بخش ۵ - در نعت النّبی صلّی الله علیه
هوش مصنوعی: این شعر درباره پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص) است و ویژگی‌های خاص و مقام والای او را توصیف می‌کند. شاعر به تأکید بر فضایل حضرت می‌پردازد و بیان می‌کند که چقدر او از دیگران برتر است. با اشاره به اینکه خداوند به او نعمت‌ها و بینش‌های بی‌نظیری عطا کرده است، به قدرت و صفات او اشاره می‌کند. در این متن، به تمثیل‌هایی از طبیعت و موجودات مختلف اشاره شده که نشان‌دهنده شگفتی و زیبایی جهان هستی در برابر شخصیت والای پیامبر است. در نهایت، تأکید بر روحیه و منش انسانی و ارزش‌هایی چون سخاوت و نیکوکاری در رفتار با دیگران وجود دارد. شاعر از خداوند می‌خواهد که بر او و آموزه‌هایش رحمت بفرستد و برکت و نیکی را فراوان نماید.
سرِ داد پیغمبر پاکدیناگر خواستی گنجِ روی زمین
هوش مصنوعی: اگر به دنبال گنج واقعی هستی، باید به سخن راست و پرهیزگار پیامبر گوش دهی.
بر او آشکارا شدی بی‌گمانبر او زر بباریدی از آسمان
هوش مصنوعی: او به وضوح متوجه تو شد و بیتردید از آسمان بر او گنج و ثروت نازل کردی.
کسی کاو نهاد از برِ عرش پایهمان برتر از قاب قوسینش جای
هوش مصنوعی: کسی که پاهایش را بر عرش گذاشته، همانطور که در مرتبت بالاتر از قاب قوسینش قرار دارد.
عنان‌کش بود پیش او جبرئیلببیند بهشت و می سلسبیل
هوش مصنوعی: فرشته جبرئیل به حضور او آمد و بهشت و باده شیرین را دید.
بخندد به روی اندرش گرگ و شیربغلتد به خاک اژدهای دلیر
هوش مصنوعی: اگر گرگ و شیر به روی اندیشهاش بخندند و اژدهای دلیر با او در خاک بازی کند، بدان که او قدرت و شجاعت دارد.
به شمشیر دین آشکاره کندفرشته به رویش نظاره کند
هوش مصنوعی: فرشته با دقت به او نگاه می‌کند و قدرت دین را با شمشیر آشکار میسازد.
برآید برآرد به فرمانش ابرنیایش کند پیش او شیر و ببر
هوش مصنوعی: ابر به فرمان او ظهور می‌کند و برای او دعا و نیایش می‌کند. حتی شیر و ببر هم به او تسلیم میشوند.
به یک شب دو گیتی ببیند تمامبه گوشش درآید ز یزدان سلام
هوش مصنوعی: در یک شب، تمام دو جهان را مشاهده می‌کند و سلام پروردگار را در گوشش میشنود.
به انگشت، مه را کند بر دو نیمچرا تنگ باشد بر او زرّ و سیم
هوش مصنوعی: چرا باید طلا و نقره برای او تنگ باشد، وقتی که مه را با انگشتش به دو نیم می‌کند؟
جهان را بدان گرسنه خود بخواستچو دانست کاین جای؛ جای فناست
هوش مصنوعی: دنیا را انسان به خاطر نیازهای درونی خود میطلبد، زیرا میداند که این مکان، جایی زودگذر و فانی است.
از آغاز چون آدمی آفریدشد از شکل نام محمّد پدید
هوش مصنوعی: از ابتدا، وقتی که انسان خلق شد، نام محمد به صورت شکل و صورتی مشخص ظاهر گردید.
سرش میم و دو دست حی لامحالشکم میم و دیگر دو پایش چو دال
هوش مصنوعی: این عبارت به توصیف شکل و ترکیب حروف در زبان فارسی اشاره دارد. میم به عنوان حرفی با خصوصیات خاص در بالا و پایین موجود است، که نشان‌دهنده سر و شکم است. در کنار آن، دو دست و دو پا نیز به شکل حرف لام و دال اشاره دارد. این تصویر از حروف به نوعی به نمایشی از اعضای بدن انسان شباهت پیدا می‌کند.
شنیدی که یزدانش چون پیش خواندنه زر ماند از او باز و نه سیم ماند
هوش مصنوعی: شنیدی که وقتی خداوند انسان را خلق کرد، نه طلا و نقره از او باقی ماند.
همان دخترش کرد با او گلهکه از آس دستم شده آبله
هوش مصنوعی: دخترش از او شکایت کرد که به خاطر کارهایش، دستانش پر از تاول شده است.
تو گر مردمی آز کوتاه کنبه پیغمبر خویشتن راه کن
هوش مصنوعی: اگر انسان بزرگی هستی، باید از خودخواهی و حسادت دست برداری و به پیامبر خود، یعنی الگوی نیکو و هدایتگر، نزدیک شوی.
ز هر چیز ورزی، فزونی بدهبه دادن سپاسی به کس بر مَنِه
هوش مصنوعی: هر چه از چیزی آموختی، سعی کن که بیشتر از آن فضا را گسترش دهی و هرگز کسی را به خاطر نیکیاش فراموش نکن.
ز ما آفرین برچنان نیکبختفزونتر ز باران و برگ درخت
هوش مصنوعی: ما بر چنین خوشبختی آفرین میگوییم، که از باران و برگ درخت بیشتر است.