شمارهٔ ۶۱۴
هوش مصنوعی: این شعر از یک عارف است که در آن به بررسی ارتباط عارف و معشوق می‌پردازد. شاعر بیان می‌کند که اگر نبوده‌ای عشق و دل‌باختگی، جان و دل انسان‌ها نیز به سوی معشوق نمی‌رفت. او اشاره می‌کند که اگر مردم به اسرار معنوی واقف بودند، به راحتی به مقام عارفان و نقش آن‌ها در زندگی توجه نمی‌کردند. همچنین، اذعان می‌کند که عشق و غم عشق به انسان درکی عمیق می‌دهد و اگر این عشق وجود نداشت، معنای واقعی جان و وجود انسان‌ها نیز ناچیز می‌بود. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که بدون عشق، انسان‌های عارف نمی‌توانستند به حقیقت و جوهر وجود خود دست یابند.
گر جان بهوای تو گرفتار نبودیجان و دل ما طالب دیدار نبودی
هوش مصنوعی: اگر نبودیم در آرزوی تو، نه جانمان به این درد گرفتار میشد و نه دلمان مشتاق دیدارت می‌بود.
گر زانکه بحق واقف اسرار شدی خلقمنصور «اناالحق » گو بردار نبودی
هوش مصنوعی: اگر به حقیقت اسرار دست پیدا کردی، نمیتوانستی در جمع خلق بگویی "من حق هستم"، زیرا چنین ادعایی در بر خواهد داشت که تو برتر از دیگران هستی و آن زمان دیگر حق را نداشتی که این سخن را بر زبان بیاوری.
تکفیر نکردی سخن «اعظم شان » راگر مفتی ما بر سر انکار نبودی
هوش مصنوعی: تو به سخن بزرگترین شخصیت دینی ما اعتنا نکردی، و گرنه اگر مفتی ما در برابر آن سخن مخالفت نمیکرد، چنین تکفیری نمیکردی.
گر جانب عاشق نشدی میل حبیبانعشاق ترا گرمی بازار نبودی
هوش مصنوعی: اگر به عشق و محبت عاشق توجه نکردی، بدان که میل و خواستهی عاشقان، باعث رونق بازار عشق و محبت خواهد بود.
از نقش دو عالم نبدی حاصل و محصولگر زانکه دلی واقف اسرار نبودی
هوش مصنوعی: از آثار و نشانههای دنیا چیزی به دست نخواهی آورد، اگر دلی نداشته باشی که به رازها و اسرار آگاه باشد.
گر زانکه پس پرده ندیدی رخ خود راخود را ز پس پرده خریدار نبودی
هوش مصنوعی: اگر تو از پشت پرده چهرهات را نمیبینی، پس نباید انتظار داشته باشی که کسی به دنبال تو باشد.
گر دور و تسلسل ننمودی رخ و زلفتعشاق تو سرگشته چو پرگار نبودی
هوش مصنوعی: اگر بازی دور و تسلسل را نمینمودی، چهره و موهایت باعث نمیشد که عاشقان مانند پرگار گیج و سرگردان باشند.
گر عشق نبودی و غم عشق نبودییک جان بجهان عارف و هشیار نبودی
هوش مصنوعی: اگر عشق و غم عشق نبود، هرگز جان آگاه و عارف در این دنیا وجود نداشت.
قاسم، اگر این جان نبدی آینه حقجان را بر او پایه و مقدار نبودی
هوش مصنوعی: قاسم، اگر تو نمیباشی، ذات حق بدون تو هم درست نمیشود و به هیچ چیزی نمیتوان اندازه و ارزشی داد.