قصیدهٔ شمارهٔ ۴۱
هوش مصنوعی: این متن به بررسی تغییر حالت و زمان انسان‌ها و تاثیرات منفی و مثبت آن‌ها بر یکدیگر می‌پردازد. شاعر وضعیت روحی و جسمی را به عنوان منعکس کننده‌ی زمان و تغییرات محیطی توضیح می‌دهد و از حسادت و دشمنی‌ها و همچنین محبت و دوستی‌ها سخن می‌گوید. تصویرسازی‌هایی از زیبایی و درختان و میوه‌ها به کار می‌برد تا نشان دهد زندگی هرگز ثابت نمی‌ماند و افراد باید در انتخاب‌های خود دقت کنند. او همچنین به وجود خداوند و نقش آن در زندگی انسان اشاره می‌کند و پیشنهاد می‌کند که با نیکی و ایمان به آینده‌ای بهتر دست یابند.
جهانا چون دگر شد حال و سانت؟دگر گشتی چو دیگر شد زمانت!
هوش مصنوعی: چگونه میتوانی با حال و اوضاع جدید جهان خود را وفق دهی؟ وقتی زمان تغییر کرده، تو نیز باید به خاطر آن تغییر کنی.
زمانت نیست چیزی جز که حالتچرا حالت شده است از دشمنانت؟
هوش مصنوعی: هیچ چیز از زمان تو وجود ندارد جز آنچه که باعث شده حالت اینگونه باشد؛ چرا حال تو اینگونه شده است به خاطر دشمنانت؟
چو رخسار شمن پرگرد و زردستهمان چون بت ستانی بوستانت
هوش مصنوعی: چهرهات مانند شمنها پراز پر و زردی است، همانند بتهایی که در باغ زیبایی تو را ستایش میکنند.
عروسی پرنگار و نقش بودیرخ از گلنار و از لاله دهانت
هوش مصنوعی: چهرهات مانند عروسی پر از رنگ و نقش است و لبهایت شبیه به گل انار و لاله میباشد.
پر از چین زلف و، رخ پر نور گفتینشینندی مشاطه چینیانت
هوش مصنوعی: زلفهای چیندار و چهرهای درخشان دارد، گویی که آرایشگری آن را به زیبایی درست کرده است.
به چشمت کرد بدچشمی، هماناز چشم بد دگر شد حال و سانت
هوش مصنوعی: چشم تو به من بدی کرده و تأثیر آن موجب تغییر حالت و وضعیت من شده است.
نشاند از حله‌ها بی‌بهر مهرتبشست از نقش‌ها باد خزانت
هوش مصنوعی: باد بهاری با خود لباسهای زیبا را آورد و تصویرهای موجود را از بین برد، اما در این میان عشق تو را از من دور نگه داشت.
ز رومت کاروان آورد نوروزز فنصور آرد اکنون مهرگانت
هوش مصنوعی: از روم کاروانی به سوی ما میآید که با خود نوروز را به ارمغان میآورد و از فنصور، اکنون مهرگانت را میآورد.
ازین بر سودی و زان بر زیانیبرابر گشت سودت یا زیانت
هوش مصنوعی: سود و زیان تو از این سو و آن سو با هم برابر شدهاند، بنابراین نه کاملاً سود کردی و نه به طور کامل زیان دیدهای.
ردای پرنیان گر می بدریچرا منسوخ کردی پرنیانت؟
هوش مصنوعی: اگر میتوانستی جلب توجه کنی و زیبایت را نشان دهی، چرا آن را کنار گذاشتی و از زیبایی خود فاصله گرفتی؟
چو آتش خانه گر پرنور شد بازکجا شد زندت و آن زند خوانت؟
هوش مصنوعی: هنگامیکه آتش خانه بسیار درخشان و نورانی میشود، دیگر کجا رفتهای و کجاست آن زندانی که در آن هستی؟
هزیمت شد همانا خیل بلبلز بیم زنگیان بی زبانت
هوش مصنوعی: بلبلان به خاطر ترس از زنگیان بیزبان شکست خوردند و از هم پراکنده شدند.
مرا از خواب نوشین دوش بجهاندسحرگاهان یکی زین زنگیانت
هوش مصنوعی: مرا در اوایل صبح از خواب شیرین شب گذشته بیدار کن، یکی از آن سیاهپوشان که هستند.
اگر هیچم سوی تو حرمتی هستیکی خاموش کن او را، به جانت
هوش مصنوعی: اگر من هیچ ارزشی برای تو ندارم، فقط لطفاً او را که راجع به من صحبت می‌کند، خاموش کن، به خاطر جانت.
اگر مهمان توست این ناخوش آوازمرا فریادرس زین میهمانت
هوش مصنوعی: اگر شخصی ناپسند و بیادبی مهمان تو شده است، تو میتوانی با کمک من و صدای من، شرایط را برای او بهبود ببخش.
چه گویمت، ای رسول هجر؟ گویم«فغان ما را از این ناخوش فغانت
هوش مصنوعی: ای پیامآور جدایی، چه باید بگویم؟ میخواهم بگویم که نالههای ما را از این صدای ناخوشایندت بشنو.
مرا از خان و مان بانگ تو افگندکه ویران باد یکسر خان و مانت
هوش مصنوعی: صدای تو مرا از خانه و کاشانهام دور کرد و گفت که همه چیزت به یکباره نابود خواهد شد.
سیه کرد و گران روز غریبانسیاهی‌ی روی و آواز گرانت
هوش مصنوعی: روز غریبوارانی را تیره و سنگین کردی، با چهرهای تاریک و صدایی سنگین.
به رفتن همچو بندی لنگ ازانیکه بند ایزدی بسته است رانت
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که شخصی که به قید و بندهای الهی پایبند است، نمیتواند به راحتی از آن‌ها رها شود. در واقع، اگر خود را به اصول و قواعدی که خداوند تعیین کرده است، متعهد بداند، نمیتواند به سادگی از آن‌ها فاصله بگیرد. تشبیه بندی لنگ به نوعی اشاره به این دارد که رغم درخواست رهایی، در حقیقت این بندها باعث حرکت و تعادل فرد میشوند.
نشان مدبریت این بس که هرگزچو عباسی نشوئی طیلسانت
هوش مصنوعی: نشان هوش و توانایی تو این است که هرگز به اندازه عباسی، تنگنظر و محدود نباشی.
نجوئی جز فساد و شر، ازیراهمیشه گرگ باشد میزبانت
هوش مصنوعی: هرگز از کسی که همیشه در فساد و شر به سر می‌برد، امیدی جز خیانت و بدی نداشته باش.
ز من بگسل به فضل این آشنائینه بر من پاسبان کرد آسمانت
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که از من جدا شو و به خاطر این آشنایی، دیگر بر من نگهبانی نکن که تو آسمانی از فضائل و خوبیها داری. به عبارتی، از من و ارتباطمان جدا شو، زیرا در این آشنایی نه تنها کمک نمیکنی، بلکه به من آسیبی هم نمیزنی.
به تو در خیر و شری نیست بستهولیکن فال دارند این و آنت»
هوش مصنوعی: تو هرگز به خوبی یا بدی من وابسته نیستی، اما دیگران تحت تأثیر من و تو قرار دارند.
به بانگ بی گنه زاغ، ای برادر،مگردان رنجه این خیره روانت
هوش مصنوعی: ای برادر، به صدای بیگناه زاغ توجه نکن و خود را به دردسر نینداز.
که بر تو دم شمرده است و ببستهخدای کردگار غیب دانت
هوش مصنوعی: خداوندی که علمش به غیب و نامرئیات میرسد، به تو فرصتی داده و زندگیات را به حساب آورده است.
چو دانی بازدم‌های شمردهندارد سود ازان پس آب و نانت
هوش مصنوعی: وقتی که نفسهای شمارش شدهات را به دیگران میدانی، دیگر غذای تو ارزشی ندارد.
همه وام جهان بوده است بر توتن و اسباب و عمر و سوزیانت
هوش مصنوعی: تمام موجودی و دارایی تو شامل بدن، امکانات، عمر و هر آنچه که داری، در واقع وامهایی است که از جهان گرفتهای و باید در برابر آن مسئول باشید.
گر او را وامها می باز خواهندچرا چون زعفران گشت ارغوانت؟
هوش مصنوعی: اگر او را وامها را بازپس نخواهند گرفت، پس چرا رنگش مانند زعفران به ارغوانی تغییر کرده است؟
تو را اندر جهان رستنی خوانداز ارکان کردگار کامرانت
هوش مصنوعی: در این دنیا، تو به عنوان موجودی ارزشمند و با فضیلت شناخته میشوی و از سوی خداوند در راه کامیابی و موفقیت قرار گرفتهای.
زمانی اندرو می خاک خوردینبود آگه کس از نام و نشانت
هوش مصنوعی: مدت زمانی دراز بر تو خاک نشسته بود و کسی از حال و احوال و نام تو خبر نداشت.
گهی بدرود خوشه‌ت ورزگاریگهی بشکست شاخی باغبانت
هوش مصنوعی: گاه باغبان خوشهای از میوه‌ها را میچینند و گاه هم شاخهای باغ را میشکنند.
وزانجا در جهان مردمت خواندز راه مام و باب مهربانت
هوش مصنوعی: از آنجا در دنیا، مردم تو را میخوانند و به یاد پدر و مادر مهربانت میافتند.
به دل داد از شکوفه و برگ و میوهعم و خال و تبار و دودمانت
هوش مصنوعی: او دل خود را به زیباییها و نعمتهای زندگی اهدا کرد، به شکوفهها، برگها و میوه‌ها، به اهل و نژادت و ریشهات.
درخت دینی و شاید که اکنونگهر بارد زبان در فشانت
هوش مصنوعی: درختی از ایمان و دین وجود دارد که ممکن است اکنون ثمراتی از کلمات و سخنان نیکو به بار آورد.
وزان پس که‌ت کدیور پاسبان بودرسول مصطفی شد پاسبانت
هوش مصنوعی: پس از اینکه تو را کدیور (نگهبان) قرار داد، رسول خدا (محمد) نیز نگهبانت شد.
اگر سوی تو بودی اختیارتنگشتی هرگز این اندر گمانت
هوش مصنوعی: اگر اختیار تو در دست من بود، هرگز چنین باوری در ذهنت شکل نمیگرفت.
کنون سوی تو کردند اختیارتاز آن سو کش که می‌خواهی عنانت
هوش مصنوعی: اکنون به سوی تو آمدند تا اختیارت و قضاوت را به دست خودت بسپارند، از آن طرف که می‌خواهی و میپسندی.
یکی فرخنده گل گشتی که اکنونهمی فردوس شاید گلستانت
هوش مصنوعی: تو به گلی خوشبو و زیبا تبدیل شدهای که اکنون شاید بهشتی برین برایت باشد و زندگیات را به گلستانی شاداب تبدیل کرده است.
یکی میشی که اکنون می نشایدمگر موسیّ پیغمبر شبانت
هوش مصنوعی: همانطور که در این زمان دیگر کسی به اندازه موسی پیامبر نمیتواند با قاطعیت و قدرت سخن بگوید یا فکر کند، فردی نخواهد بود که بتواند مانند او تاثیرگذار باشد.
جهان رستنی گر نیک بودتبه آمد زان، جهان مردمانت
هوش مصنوعی: اگر دنیای تو خوب باشد، به خوبی و نیکی به سراغ تو میآید، که این دنیای انسانهاست.
در این فانی اگر نیکی گزینیاز این فانی به آید جاودانت
هوش مصنوعی: اگر در این جهان گذرا کار نیکویی انجام دهی، از همین دنیا میتوانی به چیزی جاودانه دست یابی.
اگر بر آسمان می‌رفت خواهیاز ایمان کن وز احسان نردبانت
هوش مصنوعی: اگر به آسمان میرفتی، میتوانستی از ایمان و نیکیات اوج بگیری و به موفقیتهای بزرگ دست یابی.