بخش ۴۰ - در بیان اینکه مکث در دنیا بر هرکس محال است
هوش مصنوعی: در این متن شاعر از سفر زندگی و مفهوم آن صحبت می‌کند. او به انسان هشدار می‌دهد که نباید فکر کند که عمر او به پایان می‌رسد و سفر زندگی‌اش تمام می‌شود. در واقع، زندگی یک سفر بی‌پایان است که در آن فرد به سوی منزل‌های مختلف حرکت می‌کند و اعمالش در این دنیا تاثیرات عمیقی در دنیای دیگر خواهد داشت.
شاعر اشاره می‌کند که هر عمل نیک در این دنیا نسل‌های پاک و خوب را به وجود می‌آورد و هر عمل بد برعکس می‌تواند به فساد و هلاکت منجر شود. همچنین، او به تفاوت‌های بین دنیا و آخرت اشاره می‌کند، جایی که در آخرت همواره بقای اعمال وجود دارد و نسل‌ها به هم متصل می‌شوند.
در پایان، او به انسان هشدار می‌دهد که باید هوشیار باشد و از غفلت دوری کند؛ چرا که غفلت می‌تواند او را به سمت هلاکت و ضعف بکشاند. این متن در مجموع به سفر مداوم انسان و اهمیت اعمالش در دو جهان می‌پردازد.
هان نپنداری که چون آید به سرعمر تو انجام یابد این سفر
هوش مصنوعی: به خود نگو که وقتی عمرت به پایان رسید، این سفر تمام می‌شود.
تا در این وادی تو هستی گام زنآخرین گامت در آن باشد وطن
هوش مصنوعی: تا زمانی که در این مسیر هستی، آخرین قدمی که برمیداری باید در جهت وطن باشد.
نی فزاید بعد از آنت مایه‌اینی فزون گردد تو را پیرایه‌ای
هوش مصنوعی: بعد از تو چیزی به من اضافه نمیشود و تجملات و زینتهایم هم افزوده نخواهد شد.
این سخن نزدیک دانایان خطاستنزد دانا این سفر بی انتهاست
هوش مصنوعی: این حرف نزد افرادی که آگاه هستند نادرست است، چرا که برای آنها این مسیر هیچ پایانی ندارد.
می‌روی منزل به منزل تا ابددر دو عالم لیس للسیر‌الاحد
هوش مصنوعی: تو تا ابد در دو جهان در حال حرکت هستی و مقصدی جز خدا نیست.
هم به دنیا هم به عقبا ای قویمی‌روی و می‌روی و می‌روی
هوش مصنوعی: ای کسی که قدرت و توانایی داری، هم به دنیا می‌روی و هم به آخرت، مدام در حال پیشرفت و حرکت هستی.
آنچه گردد منتهی در این جهانآن عمل باشد عمل باشد بدان
هوش مصنوعی: هر آنچه در این دنیا به سرانجام می‌رسد، نتیجهای از اعمال و کارهایی است که انجام میدهیم.
این عمل لیک ای عمو آبستن استپس نژاد پاکش اندر مخزن است
هوش مصنوعی: این عمل، ای عمو، در حال آماده شدن است و بنابراین نتیجهٔ خالص و پاک آن در عبارت نهفته است.
می‌نشاند ای برادر هر عملکودکان ماهرویت در بغل
هوش مصنوعی: هر کار و فعالیتی که بچهها انجام میدهند، در آغوش محبت و زیبایی چهره تو جمع می‌شود، ای برادر.
همچنین هر کودکی که در شکمطفل دیگر هست و زاید بی الم
هوش مصنوعی: هر کودکی که در شکم مادرش قرار دارد، به دلیل عدم وجود مادر خود، از او به دنیا نمیآید.
پس در این عالم دو اسبه می‌رویسوی مقصد زان دو مرکب می‌دودی
هوش مصنوعی: در این دنیا، تو با دو نیروی مختلف به سوی هدف خود حرکت میکنی و از آنها برای رسیدن به مقصدت کمک میگیری.
آن یکی باشد عملهای درستوان دگر نسل عملهای نخست
هوش مصنوعی: عملهای درست و نیکو از آن کسی است که به شیوهی صحیح زندگی می‌کند، و نسل‌های بعدی، از عادات و رفتارهای اولیهای که به آنها منتقل شده است، پیروی میکنند.
لیک در عقبی عمل شد چون تمامنامهٔ اعمال را آمد ختام
هوش مصنوعی: اما در آخرت، وقتی که کارها به اتمام رسید، مانند این است که نامه اعمال همه به پایان می‌رسد.
زاده ی اعمال دنیا اندراننسلها دارد پیاپی بیکران
هوش مصنوعی: نسل‌ها به طور مداوم و بی‌پایان از کارها و رفتارهای دنیوی به وجود میآیند.
فرق این دان ای رفیق نکته داندر میان این جهان و آن جهان
هوش مصنوعی: ای رفیق آگاه، تفاوت میان این دنیا و دنیای دیگر را درک کن.
فرق دیگر هست بین‌العالمینکان بود از مقتضای نشأتین
هوش مصنوعی: در میان دو نوع عالم، تفاوت دیگری وجود دارد که ناشی از دو مرحله یا نشأت مختلف است.
وان همینستی که چون نبود روادر سرای آخرت مرگ و فنا
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که آنچه که در دنیا وجود دارد و به نظر می‌رسد مستقل و پایدار است، در واقع در آخرت و در سرای دیگر، نه مرگ و نه نابودی واقعی ندارد. به عبارت دیگر، در دنیای پس از مرگ، چیزهایی که به عنوان واقعیات این دنیا شناخته می‌شوند، معنی و اهمیت خود را از دست میدهند.
زادهٔ اعمال دنیا گر بماندتا که رخت خود به آن عالم کشاند
هوش مصنوعی: اگر فرزند کارهای دنیا بماند، تا زمانی که تو خود را به عالم دیگر برسانی.
از برای آن دگر نبود زوالهست با هم نسل آن را اتصال
هوش مصنوعی: به خاطر آنکه هیچ چیز از بین نمیرود، نسل‌های یکدیگر را به یکدیگر متصل میکنند.
از پی همزادگانش می‌رسدهست نسلا بعد نسل تا ابد
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که او به نسل‌های پیشین و همتایانش وابسته است و این ارتباط تا ابد و به طور مداوم ادامه خواهد داشت. نسل‌ها به یکدیگر مرتبطاند و این پیوند هیچگاه قطع نمیشود.
لیک دنیا جای مرگست و نفادهم در آنجا کون باشد هم فساد
هوش مصنوعی: اما دنیا مکان مرگ است و در آنجا وجود و نابودی هر دو وجود دارد.
زادهٔ اعمال چون دیگر نژادهست اندر معرض کون و فساد
هوش مصنوعی: فرزند کارها همانند دیگر نسل‌ها در معرض شکلگیری و فساد قرار دارد.
تربیت کردی گر آن را روز و شبهم نگهبانیش از کسر و عطب
هوش مصنوعی: اگر تو آن چیز را روز و شب تربیت کردهای، باید از آسیب و نقصان آن به خوبی مراقبت کنی.
تا بماند سالم از چشم بداکتا نیابد ره بدان حبط و هلاک
هوش مصنوعی: برای اینکه از آسیبهای بدخواهانه در امان بماند و به خطر و نابودی نیفتد، باید هوشیار و مراقب باشد.
گردد آبستن به نسلی خوبتریک سلاله آورد محبوبتر
هوش مصنوعی: به نسل جدیدی که بهتر و زیباتر از نسل‌های پیشین است، امیدواریم و انتظار داریم که به دنیا بیاید.
لیک گر غافل شدی زان نیکزادتا دمیدی هر زمانش سینماد
هوش مصنوعی: اگر از آن شخص خوب که به تو نزدیک است غافل شوی، او در هر لحظه به تو نشان داده می‌شود.
گرد او گیرند و اغوالان و دیوتا کشندش سوی خود از مکر و ریو
هوش مصنوعی: او را احاطه میکنند و مکاران و دیوان، تا با فریبی او را به سمت خود بکشند.
پس نمایندش هلاک اینست حبطپس به سر زن دستها کاینست حبط
هوش مصنوعی: پس عاقبت او را نابود خواهند کرد، زیرا حبط و تباهی در کار است. پس با دستان خود به او آسیب بزنید، چرا که این همان نابودی است.
هین نگویی چون سفر بی انتهاستهم مسافر را به رنج و هم عناست
هوش مصنوعی: به تو هشدار میدهم که سفر نمیتواند پایانپذیر باشد؛ در این راه، هم مسافر با سختی روبروست و هم با مشکلهایی که در مسیر با آنها مواجه می‌شود.