شمارهٔ ۱۶ - در وصف نوروز و مدح خواجه ابوالحسن بن حسن
هوش مصنوعی: این شعر اشاره به شادی و سرسبزی دارد و به جشن نوروز و خوشی‌های زندگی می‌پردازد. شاعر از لذت‌های می و باده، زیبایی‌های طبیعت، و نشاط بهاری سخن می‌گوید. او توصیه می‌کند که از زندگی لذت ببریم و در کنار دوستان و محبوبان خوش باشیم. در ادامه، به ویژگی‌های خوب و فضائل افراد اشاره می‌کند و عظمت خداوند و نعمت‌های او را یادآور می‌شود. شاعر از قدرت و زیبایی طبع و هنر انسانی نیز سخن می‌گوید و این نکته را به میان می‌آورد که انسان باید در سایه این نعمت‌ها شکرگزار باشد و با شادی زندگی کند.
روزی بس خرمست، می گیر از بامداددادِ زمانه بده کایزد دادِ تو داد
هوش مصنوعی: یک روز شاد و خوشایند است، از صبح زود بگیر و از زمانه نیکی و خوبی را طلب کن. خداوند به تو انصاف و حق را خواهد داد.
خواسته داری و ساز، بی‌غمی‌ات هست بازایمنی و عزّ و ناز، فرّخی و دین و داد
هوش مصنوعی: اگر خواستهای داری و در کنار آن ساز و هنر هم هست، نگرانیات برطرف است، زیرا در این حالت ایمنی، شرف، ناز و آرامش را به دست میآوری و همچنین دین و عدالت را خواهی داشت.
نیز چه خواهی دگر؟ خوش بزی و خوش بخوراَنْدُهِ فردا مبر، گیتی خواب است و باد
هوش مصنوعی: چه چیزی دیگری میخواهی؟ خوش زندگی کن و از خوشیها لذت ببر. به فردا فکر نکن، چون دنیا مانند یک خواب میماند و به سرعت میگذرد.
رفته و فرمودنی، مانده و فرسودنیبود همه بودنی، کلک فرو ایستاد
هوش مصنوعی: رفته و فرمودنی، مانده و فرسودنی بود همه بودنی، کلک فرو ایستاد
فراموش شده و چیزی که باید بیان میشد، باقی ماند و به تدریج کهنه شد. همه چیز در واقعیت، در حسرت تهران فروافتاده است.
می‌خور کت بادنوش، بر سمن و پیل‌گوشروزِ رش و رام و جوش، روزِ خور و ماه و باد
هوش مصنوعی: بخور نوشیدنی دلپذیر را که بر گیاهان خوشبو و موجودات قوی اثر میگذارد، در روزهایی که نشاط و لذت در آنها جاری است، در زمانی که خورشید و ماه و باد وجود دارند.
آمد نوروز ماه، می خور و می ده پگاههر روز تا شامگاه، هر شب تا بامداد
هوش مصنوعی: نوروز فرارسیده است، از صبح تا شب هر روز مینوش و در میهمانیها شرکت کن، تا شب تا بامداد همواره شاد و خوش باشید.
بارد دُرِّ خوشاب، از آستینِ سحابوز دمِ حوت آفتاب، روی به بالا نهاد
هوش مصنوعی: بهاری زیبا و دل‌انگیز در حال آمدن است؛ بارانی که از ابرها فرو میریزد، مثل مرواریدی گرانبهاست. همچنین، تابش خورشید به آرامی از دم ماهی به سمت بالا در حال حرکت است.
برجه تا برجهیم، جام به کف برنهیمتن به می اندر دهیم، کاری صعب اوفتاد
هوش مصنوعی: به جلو برو و از زندگی لذت ببر، با جامی در دست و خود را در شراب غوطهور کن. یک کار دشوار پیش رو داریم.
مرغ دل‌انگیز گشت، باد سمن‌بیز گشتبلبل شب‌خیز گشت، کبک گلو برگشاد
هوش مصنوعی: پرندهای زیبا و دل‌انگیز به پرواز درآمد، بادی خوشبو از گلهای سمن را همراه داشت. بلبل شبزندهدار نیز آواز سر داد و کبک هم از شادی شروع به آواز خواندن کرد.
بلبل باغی به باغ، دوش نوایی بزدخوب‌تر از باربَد، نغزتر از بامشاد
هوش مصنوعی: دیشب، بلبل باغ آواز زیبایی سر داد که از هر نوازنده دیگر، زیباتر و دلنشینتر بود.
وقتِ سحرگه چکاو، خوش بزند در تکاوساعتکی گنج‌گاو، ساعتکی گنج‌باد
هوش مصنوعی: در سحرگاه، وقتی چکاوک شروع به آواز خواندن می‌کند، خوشی و شگفتی در دلها ایجاد می‌شود، مانند لحظهای که گنجی ارزشمند و نایاب به دست میآید.
رعد تبیره‌زن است، برق کمندافکن استوقتِ طرب‌کردن است، می خور کِت نوش باد
هوش مصنوعی: رعد به مثابه صدای قهری است که وجود دارد، در حالی که برق همچون دامافکنی است که در دل شوق و شادی رخ میدهد. اکنون زمان لذت و خوشی است، پس شتاب کن و نوشیدنیات را مزهدار کن.
قُوسِ قَزَح، قوس‌وار، عالَم فردوس‌وارکبکِ دری کوس‌وار، کرده گلو پر ز باد
هوش مصنوعی: رنگینکمانی که به شکل قوس در آسمان دیده می‌شود، همچون دنیایی شبیه به بهشت است. در این جایی که مانند کوس مرغ دریایی آواز سر میدهد، گویی صدای خوشی در فضای آن شنیده می‌شود و گلوها از باد پر شدهاند.
باغ پُر از حِجْلِه شد، راغ پُر از کله شددشت پُر از دِجْلِه شد، کوهِ پُر از مُشْک ساد
هوش مصنوعی: باغ پر از پرندگانی زیبا و خوشصدا شد، دشت پر از گلهای رنگارنگ و خوشبو گشت. زمینها پر از برکت و نعمت شد و کوهها هم عطر دلنشینی دارند.
زان میِ عَنّاب‌گون، در قدحِ آبگونساقی، مهتابگون ترکی، حورانژاد
هوش مصنوعی: از آن شراب بنفش رنگ در لیوان شفاف، ساقی با زیبایی مثل ماه و چهرهای همچون حوریان، میریزد.
ای بدل ذویزن، بوالحسن بن الحسنفاعِلِ فِعْلِ حَسَن، صاحبِ دو کفِّ راد
هوش مصنوعی: ای کسی که به خوبیها معروفی، بوالحسن فرزند حسن، انجام دهنده کارهای نیک، صاحب دو دست قوی.
در همه کاری صبور، وز همه عیبی نَفورکالبَدِ تو ز نور، کالبَدِ ما ز لاد
هوش مصنوعی: در هر کاری باید صبور باشی و از هر عیبی دوری کنی، زیرا وجود تو از نور الهی پر شده است در حالی که وجود ما از نقص و کمبود تشکیل شده است.
فضل و کَرَم کِردِ توست، جود و سَخا وِرْدِ توستدولت شاگردِ توست، گوهر و عقل اوستاد
هوش مصنوعی: مهر و محبت تو باعث خیر و خوبی است، بخشش و generosity تو به غنای او کمک می‌کند. موفقیت و پیشرفت شاگردان تو نشانهای از ارزش و خردی است که از تو آموختهاند.
ویژه تویی در گُهَر، سَخته تویی در هُنَرنکته تویی طُرفه‌تر از نُکَتِ سندباد
هوش مصنوعی: تو در میان جواهرات خاص و بینظیری، در هنر هم به شکل شگفتانگیزی خود را نشان دادهای. تو از هر نکتهای که سندباد می‌گوید جالبتر و برجستهتر هستی.
ای عِوَضِ آفتاب، روز و شبان به آب و تابتو به‌مَثَل چون عقاب، حاسدِ ملعونْت خاد
هوش مصنوعی: ای روشنایی روز و شب، تو مانند عقابی هستی که در آسمان پرواز می‌کند و دشمنان حسود تو را مشاهده میکنند.
گفته‌امت مِدْحَتی، خوب‌تر از لُعْبَتیسخت نکوحکمتی، چون حکم بن معاذ
هوش مصنوعی: می‌گوید که اگر تو از من تعریف کنی، بهتر و زیباتر از هر بازیای خواهد بود. این سخن نشاندهندهی عمق و حکمتش است، مانند نظری که حکم بن معاذ ارائه میدهد.
جایزه خواهم یکی، کم بدهی اندکیور ندهی بی‌شکی، ز ایزد خواهم عیاذ
هوش مصنوعی: میخواهم یک پاداش بگیرم؛ اگر کم باشد اشکالی ندارد، ولی اگر هیچ ندهی، بدون شک از خداوند پناه میطلبم.
سیم تو زی من رسید، جامه نیامد پدیدجام بباید کشید، جامه ببایدْت داد
هوش مصنوعی: سیمای تو به من رسید، اما لباس مناسب نیافتم. باید جام را نوشید و لباس مناسب را به تو داد.
هست در آن بس کشی جامه ز تن برکشیبرفکنی برکشی بنده‌‌ت را بر چکاد
هوش مصنوعی: در آنجا که تو بیخیال و آزاد میگردی، لباس از تن برمیکنی و بندهای وابستگی را میگسلانی، خود را بر قلهی رهایی میکشی.
بنده بنازد بدان، سر بفرازد بدانکس نگذارد بدان، چون بچه بایست شاد
هوش مصنوعی: بنده به کسی افتخار می‌کند که سرش را بلند کند و با او سخن بگوید. اما هیچکس به او اجازه نمیدهد، پس مانند یک کودک، باید شاد باشد و از زندگی لذت ببرد.
تا طرب و مطرب است، مشرق و تا مغرب استتا یمن و یثرب است، آمل و استارباد
هوش مصنوعی: در هر کجا که شادی و ساز و نغمه وجود دارد، از مشرق تا مغرب، از یمن تا یثرب و همچنین آمل و استارباد، همه جا پر از خوشی و موسیقی است.
بنشین خورشیدوار، می خور جمشیدوارفرخ و امیدوار، چون پسر کی‌قباد
هوش مصنوعی: در حالی که با شادی و سرزندگی به زندگی مینگری، مانند خورشید درخشان باش و برای خودت همانند جام جم که نماد شادی و خوشبختی است، میخانهای داشته باش. امیدوار و پر از خوشحالی زندگی کن، همچون پسر کی‌قباد که بزرگ و نیکوکار بود.