بخش ۸۱ - جواب
هوش مصنوعی: در این متن، استاد سخن به شاه عادل نکاتی را برای زندگی بهتر یادآور میشود. او میگوید که بدون رنج نمیتوان به دانشی دست یافت و اهمیت یادگیری را مطرح میکند. وی به این نکته تاکید دارد که اگر از دانایان یاری نمیجویی، باید از نادانان دوری کنی. او همچنین به ناپایداری دنیا و عدم ارزش طمع به مال و جاه اشاره میکند و میگوید که انسان باید همواره در پی علم و کمال باشد. در نهایت، او بیان میکند که پادشاهی باید با عدالت و انصاف رفتار کند و این از او انتظار میرود تا خستهدلان را شاد کند و فضیلت را در ادارهی امور رعایت کند. این سخنان به شاه یادآوری میکند که عدالت و علم از ویژگیهای اصلی یک پادشاه خوب است.
جوابش داد استاد سخن سنجکه نتوان یافتن این گنج بی رنج
هوش مصنوعی: استاد سخن پاسخ داد که پیدا کردن این گنج بدون زحمت امکانپذیر نیست.
اگر هستی به دولت صاحب هوشبگویم یک دو پندت تا کنی گوش
هوش مصنوعی: اگر به خاطر موقعیت و هوش خودت، دوست داری، به تو چند نکته میگویم که به آنها توجه کنی.
ز دانش زندگی جو تا توانیکه بی دانش، ندارد زندگانی
هوش مصنوعی: تا جایی که میتوانی از دانش بهره ببر و زندگی کن، زیرا بدون دانش، زندگی معنایی ندارد.
گر از دانا نداری هیچ یاریز نادان بر حذر می باش باری
هوش مصنوعی: اگر از افراد با دانش هیچ کمکی نمیگیری، بهتر است از افراد نادان دوری کنی.
کسی کو نیک خواه خود نباشدبگو با دیگری چون بد نباشد
هوش مصنوعی: کسی که نسبت به خودش نیکاندیش نباشد، بهتر است با دیگران نیز رفتار خوبی نداشته باشد.
ببر از صحبت جاهل، که عاقلنجوید همدمی با هیچ جاهل
هوش مصنوعی: از گفتوگو با افراد نادان دوری کن، زیرا عاقل هرگز نمیخواهد با نادانها همراهی کند.
کسی کو صحبت جاهل گزیندچنان باشد که با مرده نشیند
هوش مصنوعی: کسی که با افراد نادان و بیدانش معاشرت کند، همانند این است که با مردهها همنشینی داشته باشد.
نشاید همچو نادان بود مغرورکه معذور است آن بیچاره، معذور
هوش مصنوعی: انسان نباید مانند یک نادان مغرور باشد، زیرا آن بیچاره که در اشتباه است، عذر و بهانهای دارد.
مکن بر دولت و اقبال خود پشتکه دوران همچو تو، بسیار کس کشت
هوش مصنوعی: به امید و شانس خود نگو خداحافظ، زیرا افراد زیادی مانند تو در این دنیا وجود دارند که به چنین حالتی دچار شدهاند.
مناز از دولت و جاه و جوانیکه آن نبود ز ملک جاودانی
هوش مصنوعی: به دنبال مال و مقام و جوانی نباش، زیرا این امور زوالپذیرند و خوشبختی واقعی در چیزهایی پایدار و راستین نهفته است.
مده تا می توانی فرصت از دستکه ریزد باده چون قرابه بشکست
هوش مصنوعی: تا جایی که میتوانی از فرصتها بهرهبرداری کن، چون اگر زمان را از دست بدهی، مانند شرابی که در سفالی شکسته بریزد، دیگر قابل جمعآوری نیست.
اگر خواهی که از سرما بری جانبه تابستان بنه برگ زمستان
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از سرما خلاص شوی و جانت نجات پیدا کند، به فصل تابستان پناه ببر و خود را از سرما دور کن.
به صحرای امل دانه چه کاریکه آن دشت است و آن بادگداری
هوش مصنوعی: در دشت وسیع امل چه فایدهای به دانهای است که در آنجا وجود دارد، زیرا آن مکان دارای ویژگیهای خاص خود است و امکان رشد و باروری را فراهم میکند.
بکن قطع طمع از گنج دنیاکه نرزد گنج دنیا رنج دنیا
هوش مصنوعی: از امید به داراییهای دنیوی دست بردار، چرا که ثروت دنیا نمیارزد به زحماتی که برای به دست آوردن آن میکشی.
طمع برکن ازین منزلگه خاککه شد ناکام ازو جمشید و ضحاک
هوش مصنوعی: از آرزو و امید به زندگی مادی و این دنیای فانی دست بردار، زیرا حتی بزرگانی چون جمشید و ضحاک نیز از این دنیا ناامید و ناکام شدند.
به عالم دل منه وین نکته دریابکه عالم، سر به سر نقشی ست بر آب
هوش مصنوعی: دنیا را به دل خود راه نده و این نکته را خوب درک کن که دنیا تماماً همانند نقشی است که بر آب انداخته میشود.
جهان هر چند پر زینت سرایی ستبرون کش رخت ازینجا کین نه جایی ست
هوش مصنوعی: هر چند این دنیا پر از زیباییها و زرق و برق است، اما از آن دور شو زیرا این مکان، جای مناسبی نیست.
درین عالم که آدم زو نشانیستدرو هر کس که می بینی بقا نیست
هوش مصنوعی: در این دنیا که نشانهای از آدم وجود ندارد، هر کسی را که میبینی، دوام و پایداری ندارد.
بود هر صنف را یک پیشه مطلوبکه می باشد مر او را آن صفت خوب
هوش مصنوعی: هر گروهی دارای یک شغل یا حرفهای است که به آن علاقهمندند و آن ویژگی خاصی که دارند، مناسب آن شغل است.
در آن کار ار به حد اعتدال استبه عالم نام او صاحب کمال است
هوش مصنوعی: اگر در یک کار به تعادل و میانهروی برسیم، آن کار باعث میشود که فرد به مقام و دانشی والا دست یابد.
چو داد اصناف خود را حق تعالیبه حد خویش، هر یک را کمالی
هوش مصنوعی: وقتی خداوند به هر دسته از مخلوقاتش حقوق و ویژگیهایی را که شایسته آنهاست عطا کرده، هرکدام به کمال و تمامیت خاص خود دست یافته است.
کمال عالمان نبود بجز علمکزو یکسر تواضع زاید و حلم
هوش مصنوعی: کمال دانشمندان فقط در این نیست که اطلاعات داشته باشند، بلکه در این است که از آن علم تواضع و بردباری به دست آورند.
کمال پادشاهان عدل و انصافکمال جاهلان نبود بجز لاف
هوش مصنوعی: این بیت به این معنا است که عالیترین ویژگی و فضیلت پادشاهان، عدالت و انصاف است، در حالی که تمام خصوصیات جاهلان تنها به ادعا و لاف زدن محدود میشود. به عبارت دیگر، پادشاهان واقعی با رفتارهای عادلانه خود شناخته میشوند، در حالی که افراد نادان تنها به حرفهای توخالی و بزرگمنشی میپردازند.
تو را پس نیست ای سلطان از آن بهکه باشند از تو در راحت، که و مه
هوش مصنوعی: ای سلطان، تو از آن بهتر نیستی که کسانی به خاطر تو در آسایش باشند، زیرا تو خود مهربانی و زیبایی.
تو را عدل است در فرمان اطاعتز تو عدلی به از صد ساله طاعت
هوش مصنوعی: نیاز به اطاعت از تو به خاطر عدل و انصاف توست، چرا که اطاعت از کسی که عادل نیست، به اندازه یک صد سال هم نمیارزد.
درون خسته ای را شاد کردنبه از صد کعبه ات آباد کردن
هوش مصنوعی: شاد کردن دل خسته و غمگین از ساختن و آباد کردن صدها مکان مقدس بهتر و ارزشمندتر است.
در آن عالم که باشد دید و وادیدنخواهند از تو غیر از عدل پرسید
هوش مصنوعی: در آن جهان، تنها بر اساس کارها و اعمالت قضاوت میشوی و جز عدل و انصاف از تو چیزی نمیخواهند.
چو شیرین دید کان استاد کاملبگفت این نکته ها با شاه عادل
هوش مصنوعی: وقتی شیرین استاد را دید که این نکتهها را با پادشاه عادل در میان میگذارد، متوجه شد.
ثنا گفتش که ای دانای آگاهمرا هم گو که چون باید شدن راه
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی از درخواست مشاوره یا راهنمایی اشاره دارد. سخنگو از دانا و آگاه میخواهد که به او بگوید چگونه باید در زندگی یا در یک مسیر خاص پیش برود. به عبارتی دیگر، او میخواهد از تجربیات و دانش کسی که آگاه است بهرهمند شود تا تصمیمهای بهتری بگیرد.
چو دادی پند خسرو، پند من همبفرما تا شوم آسوده از غم
هوش مصنوعی: وقتی که تو به پادشاه نصیحت کردی، لطفاً نصیحتی هم به من بده تا از نگرانیهایم آزاد شوم.
سخنهایی کزو جان تازه گرددجهان زو هم پر از آوازه گردد
هوش مصنوعی: سخنانی که از آن جان تازهای میگیرد، جهان نیز به وسیله آن پر از نام و آوازه میشود.