شمارهٔ ۱۳۴
هوش مصنوعی: غالب در این شعر به بیان احساسات عمیق و ناامیدی خود از عشق و دیانت می‌پردازد. او اشاره می‌کند که علیرغم علاقه و محبتش، عشق و دین نتوانسته‌اند او را خوشحال کنند. احساس ناکامی و عدم موفقیت در جلب توجه محبوب و همچنین انتقاد از زهد و دین‌داری نمایان است. او از زیستن در شرایطی که مورد قبول و تأیید دیگران نیست، ابراز ناخشنودی می‌کند و به تضاد میان عشق واقعی و ظواهر اعتقادی می‌انجامد. در نهایت، او بر این نکته تأکید دارد که در جامعه‌ای که به ظاهر شکل‌گرفته است، عشق و حقیقت چندان مورد قبول واقع نمی‌شوند.
صاحبدلست و نامور عشقم به سامان خوش نکردآشوب پیدا ننگ او اندوه پنهان خوش نکرد
هوش مصنوعی: عاشق صاحب دل و مشهور خود هستم، اما عشق من به خوبی سامان نگرفته است. در دل خود نگران و غمگینم، ولی این احساسات را نمیتوانم نشان دهم.
دانست بی حس ناخنم الماس زد بر ریش منسنجید شست خود قوی در تیر پیکان خوش نکرد
هوش مصنوعی: حس نکردم که ناخنم چقدر قوی است، همچون الماس بر ریش من ضربه زد و من با شست خود، تیر پیکان را به خوبی سنجیدم.
آن خود به بازی می برد دین را دو جو می نشمردبنمودش دین خنده زد آوردمش جان خوش نکرد
هوش مصنوعی: این بیت به این معنا است که فردی دین را به سادگی و با چیزی کم ارزش مثل دو سکه میسنجد و در نتیجه آن را به بازی میگیرد. زمانی که دین به او نمایش داده میشود، او به آن میخندد و وقتی جانش را به آن میدهد، حس خوبی به دست نمیآورد. در واقع میگوید که اهمیت دین را نادیده میگیرد و به آن بیاعتنا است.
در نامه تا بنوشتمش کز شهر پنهان می رومدل بست در مضمون ولی نامم به عنوان خوش نکرد
هوش مصنوعی: وقتی که برایش نامه نوشتم و گفتم که از شهری که در آن پنهان هستم میروم، او به مضمون نامه دل بست، اما نام من را به خوبی نپذیرفت و خوشش نیامد.
دارم هوای آن پری کو بس که نغز و سرکش ستز افسون مسخر شد ولی زهد پریخوان خوش نکرد
هوش مصنوعی: من به یاد آن دختر زیبایی هستم که به خاطر جذابیت و شگفتگیاش، همه را تحت تاثیر قرار میدهد. اما با وجود سحر و جاذبهاش، سعی در نشان دادن تقوا و دین‌داری ندارد.
فریاد زان شرمندگی کارند چون در محشرمگویند اینک خیره سر کز دوست فرمان خوش نکرد
هوش مصنوعی: در روز قیامت، وقتی که فریاد شرمندگی بلند میشود، مردم خواهند گفت: این فرد که نتوانسته به فرمان دوستی پاسخ دهد، در حال حاضر اینگونه گیج و متحیر است.
عام ست لطف دلبران جز عام ننهد دل بر آنعاشق ز خاصانش بدان گر دل به حرمان خوش نکرد
هوش مصنوعی: محبت دلبران برای همه است و هیچکس نمیتواند به عاشق خاصی دل ببندد. اگر عاشق نتواند با دلش به خوشی برسد، نخواهد توانست این عشق را تجربه کند.
شرع از سلامت پیشگی عشق مجازی برنتافتزاهد به کنج صومعه غوغای سلطان خوش نکرد
هوش مصنوعی: قوانین دین تحمل عشق بیپایه و مجازی را نداشتند، بنابراین عارفان و پارسایان در گوشههای صومعه خود، از شور و شوق دنیا و فریادهای پادشاهان خوشحال نبودند.
با من میاویز ای پدر فرزند آزر را نگرهر کس که شد صاحب نظر دین بزرگان خوش نکرد
هوش مصنوعی: ای پدر، به من نزدیک نشو! به فرزند آزر نگاه کن. هر کسی که خودش را صاحب نظر در دین میداند، مانند بزرگان خوشنام نیست.
گویند صنعان توبه کرد از کفر نادان بنده ایکز خودفروشی های دین بخشش ز یزدان خوش نکرد
هوش مصنوعی: میگویند صنعان از کفر نادانی توبه کرده است، چرا که بندهای که به خاطر خودفروشیهایش در دین، نتوانسته است رضایت خداوند را جلب کند.
غالب به فن گفتگو نازد بدین ارزش که اوننوشت در دیوان غزل تا مصطفی خان خوش نکرد
هوش مصنوعی: غالب به مهارت خود در هنر گفتوگو افتخار می‌کند، به این دلیل که او غزلی ننوشته است که باعث خوشحالی مصطفی خان شود.