بخش ۲۰۹ - نومید شدن شیطان از هاجر و رفتن نزد ابراهیم
هوش مصنوعی: این متن حاوی نصیحتی از یک داور پیر به خلیل مؤتمن است که به او توصیه می‌کند نصیحت‌های او را جدی بگیرد. او تأکید می‌کند که گوش دادن به پندهای پیران ارزشمندتر از نفرت و خودرأیی است. پیر به خلیل می‌گوید که نباید به خواب‌ها و اوهام خود ایمان بیاورد و از آن‌ها بر خلاف حکمت و درستی عمل کند، زیرا ممکن است آن خواب‌ها شیطانی باشند و به پشیمانی منجر شوند. در ادامه، پیر به مسأله ی شیطان و مکر او اشاره می‌کند و می‌گوید که مومنان و اولیا در خواب‌هایشان الهام‌های رحمانی می‌گیرند. او به ماهیت دیو و شیاطین و تأثیرات منفی آن‌ها در زندگی بشر اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید می‌ورزد که اگر کسی در دایره طبیعت و شهوات باشد، دیوها همدم او خواهند بود. در نهایت، او به آتش شهوت و غضب و تأثیرات منفی آن بر انسان‌ها می‌پردازد.
آمد و گفت ای خلیل مؤتمنیک نصیحت بشنو از من بی سخن
هوش مصنوعی: او آمد و گفت: ای دوست وفادار، یک نصیحت بیوقفه از من بشنو.
ناصحی هستم تو را بس مهربانگوش کن پند من ای شاه جهان
هوش مصنوعی: من مشاور و رهنما هستم و به تو که ای پادشاه جهان، با محبت و مهربانی، توصیه میکنم که به نصیحت من گوش بدهی.
از خرد باشد شنیدن پند پیرگرچه باشی در خرد خود بی نظیر
هوش مصنوعی: اگرچه ممکن است خودت را خردمند و بینظیر بدانی، اما شنیدن نصیحت‌های یک فرد باتجربه نشان از درایت و خردمندی توست.
پند پیر از جان شیرین خوشتر استسوی دولت پند پیرت رهبر است
هوش مصنوعی: نصیحت بزرگتر از زندگی شیرین و لذتهای آن ارزشمندتر است، زیرا راه رسیدن به سعادت و موفقیت، از مشورت و هدایت او میگذرد.
خوشتر از این ای رفیق نکته‌دانشد دبیر مشفق و بخت جوان
هوش مصنوعی: دوست عزیز، خوشحالم که دبیر خوشفکر و مهربانی پیدا شده و جوانان با بخت درخشانی را یاری میدهد.
یا خلیل‌الله نصیحت گوش کنترک این سودای عالم جوش کن
هوش مصنوعی: ای خلیل خدا، به نصیحت من گوش کن و از این آرزوهای دنیوی دست بردار.
کی توان از حکم خوابی بی اثرسر بریدن از تن زیبا پسر
هوش مصنوعی: کسی نمیتواند از دست قضا و قدر بیاثر بر روی خواب بیدار شود و خود را از زیباییها جدا کند.
چونکه این فرمان تو را آمد به خواباز پی خوابی مکن چندین شتاب
هوش مصنوعی: وقتی این پیام به تو در خواب رسید، برای خوابیدن مجدد اینقدر عجله نکن.
شاید این خواب تو شیطانی بودعاقبت سودش پشیمانی بود
هوش مصنوعی: شاید این آرزوی تو ناشی از وسوسههای شیطانی بود و در نهایت نتیجهاش تنها پشیمانی بود.
می توان ناکرده را کرده همانکرده را ناکرده کردن کی توان
هوش مصنوعی: میتوان کاری را که انجام نشده، بهگونهای انجام داد که گویی انجام شده است. اما آیا واقعاً میتوان کاری را که انجام شده، به حالتی برگرداند که انگار انجام نشده؟
گفت ای ابتر برو شیطان توییغول هر ره دزد هر دکان تویی
هوش مصنوعی: گفتند ای بیفرزند، تو شیطان هستی و غول هر راه و دزد هر مغازهای.
آتش اندر تخمهٔ آدم ز توسترنج دوران فتنهٔ عالم ز توست
هوش مصنوعی: آتش و درد و زحمتهای زندگی بشر ناشی از وجود تو است. فتنهها و مشکلات دنیا نیز به خاطر تو است.
کاروان قرب را رهزن توییغول و دیو و رجس و اهریمن تویی
هوش مصنوعی: شما باعث اختلال و موانع در مسیر رسیدن به اهداف عالی و معنوی هستید؛ همچون یک موجود ترسناک و پلید که در راه پیشرفت قرار دارد.
دست نبود دیو را بر انبیامکر شیطان نیست دام اولیا
هوش مصنوعی: دست دیو به پیامبران نمیرسد و مکر شیطان به اولیا نمیرسد.
خواب ایشان خواب رحمانی بودرشحه‌ای ز الهام ربانی بود
هوش مصنوعی: خواب آن‌ها خواب و رؤیایی الهی و مقدس بود که نشانهای از الهام الهی در آن وجود داشت.
چون قوای ظاهری از کار ماندروح ز امر و نهیشان بی کار ماند
هوش مصنوعی: وقتی قوا و نیروهای جسمانی از کار بیفتند، روح نیز در برقراری دستورات و منعهای خود ناتوان خواهد ماند.
سوی همجنسان خود پر می‌زندقدسیان را حلقه بر در می‌زند
هوش مصنوعی: قدسیان (افراد نیکوکار و پاک) برای پیدا کردن همجنسان خود بیوقفه تلاش میکنند و به در منزل آن‌ها میروند.
می رود تا حلقهٔ روحانیانمی گذارد زیر پا هفت آسمان
هوش مصنوعی: او از کنار روحانیان عبور می‌کند و زیر پایش هفت آسمان را میگذارد.
روحها بیند ولیکن در مثالدر مثالش روح بنماید جمال
هوش مصنوعی: روحها میبینند، اما در قالب و شمایل خود، جمال و زیبایی را به نمایش میگذارند.
اسم و حرف و فعل و قول و قیل و قالجمله را بیند مثال اندر مثال
هوش مصنوعی: همه چیزهایی که گفته میشود، از نام و کلام و عمل گرفته تا گفتوگو و بحث، همواره باید به صورت مثالهایی از همدیگر دیده شوند.
اهرمن را ره در آنجا کی بودتوسنش در راه آنجا پی بود
هوش مصنوعی: اهریمن نمیتواند در آنجا وارد شود، چون نشانهی او در مسیر آنجاست.
می‌زنندش از نخستین آسمانبا شهاب سینه سوز جان ستان
هوش مصنوعی: بسیاری از مشکلات و سختیها از همان ابتدا به سراغ او میآیند و مانند شهابی سوزان و دردآور، جانش را می‌گیرند.
کی ورای آسمانش ره بودکی رهش بالای مهر و مه بود
هوش مصنوعی: در بالای آسمان، راهی وجود ندارد و مسیرش فراتر از خورشید و ماه است.
او بود مسجون سجن طبع دوناز طبیعت کی تواند شد برون
هوش مصنوعی: شخصی که در قید و بند ذهن و طبیعت پایینتری گرفتار است، چگونه میتواند از این محدودیتها رها شود؟
هرکه باشد در طبیعت محفلشدیو باشد همدم و هم منزلش
هوش مصنوعی: هر کس که در طبیعتش بدیها و ناپاکیها موجود باشد، همدم و همراهش نیز دیو و زشتخو خواهد بود.
اهرمن نار است و نار ناریاننوریان را کی ز نار آید زیان
هوش مصنوعی: اهرمَن، که نماد شر و تاریکی است، به آتش شباهت دارد و آتش نیز مختص کسانی است که در تاریکی زندگی میکنند. از این آتش، نوریان، یعنی افرادی که در نور و روشنی زندگی میکنند، آسیب نخواهند دید.
چونکه نار شهوت و نار غضبدر نهاد آدمی شد ملتهب
هوش مصنوعی: زمانی که دو آتش، یکی آتش شهوت و دیگری آتش خشم، در درون انسان شعلهور میشود و او را به تلاطم درمیآورد.
صد هزاران دیو از آن زاید همیجنس آری نزد جنس آید همی
هوش مصنوعی: بسیاری از موجودات ناپسند و شر، از جنس بدیها و ناهنجاریها به وجود میآیند و هرگز نمیتوانند به خوبی و نیکی نزدیک شوند.
جنس جذابست و نزد خود کشدهرکجا هم جنس بیند تا ابد
هوش مصنوعی: اشیای زیبا و جذاب همیشه توجه افراد را به خود جلب می‌کند، و انسان‌ها به طور طبیعی به سمت همنوعان خود جذب میشوند، حتی اگر در دورترین نقاط هم باشند.
از فتیله دود چون بالا رودشعلهٔ جواله را پایین کشد
هوش مصنوعی: هنگامی که دود فتیلهای به سمت بالا میرود، شعلهی حرکت جواله به سمت پایین میآید.
چون بخار شهوت و غیظ و فسادگشت صاعد آدمی را از نهاد
هوش مصنوعی: زمانی که احساسات شدید مانند شهوت، خشم و فساد در وجود انسان بالا میرود، او از ذات واقعی خود دور میشود.
هرکجا ابلیس باشد با شتابسوی خود آن را کشد با صد طناب
هوش مصنوعی: هرجا که شیطانی وجود داشته باشد، با شدت و سرعت به سمت خود میکشد و این کار را به کمک قدرت و نفوذ خود انجام میدهد.