قصیدهٔ شمارهٔ ۲۷۱
هوش مصنوعی: این متن به نوعی پند و اندرز به فرزندی است و بر دیدگاههای عمیق فلسفی و اخلاقی تأکید دارد. نویسنده به فرزندش میگوید که دنیا محل آزمایش و آزمایشات آن گاه سخت و ناگوار است. او تأکید میکند که انسان باید از دنیا دوری کند و به عقل و خرد خود تکیه نماید.
نویسنده به فرزندش هشدار میدهد که از ارتباط با افراد بد و غیرمناسب دوری کند و نسبت به اخلاق و رفتار خود هوشیار باشد. همچنین بر اهمیت دین و پیروی از اصول معنوی تأکید دارد و میگوید که اگر بر عهد و پیمانی با خداوند پایبند باشد، عاقبت خوشی خواهد داشت.
در نهایت، نگرانیهای فردا و عواقب اعمال امروز را یادآوری میکند و بر لزوم داشتن نگرش دقیق و اهداف معنوی در زندگی تأکید میکند. این متن نمایانگر نگاه عمیق و فلسفی به زندگی و انتخابات اخلاقی در آن است.
از آن پس کاین جهان را آزمودی گر خردمندیدر این پر گرد و ناخوش جای دل خیره چرا بندی؟
هوش مصنوعی: از آن پس که این دنیا را امتحان کردی، اگر عقل و خرد تو را بر این محیط پر از گرد و غبار و ناخرسندی راضی نمیکند، چرا دل خود را در این شرایط به زحمت میاندازی؟
به بیماری از این جای سپنجی چون شوی بیرونمخور تیمار چندینی نه بنیادش تو افگندی
هوش مصنوعی: اگر دچار بیماری شدید و از این وضعیت خارج شدید، دیگر به فکر مشکلات جزئی نباشید، زیرا خودتان باعث بروز این مشکلات شدهاید.
یکی فرزند خواره پیسه گربه است، ای پسر، گیتیسزد گر با چنین مادر ز بار و بن نپیوندی
هوش مصنوعی: فرزند کسی که مادرش از یک گربه است، خوب است بدانید که در این دنیا باید مراقب باشید به چنین مادری نپیوندید.
چنان چون مر تو را پند است مرده جد بر جدتتو مر فرزند فرزندان فرزندانت را پندی
هوش مصنوعی: چنان که تو از جدانت نصیحتی آموختی، فرزندان تو نیز باید از تو پند بگیرند.
جهان مست است نرمی کن که من ایدون شنودهستمکه با مستان و دیوانه حلیمی بهتر از تندی
هوش مصنوعی: این جهان مانند یک میخانه است و باید با نرمی و ملایمت رفتار کرد؛ چرا که شنیدهام که در میان مستان و دیوانگان، مهربانی و آرامش بهتر از تندخویی و سختی است.
بخواهد خورد مر پروردگان خویش را گیتینخواهد رستن از چنگال او سندی و نه هندی
هوش مصنوعی: هرگاه خداوند بخواهد، پرورش یافتههای خود را به سادگی در اختیار میگیرد و هیچیک از تمدنها و کشورها، چه سندی و چه هندی، نمیتوانند از چنگال او رهایی یابند.
جهانا ز آزمون سنجاب و از کردار پولادیبه زیر نوش در نیشی به روی زهر بر قندی
هوش مصنوعی: دنیا از آزمایش سنجاب و رفتار سخت و مقاوم مانند آهن به زیر دندانهای زهرآلود در زیر شیرینی قند قرار دارد.
به روز و شب همی کاهد تن مسکین من زیرابه رندهٔ روز و سوهان شبم دایم همی رندی
هوش مصنوعی: تن خسته من به خاطر روز و شب، به تدریج و به آرامی کاهش مییابد، زیرا در طول روز با کار و تلاش و در شب با اندیشه و تفکر، همواره درگیر و سرگرم هستم.
ز چون و چند بیرونی ازیرا عقل نشناسدنه مر بودنت را چونی نه مر گشتنت را چندی
هوش مصنوعی: عقل نمیتواند به کیفیت و جزئیات وجود تو پی ببرد، نه میداند که چطور هستی و نه میتواند مدت زمان گشت و گذارت را بفهمد.
نخوانی پیش و نپسندی ز فرزندان بسیارتمگر آن را کزو ناید به جز بدفعلی و رندی
هوش مصنوعی: تو فرزندان زیادی داری، اما هیچ یک را نمیخوانی و نمیپسندی به جز آنکه از آنها تنها بدفعلی و رندی سر میزند.
بسا شاهان با ملک و سپاه و گنج آگندهکهشان بربودی از گاه و بدین چاه اندر افگندی
هوش مصنوعی: بسیاری از پادشاهان که با لشکریان و ثروتهای فراوانی که داشتند، در یک لحظه و به طور ناگهانی از مقام خود برکنار شدند و به عذاب افتادند.
کجا پیوستهای صحبت که دیگر روز نگسستی؟درختی کی نشاندهستی که از بیخش نه برکندی؟
هوش مصنوعی: کجا صحبت و ارتباطی را برقرار کردهای که دیگر به آن پایان ندادهای؟ مانند درختی که کاشتهای اما آن را از ریشه نکندی!
خردمندا، مراد ایزد از دنیا به حاصل کنمراد او تو خود دانی چه چیز است ار خردمندی
هوش مصنوعی: ای خردمند، هدف خداوند از این دنیا را به دست آور و خودت خوب میدانی که آن هدف چیست اگر واقعاً خردمند باشی.
خداوندی همی بایدت و خدمت کرد نتوانیگرش خدمت کنی بدهد خداوندت خداوندی
هوش مصنوعی: برای رضایت خداوند باید تلاش و خدمت کنیم، اما اگر نتوانیم خدمت کنیم، در صورتی که خدا را به خوبی بشناسیم، او نعمتهایی به ما عطا میکند و ما را مورد لطف خود قرار میدهد.
مراد ایزدی دین است چون دین یافتی زان پسدگر مر خویشتن را در سپنجی جای نپسندی
هوش مصنوعی: در زندگی من، ایمان و دین حاصل از شناخت پروردگار است. از آن moment که این دین را بدست آوردم، دیگر خود را در هیچ محدودیتی نخواهم دید.
بدین مهلت که دادهستت مباش از مکر او ایمنبترس از آتش تیزش مکن در طاعتش کندی
هوش مصنوعی: در این فرصت که به تو داده شده، از مکر او احساس ایمنی نکن و از آتش سوزان او بترس. در اطاعت او سستی نکن.
چو فضل دین ایزد را ز نفس خویش بفگندیچه باشد فضل سوی او تو را بر رومی و سندی؟
هوش مصنوعی: اگر انسان نفس خود را از قهر و طغیانی که بر او حاکم است نجات دهد و به فضائل دینی روی آورد، چه اهمیتی دارد که به چه قومی تعلق دارد یا از کجا میآید؟ در واقع، فضائل الهی مهمتر از نژاد و ملیت است.
به گوش اندر همی گویدت گیتی «بار بر خر نه»تو گوش دل نهادهستی به دستان نهاوندی
هوش مصنوعی: دنیا در گوش تو میگوید که بار خود را بر دوش بگذاری و پیش بروی، اما تو با دل و روحی عمیق به این حرفها توجه نمیکنی و به کارهای بزرگتری میپردازی.
اگر دانی که فردا بر تو خویش و اهل و پیوندتبگرید زار چندینی بدین خوشی چرا خندی؟
هوش مصنوعی: اگر میدانی که فردا خانواده و نزدیکانت بر تو خواهند گریست، پس چرا اکنون در این خوشی میخندی؟
بباید بیگمان رفتنت از اینجا سوی آن معدنکه آنجا بدروی بیشک هر آنچ اینجا پراگندی
هوش مصنوعی: باید بدون تردید از اینجا بروی به سوی آن گنجینهای که در آنجا به وضوح میتوانی هر چیزی را که اینجا پخش کردهای، پیدا کنی.
حکایتهای شاهان را همی خوانی و میخندیهمی بر خویشتن خندی نه بر شاه سمرقندی
هوش مصنوعی: داستانهای شاهان را میخوانی و به آنها میخندی، اما این خنده در واقع به خودت است و نه به شاه سمرقندی.
چرا بر عهد و سوگند رسول خویش نشتابیبه سوی عهد فرزندش گر اهل عهد و سوگندی؟
هوش مصنوعی: چرا به عهد و سوگند پیامبر خود سریعتر نمیروی، در حالی که وفاداری به عهد و سوگند برای فرزندش نیز الزامی است، اگر واقعا اهل عهد و پیمان هستی؟
گر اهل عهد و پیمانی از اهل خاندانی تووگر زین خانه بیرونی بر افسوسی و ترفندی
هوش مصنوعی: اگر در خانوادهای از اهل وفا و پیمان هستی، یا اگر از این خانه دوری و به غم و فریب میاندیشی، من از تو میخواهم تا به عهد خود پایبند بمانی.
نیائی سوی نور ایرا به تاریکی درون زادیوگر زی نور نگرائی در این تاریک چه بندی
هوش مصنوعی: به سوی نور حرکت کن و از تاریکی درون خود خارج شو. اگر به نور نگاه کنی، در این تاریکی چه چیزی وجود دارد که تو را به خود مشغول کند؟
اگر فردا شفاعت را از احمد طمع میداریچرا امروز دشمن دار اهلالبیت و فرزندی؟
هوش مصنوعی: اگر امروز به شفاعت احمد (پیامبر) امید نداری، پس چرا اکنون به دشمنی با اهل بیت و فرزندانش میپردازی؟