قصیدهٔ شمارهٔ ۱۷۵
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به جان و تن انسان و گذر زمان اشاره می‌کند. او به مسکینی که در خلال زندگی‌اش دست به خوردن از چیزهای تلخ و شیرین می‌زند، هشدار می‌دهد که باید به نتایج اعمالش توجه کند. زمان مانند شاهینی به سراغ او آمده و باید از آن پرهیز کند. شاعر همچنین به زیبایی و ارزش‌های انسانی اشاره می‌کند و هشدار می‌دهد که نباید به ظاهر فریبنده غفلت کند. او انسان را به دقت کردن در دین و شریعت توصیه می‌کند و از افتادن به دام شیاطین و دیوها برحذر می‌دارد. در نهایت، او دعوت می‌کند تا به باغ علم و عمل وارد شوند و از میوه‌های آن بهره‌مند شوند. شاعر به یادآوری نیکو بودن اعمال و دوری از گمراهی می‌پردازد.
مر جان مرا روان مسکیندانی که چه کرد دوش تلقین؟
هوش مصنوعی: ای مسکین، بدان که جان من چه حالتی دارد و دیشب تحت تاثیر تلقین چه تغییراتی را تجربه کرد.
گفتا چو ستور چند خسپیبندیش یکی ز روز پیشین
هوش مصنوعی: گفت: وقتی که شب به پایان میرسد و روز جدید آغاز میشود، تو هم باید به فکر روزهایی باشی که پیش رو داری.
بنگر که چه کرده‌ای به حاصلزین خوردن شور و تلخ و شیرین؟
هوش مصنوعی: به آنچه از خوردنهای شیرین و تلخ به دست آوردهای نگاه کن و ببین که چه تاثیری بر زندگیات گذاشته است.
بسیار شمرد بر تو گردونآذارو دی و تموز و تشرین
هوش مصنوعی: آسمان به تو آسیبهای زیادی وارد کرده است، در روزهای دی، تموز و تشرین.
بنگر که چو شنبلید گشته استآن لالهٔ آب‌دار رنگین
هوش مصنوعی: نگاهی به آن لالهی زیبا و رنگین بینداز که مانند شنبلید (یک نوع گیاه) تغییر شکل داده و به رنگی تازه درآمده است.
وان عارض چون حریر چینیگشته است به فام زرد و پرچین
هوش مصنوعی: آن چهره مانند ابریشم چینی شده و به رنگ زرد و با طرحهای زیبایی نمایان است.
شاهین زمانه قصد تو کردبربایدت این نفایه شاهین
هوش مصنوعی: پرندهای که به عنوان نماد قدرت و بلندپروازی شناخته میشود، در دنیای امروز تصمیم گرفته که تو را به چنگ آورد. این پرنده نشئتگیری از زمان و شرایط حاضر است.
تنین جهان دهان گشاده‌استپرهیز کن از دهان تنین
هوش مصنوعی: صدای رعد و برق در جهان به گوش میرسد، پس از این صدا که نشانهٔ خطر است، دوری کن.
جان و تن تو دو گوهر آمدیکی زبرین دگر فرودین
هوش مصنوعی: روح و جسم تو دو گوهری هستند که یکی از آنها در بالا و دیگری در پایین قرار دارد.
بر گوهر خانگی مبخشایبخشای بر آن غریب مسکین
هوش مصنوعی: به دیگران به ویژه کسانی که در وضعیت سخت و ناخوشایند هستند، رحم کن و به آنها کمک کن.
رفتند به جمله یار کانتبپسیچ تو راه را، و هلا، هین!
هوش مصنوعی: به سراغ همه دوستداران رفتند تا از تو بپرسند که راه را چگونه برویم، و حالا، سریع!
زیرا که پل است خر پسین رادر راه سفر خر نخستین
هوش مصنوعی: چرا که پل، وسیلهای است برای عبور خر دوم در مسیر سفر خر اول.
نو گشته کهن شود علی حالور، نیست مگر که کوه شروین
هوش مصنوعی: چیزی که تازه و نو به نظر میرسد، به مرور زمان کهنه میشود، مگر اینکه مانند کوه شروین، با استحکام و پایداری باقی بماند.
آن کودک همچو انگبین شدآمد پیری ترش چو رخپین
هوش مصنوعی: آن کودک مانند عسل شیرین و خوشمزه شد، ولی حالا به پیری تبدیل شده که مانند سرکه ترش و تلخ است.
بالین سر از هوس تهی کنبر بستر دین بهوش بنشین
هوش مصنوعی: در کنار سر خود، آرزوها و خواستههای بیهوده را کنار بگذار و با دقت و هوشیاری بر مسیر باورها و اساسهای دینیات تمرکز کن.
آئین تنت همه دگر شدتو نیز به جان دگر کن آئین
هوش مصنوعی: آیین وجود تو دگرگون شده است، پس تو نیز باید به زندگی و روحیهات تغییراتی بدهی.
زین صورت خوب خویش بندیشبا هفت نجوم همچو پروین
هوش مصنوعی: از زیبایی چهرهات به گونهای بگو که با هفت ستاره نجوم، مانند صورت پروین، در ارتباط باشد.
چشم و دهن و دو گوش و بینیپروین تو است، خود همی بین
هوش مصنوعی: چشمها، دهان، گوشها و بینی تو به زیبایی پروین (گلی در بهشت) شبیه است، خودت به این موضوع توجه کن.
این صورت خوب را نگه‌دارتا نفگنیش به قعر سجین
هوش مصنوعی: این چهره زیبا را حفظ کن تا به عمق عذاب نیفتد.
غافل منشی ز دیو و برخوانبر صورت خویش سورةالتین
هوش مصنوعی: بیتوجهی و غفلت از شرارتها، همانگونه که در آینهی وجود خودت نگاه میکنی، سورهی تین را بخوان تا به یاد آورید.
زی حرب تو آمده است دیویبدفعل تر از همه شیاطین
هوش مصنوعی: از جنگ تو، موجودی بسیار بدکارتر از همه شیاطین به وجود آمده است.
آن این تن توست، ازو حذر کنوز مکر و فریب این به نفرین
هوش مصنوعی: این جسم تو متعلق به آن است، از او دوری کن و از ترفند و فریب او بپرهیز.
زین دیو نکال اگر ستوهیبر مرکب دینت برفگن زین
هوش مصنوعی: اگر از این دیو خسته شدهای، بر سوارکاریت در مسیر دین خود تکیه کن و آن را پرتاب کن.
از عهد و وفا زه و کمان سازاز فکرت و هوش تیر و ژوپین
هوش مصنوعی: از زمانهای دور، با ایجاد عهد و پیمان، همچون زه و کمانی که به هم متصل شدهاند، فکر و هوش را به عنوان تیر و سلاحی مؤثر به کار ببر.
یاری ندهد تو را بر این دیوجز طاعت و حب آل یاسین
هوش مصنوعی: تنها راه نجات و یاری در برابر مشکلات و دشواریها، اطاعت و عشق به آل یاسین است.
گرد دل خود ز دوستی‌شانبر دیو حصار ساز و پرچین
هوش مصنوعی: دل خود را از دوستیهای نابجا دور کن و دور آن را دیوار و دژ بساز تا محافظت شود.
در باغ شریعت پیمبرکس نیست جز آل او دهاقین
هوش مصنوعی: در باغ دین و شریعت پیامبر تنها کسانی که باقی ماندهاند، پیروان و فرزندان او هستند که به کشت و کار مشغولند.
زین باغ نداد جز خس و برگدهقان هرگز بدین مجانین
هوش مصنوعی: در این باغ، جز علف و برگ چیزی به دست نیاوردند و هیچ وقت نتوانستند به این دیوانگان چیزی بدهند.
زیرا که خرند و خر نداندمر عنبر و عود را ز سرگین
هوش مصنوعی: چونکه مادری بیخبر از عطرها و خوشبوها تنها به دنبال چیزهایی بیارزش و کثیف است، متوجه زیبایی و ارزش‌های واقعی نمیشود.
بشتاب و بجوی راه این باغگر نیست مگر به چین و ماچین
هوش مصنوعی: به سرعت به دنبال راهی برای ورود به این باغ باش، چرا که غیر از عشق و محبت، چیزی دیگر وجود ندارد.
تین و زیتون ببین در این باغوان شهر امین و طور سینین
هوش مصنوعی: در این باغ، تنوعی از درختان انجیر و زیتون را ببین و همچنین به شهر امن و کوه سینا نگاه کن.
ای جان تو را به باغ دهقاناز علم و عمل جمال و تزیین
هوش مصنوعی: ای جان، به زیبایی و آراستگی باغ کشاورز که پر از دانش و کار است، توجه کن.
در باغ شو و کنار پر کناز دانه و میوه و ریاحین
هوش مصنوعی: به باغ برو و از دانه، میوه و گلها پر کن.
برگ و خس و خار پیش خر کنشمشاد و سمن تو را و نسرین
هوش مصنوعی: برگ و علف و خار را برای خر تزیین کن و شمشاد و گل سمن و نسرین را هم برای تو آماده کن.
بر «حدثنا» مباش فتنهبر سخته ستان سخن به شاهین
هوش مصنوعی: در گفتگوها و بحثها، از ایجاد تنش و درگیری خودداری کن؛ زیرا کلمات میتوانند مانند تیر پرتاب شده باشند و تأثیر عمیقی بگذارند.
فرعون لعین بی‌خرد رابر موسی دور خویش مگزین
هوش مصنوعی: از انتخاب فرعون نادان و بدطینت به عنوان همسفر و همراه خود پرهیز کن.
مشک تبتی به پشک مفروشمستان بدل شکر تبرزین
هوش مصنوعی: مشک تبتی را که عطری خوش دارد، به بوی گند و زشتی تغییر ندهید، زیرا بوی خوش همانند شکر، دلهای مستان را خوشحال می‌کند.
بالینت اگرچه خوب و نرم استسر خیره منه به زیر بالین
هوش مصنوعی: اگرچه بالشتت نرم و راحت است، اما سرم را به زیر آن نگذارم.
گوئی که فلان فقیه گفته‌استآن فخر و امام بلخ و بامین
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که یکی از علمای برجسته دربارهی شخصیت بزرگ و افتخاری که از بلخ و بامین میآید، سخن گفته است.
کاین خلق خدای را ببینندبر عرش به روز حشر همگین
هوش مصنوعی: در روز قیامت، این مردم خدا را بر تخت عظمتش مشاهده خواهند کرد.
وان کو نه بر این طریق باشداو کافر و رافضی است و بی‌دین
هوش مصنوعی: هر کس که به این راه نرود، به فساد و بیدینی دچار است و از حق دور است.
ای تکیه زده بر این در از جهلبر خیره شده عصای بالین
هوش مصنوعی: ای کسی که بر این در تکیه کرده‌ای و از جهل خود غافل ماندهای، همچون عزرائیل که بر گاه مرگ ایستاده، بیخبر از سرنوشت خود!
من پیش‌رو تو را نگویمچیزی که فزایدت ز من کین
هوش مصنوعی: من در حضورت چیزی نمیگویم که باعث برتری یا افزایش ارزش تو نسبت به من شود.
لیکن رود این مرا هماناکاشتر بکشم به تیغ چوبین
هوش مصنوعی: اما بگذارید که این کار را انجام دهم، چرا که با کارد چوبی خودم را میکشم.
ای حجت بقعت خراسانبا دیو مکن جدال چندین
هوش مصنوعی: ای دلیل و نشانهی حق در خراسان، با دیو (نماد شر و فساد) بیش از این نزاع و درگیری نداشته باش.
در دولت فاطمی بیاگندیوانت به شعر حجت آگین
هوش مصنوعی: در عصر فاطمی، بر دل خوشیها و شگفتیها بیفزایید و با شاعری پر از معنا و حقیقت، زندگی را تزئین کنید.
تا نور برآورد ز مغربتاویل نماز بامدادین
هوش مصنوعی: تا زمانی که نور صبح از سمت مغرب طلوع کند، نماز صبح برگزار میشود.