دروغ در اعمال و رفتار
هوش مصنوعی: این متن درباره کذب و صدق در کردار و اعمال انسان‌ها سخن می‌گوید. نویسنده بیان می‌کند که کذب به معنای آن است که ظاهری نیکو داشته باشیم اما باطن ما از آن آگاه نباشد؛ یعنی باطن و ظاهر با هم تناقض داشته باشند. صدق به معنای هم‌خوانی باطن و ظاهر، یا بهتر بودن باطن از ظاهر است که از نظر نویسنده، بالاترین درجه صدق است.
در اینجا به مقام حضرت رسول (ص) اشاره می‌شود که خداوند به چنین بنده‌ای مباهات می‌کند. همچنین تأکید می‌شود که اگر پنهان و آشکار انسان مومن یکسان باشد، او در دو دنیا عزیز و شایسته ستایش است. در مقابل، اگر ظاهر باطن را نقض کند، اجر و پاداش او به جز رنجی که کشیده به هیچ چیز نمی‌رسد.
نویسنده در نهایت به تشبیه طلاهای خالص و ناخالص می‌پردازد و می‌گوید که همچنان که طلاهای بی‌غش در بازار ارزشمند هستند، اعمال که خالص نباشند نیز در روز قیامت مورد قبول نیستند و رد خواهند شد.
و اما کذب در کردار و اعمال آن است که در ظاهر اعمالی از او سرزند که دلالت کند بر خوبی در باطن او، و باطن او از آن بی خبر بوده باشد، یعنی باطن او موافق ظاهر نباشد و صدق در آن، این است که باطن و ظاهر یکسان و مطابق بود یا باطن از ظاهر بهتر و آراسته تر باشد و این مرتبه از صدق، اشرف و افضل از صدق در گفتار است.
هوش مصنوعی: کذب در اعمال زمانی اتفاق میافتد که فرد به ظاهر کارهایی انجام دهد که نشاندهنده خوبی او باشد، در حالی که خودش از این موضوع بیخبر است و در واقع، باطنش با ظاهرش هم‌خوانی ندارد. صداقت در اینجا به معنای هم‌خوانی و تطابق باطن و ظاهر است، یا اینکه باطن از ظاهر بهتر و زیباتر باشد. این نوع صداقت از صداقت کلامی بالاتر و ارزشمندتر است.
و از این جهت مکرر سید بشر این مرتبه را از حضرت آفریدگار مسئلت می نمود و در اخبار وارد است که «چون پنهان و آشکار بنده مومن یکسان بوده باشد خداوند عالم به او بر ملائکه مباهات می کند و می فرماید: بنده حق من این است».
هوش مصنوعی: سید بشر بارها از خداوند درخواست میکرد که او را در مرتبهای خاص قرار دهد. در اخبار آمده است که وقتی عملهای پنهان و آشکار یک بنده مومن برابر و یکسان باشد، خداوند به این بنده افتخار می‌کند و به ملائکه میفرماید: "این بنده حق من است".
بعضی از اکابر فرموده است که «کیست مرا نشان دهد به شخصی که چشم او در تاریکی شبها گریان است و لب او روزها در محافل، خندان باشد».
هوش مصنوعی: برخی از بزرگان گفتهاند که: «کسی را به من نشان دهید که در شبها چشمانش از گریه پرآب است و در روزها لبخند بر لب دارد و در محافل خندان است».
«اذا السر و الاعلان فی المومن استویفقد عز فی الدارین و استوجب الثناء»
هوش مصنوعی: وقتی که در انسان مؤمن، رازداری و صداقت به یک اندازه باشد، او در این دنیا و آن دنیا عزیز و بزرگوار می‌شود و شایسته ستایش خواهد بود.
یعنی: هرگاه پنهان و آشکار بنده مومن، مساوی باشد، در دو جهان، عزیز و مستوجب آفرین و ستایش است.
هوش مصنوعی: هر وقت وضعیت درونی و بیرونی یک مؤمن برابر باشد، در هر دو جهان محترم و شایسته ستایش و تحسین است.
«و ان خالف الاعلان سرا فما لهعلی سعیه فضل سوی الکد و العنا»
هوش مصنوعی: اگر چیزی در نهان با چیزی که به طور علنی بیان شده، مخالف باشد، دیگر برای او هیچ وقعتی نیست مگر تلاش و زحمت.
و اگر ظاهر او مخالف باطن باشد، و ظاهر را به اعمال خیر آراسته و باطن او بی خبر باشد، هیچ اجر و مزدی از برای عمل او نیست مگر تصدیع و رنجی که کشیده است.
هوش مصنوعی: اگر ظاهر فرد با باطن او سازگار نباشد و در حالی که ظاهرش را با کارهای نیک تزئین کرده، باطنش ناآگاه باشد، هیچ پاداشی برای اعمالش نخواهد بود جز درد و زحمتی که متحمل شده است.
کما خالص الدینار فی السوق نافقو مغشوشه المردود لا یقتضی المنی
هوش مصنوعی: همانطور که دینار خالص در بازار ارزشمند است، سکههای تقلبی و بیکیفیت نیز بیارزش و مردود هستند و به هیچوجه امیدی به آنها نیست.
همچنان که طلای بی غش در بازار، رایج و در عوض آن هر چه خواهی می دهند، و آنچه در آن غش باشد به تو رد می کنند، و آرزوی تو از آن برنمی آید، و شکی نیست هر عملی را که در آن غش باشد که ظاهرا آن آراسته و باطن آن موافق ظاهر نباشد رد به تو می شود.
هوش مصنوعی: طلای خالص در بازار به راحتی معامله می‌شود و هر چیزی که بخواهی در ازای آن به تو میدهند، اما اگر چیزی تقلبی باشد، آن را به تو پس میزنند و برآورده شدن آرزوهایت از آن ممکن نیست. به طور کلی، هر عملی که دارای تقلب باشد و ظاهرش با باطنش هم‌خوانی نداشته باشد، از سوی دیگران رد می‌شود.
قلب روی اندود نستانند در بازار حشرخالصی باید که از آتش برون آید سلیم
هوش مصنوعی: برای اینکه در روز قیامت مورد پذیرش قرار بگیریم، باید قلبی پاک و خالص داشته باشیم. این قلب باید از تجربیات و سختیها عبور کرده باشد تا بتواند در آن شرایط سخت، ثابت قدم و سالم بماند.