بخش ۴۲ - بیان اینکه به جهت امتحان دیدنیها پوشیده می شود
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به نقد افراد و جامعه‌ای می‌پردازد که دچار غفلت و خودبینی شده‌اند. او می‌گوید که بسیاری از مردم متوجه حقیقت وجود خود نیستند و در دام خودکامگی و خودپسندی گرفتار شده‌اند. انسان‌ها به جای شناخت خود و خویشتن‌داری، به دنبال فخر و خودنمایی هستند. شاعر به آنها توصیه می‌کند که باید خود را بشناسند و خود را از پلیدی‌ها پاک کنند. در نهایت، او بر اهمیت خودآگاهی و تلاش برای پاکسازی درون تأکید می‌کند، تا از زنجیرهای غرور و خودخواهی رها شوند.
ز امتحان نادیدنیها دیده شددیدنیها زامتحان پوشیده شد
ای توانایی که بهر آزمونبست این نقش بدیع واژگون
کاندران رادان همه گمره شدندموشکافان جهان ابله شدند
هوش مصنوعی: در آن زمان همه افراد آگاه و متفکر دچار سردرگمی شدند و کنجکاوان و جستجوگران جهان، به ناگاه گمراه و نادان شدند.
دور بینان کور و نابینا همهتیزهوشان بیهش و رسوا همه
هوش مصنوعی: نیکان و هوشیاران، دورتر از واقعیت قرار دارند و درک درستی از امور ندارند. در عوض، افرادی که نادان و بیخبر هستند، خود را تیزهوش و بصیر میپندارند و در نهایت، رسوا میشوند.
داد بهر آزمایش جلوه‌هاهیچ اندر هیچ اندر هیچ را
هوش مصنوعی: برای نشان دادن تواناییها یا ظواهر، هیچ چیز به تنهایی یا به صورت مستقل وجود ندارد و همه چیز به نوعی به یکدیگر وابسته است.
وانچه بود آن چیز و بالاتر ز چیزکرد پنهان در پس صد پرده نیز
هوش مصنوعی: آنچه که وجود دارد و حتی فراتر از آن، در پس صد پرده نیز پنهان است.
این منی را در نظرها جلوه دادنام من هر هیچ بن هیچی نهاد
هوش مصنوعی: من خود را در نگاهها به نمایش گذاشتم و نامم را بر هیچ و پوچی گذاشتم.
بیخودی را از نظرها دور کرددیده‌ها از دیدن آن کور کرد
هوش مصنوعی: بیتوجهی و بیخودی را از دید دور کرد و چشمها را از دیدن آن ناتوان ساخت.
تا به کی گویی من و من ای عموگوییا نشناختی خود را نکو
هوش مصنوعی: چرا ادامه میدهی که من تنها هستم، ای عمو؟ آیا خودت را به خوبی نمیشناسی؟
قطرهٔ آب پلیدی مایه‌اتروز و شب‌ها سرکشی شد پایه‌ات
هوش مصنوعی: قطرهای از آب ناپاک، در طول روز و شب، سبب شده که تو به طغیانی دچار شوی و بر اساس آن زندگیات را بنا کنی.
ای منی تا چند مایی و منیای دنی تا کی غرور و برتنی
هوش مصنوعی: ای عشق من، تا کی میخواهی خود را در این صورت بر من بپوشانی؟ ای دنیا، تا کی میخواهی ما را فریب دهی و به غرور بکشانی؟
بایدت شستن به دست خویشتنکون خود هر روز و شب ای مؤتمن
هوش مصنوعی: باید هر روز و شب خودت را از زشتیها پاک کنی، ای فرد مورد اعتماد.
ای تو کون شور و تو کون خود بشواین قدر منشین و ما و من مگو
هوش مصنوعی: ای تو شور و هیجان، خودت را به کثرت مشغول نکن و از واژههای من و ما دوری کن.
فخر تو این بس که گویی نغز و چستکون خود را می‌توانم پاک شست
هوش مصنوعی: تو با این زیبایی و ظرافت زبانی که داری، نشان میدهی که میتوانی به راحتی خود را به بهترین شکل ممکن نشان دهی.