
هوش مصنوعی: چشمها مانند ابر، اشکهای فراوانی را به راه انداختند و با صدای بلند، چهرهای در بیابان نشان دادند.
خروش درد بر گردون رساندندز طرف نیل سوی مصر راندند
هوش مصنوعی: صدایی از درد به آسمان رسید و از جانب نیل به سمت مصر فرستاده شد.