قصیدهٔ شمارهٔ ۲۰۹
هوش مصنوعی: این شعر به معرفی و هشدار درباره دنیا و خطرات آن میپردازد. شاعر میگوید که دوری از دنیا و مشکلات آن بهترین راه است. انسانها در پی دنیا و ثروت دچار رنج و زحمت میشوند. او اشاره میکند که خانهای خالی بهتر از خانهای پر از مشکل و درد است. در ادامه به اهمیت علم و عمل میپردازد و میگوید که بدون دانش، کارهای انسان بیفایده خواهد بود. همچنین به تأکید بر دانایی در رفتار و عمل میپردازد و نشان میدهد که علم حقیقی و درست از تقلید و روشهای سطحی متفاوت است. در نهایت، به بلایی که دنیا به همراه دارد اشاره میکند و از شنوندگان میخواهد که از دنیا دوری کنند و به علم و دانش واقعی روی آورند.
دور باش ای خواجه زین بیمر گلهکهت نیاید چیز حاصل جز گله
هوش مصنوعی: ای آقا، دور شو از این گلایهی بیپایان، زیرا از این شکایت چیزی به دست نمیآوری جز همین دلخوری.
هر که در ره با گلهٔ خوگان رودگرد و درد و رنج یابد زان گله
هوش مصنوعی: هر کس که در مسیر زندگی با گروهی از انسانها همراه شود، باید آماده باشد که با مشکلات و سختیها مواجه گردد.
خانه خالی بهتر از پر شیر و گرگدانیال این کرد بر دانا مله
هوش مصنوعی: خالی بودن یک خانه بهتر از آن است که خانهای پر از خطر و مشکل داشته باشی. دانیال این را به افراد دانا نشان داد.
همچو بلبل لحن و دستانها زنندچون لبالب شد چمانه و بلبله
هوش مصنوعی: چون بلبلان آواز و نغمه سر میدهند، وقتی که فضا پر از شادی و سرزندگی میشود.
وز نهیب مؤذن و بانگ نمازاندرون افتد به تنشان زلزله
هوش مصنوعی: صدای مؤذن و نداى اذان به قدری تاثیرگذار است که در دل انسانها لرزشی ایجاد میکند و حس عمیق و معنوی به وجود میآورد.
آب تیره است این جهان، کشتیت رابادبان کن دانش و طاعت خله
هوش مصنوعی: این دنیا پر از مشکلات و نادانی است، پس دانش و اطاعت را به عنوان وسیلههایی برای نجات خود قرار ده.
گر کله زد جاهلی با بخت بدمر تو را با او نباید زد کله
هوش مصنوعی: اگر شخص جاهلی به خوششانسی خود مغرور شود، نباید تو نیز خود را با او درگیر کنی.
چون کله گم کرد نادان مر تو راکی تواند دید هرگز با کله؟
هوش مصنوعی: زمانی که نادان عقل خود را از دست میدهد، چگونه میتواند تو را ببیند وقتی که خودش در وضعت گیجی و سردرگمی قرار دارد؟
با عمل مر علم دین را راست دارآن ازین کمتر مکن یک خردله
هوش مصنوعی: عمل و اقدام درست، علم دین را میسازد و باید در این مسیر کوشید. هرگز نباید از این حداقلها غفلت کرد.
کار بیدانش مکن چون خر، منهدر ترازو بارت اندر یک پله
هوش مصنوعی: کاری را بدون دانش انجام نده، مانند الاغ که بارش را در ترازوی یکسان قرار نده.
چون به نادانی کند مزدور کارگرسنه خسپد به شب دست آبله
هوش مصنوعی: وقتی که کسی به دلیل نادانی کار میکند و مزدور است، نتیجهاش این میشود که در شب با درد و رنج خوابش میبرد.
چون نشوئی دل به دانش همچنانکموی را شوئی به آب آمله؟
هوش مصنوعی: وقتی که دل را به علم و دانش میپروری، مانند این است که موی خود را با آب میشویی و پاک میکنی.
علم خورد و برد خود گستردهاندپیش این انبوه و گمره قافله
هوش مصنوعی: دانش و آگاهی به خاطر منافع خود، به طور گستردهای در میان این جمعیت گمراه و نا آگاه گسترش یافتهاند.
پیش این گاوان که هرگزشان نبوددل به کاری جز به کار حوصله
هوش مصنوعی: در برابر این گاوانی که هیچ وقت احساس یا شور و شوقی برای کارهایی جز صبر و تحمل ندارند، قرار میگیریم.
نان همی جوید کسی کو میزنددست بر منبر به بانگ و مشغله
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر مشغلهها و دغدغههایش مشغول به کار و تلاش است، به دنبال نان و معیشت خود میگردد.
زیمله بر تو نهاده است آن خسیسچون کشی گر خر نگشتی زیمله
هوش مصنوعی: اگر تو در زندگی مانند یک فرد بخیل عمل کنی، حتی اگر در تلاش باشی که چیزی از خود نشان دهی، در نهایت به هیچ گونهای ارزش نخواهی داشت.
عقل تاویل است و دوشیزه نهانچون به برگ حنظل اندر حنظله
هوش مصنوعی: عقل مانند تفسیر و دقت در معانی است و در اینجا به زیبایی و جاذبه آن اشاره میشود، اما حقیقتی عمیق و پنهان دارد که ممکن است در ظاهر قابل مشاهده نباشد، مانند میوهای تلخ که در ظاهری زیبا قرار دارد.
علم حق آن است، از آن سو کش عنانعامه را ده جمله علم خربله
هوش مصنوعی: دانش واقعی آن است که از آن طرف، به عوام، هر کلمهای را به صورت روشن و قابل فهم بیان کنیم.
پای پاکیزه برهنه به بسیچون به پا اندر دریده کشکله
هوش مصنوعی: پای تمیز و برهنه در دشت به سادگی و لطافتی راه میرود که گویی به زمین آسیب نمیزند.
علم تاویلی به تنزیل اندر استوز مثل دارد به سر بر قوفله
هوش مصنوعی: علم تأویل یعنی دانش عمیق و بررسی مفاهیم پنهان که در آیات الهی نهفته است، و نشان میدهد که این علم به مضامین دینی و معانی آسمانی ارتباط دارد. همچنین به نوعی، این دانش ریشهای و حکمتانگیز به مسائلی که در جهان اطراف ما وجود دارد، پیوند میزند.
مصقله است این علم، زنگ جهل راچیز نزداید مگر کاین مصقله
هوش مصنوعی: این علم مانند یک پارو است که زنگار جهل را از دل انسان میزداید و هیچ چیزی دیگر نمیتواند به این اندازه بر جهل غلبه کند.
عهد یزدان است کلید و، قفل اونیست جز ترفند تقلیدی یله
هوش مصنوعی: عهدی که با خدا بسته شده، مانند کلیدی است که قفل آن فقط با ترفندهای سطحی و تقلیدی باز نمیشود.
ای سپرده دل به دنیا، وقت بودکه شوی مر علم دین را یکدله
هوش مصنوعی: ای کسی که دل خود را به دنیا سپردهای، وقت آن است که یکجا و با تمام وجود به علم دین رو بیاوری.
دهر بد گوهر به شر آبستن استجز بلا هرگز نزاد این حامله
هوش مصنوعی: دنیا همراه با بدی و شر است و فقط بلا و مشکلات را به انسان هدیه میدهد. در واقع، از این دنیای ناامیدکننده، هیچ چیز خوبی متولد نخواهد شد.
دست ازو درکش چو مردان پیش ازانکدر کشندت زیر شر و ولوله
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از او دست بکشی، بهخاطر اینکه مردان قبل از تو همین کار را کردند، پس دست از او بردار تا پیش از آنکه در قالب آزار و سروصدا بهزیر کشیده شوی.
چون نگیری سلسله داوودوار؟پیش توست آویخته آن سلسله
هوش مصنوعی: اگر به دنبال قدرت و مقام داوود هستی، باید بدانید که آن سلسله و نشانهها در دسترس تو قرار دارد.
گر به تاریکی همی چشمت ندیدحجت اینک داشت پیشت مشعله
هوش مصنوعی: اگر در تاریکی چشمانت نتوانند گواهی را ببینند، حالا، این مشعل در دست توست.