شمارهٔ ۱۶ - در مدح امیر جستان و ابوالمعالی در عید قربان
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و زیبایی است و توصیفاتی از چهره و زلف معشوق به همراه احساسات عمیق عاشقانه را به تصویر می‌کشد. شاعر با استفاده از تشبیهات زیبا، لب و چهره معشوق را به می و گل تشبیه می‌کند و همچنین از قدرت و شکوه سلطانی سخن می‌گوید که دشمنانش از او می‌ترسند. در این شعر، عشق و جنگ به هم پیوند خورده و به تصویر کشیده می‌شود که در نهایت، شاعر به اهمیت و شایستگی معشوق و نیز قدرت و جلال او اشاره می‌کند. در انتها نیز به خوشی‌ها و عیدها اشاره می‌شود و امان از بلای دشمنان و محبت‌های معشوق بر دل عاشق تأکید می‌گردد.
فراز ماه بتا زلف مشگبوی متابمتاب زلف و دل ما بداغ مهر متاب
هوش مصنوعی: ای ماه زیبا، زلف پر مویی خود را به این سو و آن سو نچرخان، که زلف و دل ما را بر آتش عشق میسوزاند.
و گر بتابی زلف و دلم بتابد رویبجای دل تن و جانم بتاب و زلف متاب
هوش مصنوعی: اگر تو با زلف خود بیفتی، دل من نیز با تو میدرخشد. اما به جای دل، ای جان و تن من، تو ب輦 پاش درخشش کن و زلف خود را نچرخان.
رخت بگونه عناب خورده آن عنبدهانت پرده عناب کرده عنبر ناب؟
هوش مصنوعی: لباس تو به رنگ عناب است و دهانت به عطر خوش عنبر عطرآگین شده است.
بپیش عارض تو روی من چنان باشدکه پیش چشمه خورشید داری اسطرلاب
هوش مصنوعی: وقتی که مینگرم به چهرهات، گویی در برابر آفتاب ایستادهام و از ابزاری برای اندازهگیری بهره میبرم.
لبت برنگ می و بوسه خوشتر از مستیرخت بلون گل و خوی در او بسان گلاب
هوش مصنوعی: لبهای تو به رنگ می است و بوسههایت از مستی لذتبخشترند، زیبایی تو همچون گل است و شخصیتت مانند عطر گلاب است.
می لبان تو پرورده ام میان روانگل رخان ترا داده ام ز خون دل آب
هوش مصنوعی: من لبهای تو را مانند گلها پرورش دادهام و با اشکهای دل، آب زندگی به آنها بخشیدهام.
شود بلور ز عکس رخت بلون عقیقچو او فتد ز قدح بر رخت شعاع شراب
هوش مصنوعی: وقتی که نور صورت تو بر شیشه بلوری بیافتد، مانند نور عقیق به نظر میرسد. این زیبایی وقتی آشکار می‌شود که انعکاس شراب در جام بر چهرهات بتابد.
در سرای تو محراب من شده است چنانکه هست در گه جستان ملوک را محراب
هوش مصنوعی: در خانهات، جایگاه من به گونهای است که مانند محراب سلطنتی برای پادشاهان ماهیت خود را دارد.
ملک مسدد بو نصر سید الامراگه گشت عمران از عمر او جهان خراب
هوش مصنوعی: فرشتهای به نام نصر، که پرچمدار سرداران است، در زمانی که عمر او به سر آمد، باعث ویرانی جهان شد.
سر مخالف ملک اندر آورد بنشیبچو او نبرد کند با مخالفان بنشاب
هوش مصنوعی: وقتی که کسی از طرف مخالفان به جنگ برمیخیزد، در پیروزی موانع را در هم میشکند و به هدف خود میرسد.
ز خوی خوبش جزؤیست عنبر ساراز لفظ پاکش بهریست لؤلؤ خوشاب
هوش مصنوعی: خوی نیک او مانند عطر خوشبوست و سخنانش از دُر و جواهر ارزشمندتر است.
دو گام ناز ده باشد بپیش او زوارعطاش رفته بود پیششان دو صد پرتاب
هوش مصنوعی: دو قدم با ناز به جلو رفت و با جمال خویش دیگران را تحت تاثیر قرار داد؛ مانند اینکه دو صد بار به حضوری شکوهمند دعوت شده باشد.
رخ معادی گردد ز بیم او پرچیندل مخالف باشد ز کین او پرتاب
هوش مصنوعی: چهره معشوق به دلیل ترس از او، مانند پردهای درهم می‌شود و دل دشمن به خاطر کینهای که از او دارد، به شدت آسیب میبیند.
چنان دهد به ثناگوهر او کجا ندهدبزر سرخ درمهای تیره گون ضراب
هوش مصنوعی: چنانکه او به ستایش خود میبخشد، هیچ پولسازی از سکههای سرخ در برابرش کم نمیآورد.
ز طعن و ضربش جان عدو چنان ترسانکه مرغ جسته ز مضراب ترسد از مضراب
هوش مصنوعی: از شدت حمله و ضربهاش، دشمن آنقدر میترسد که مانند پرندهای می‌شود که از نوک انگشتی که به سویش حرکت می‌کند، وحشت دارد.
کند صواب معادیش روزگار خطاکند خطای موالیش کردگار صواب
هوش مصنوعی: اگر روزگار در کار خود خطا کند، نمیتواند آن را به عنوان خطای خداوند تلقی کرد، چون آنچه که درست و صحیح است تنها از جانب خداوند است.
بدشمنان همه پیکان دهد بجای سلامبسائلان همه گوهر دهد بجای جواب
هوش مصنوعی: به دشمنان تنها زهر میدهد و به نیایشگران بهترین نعمتها را هدیه می‌کند.
نهیب خلق ز میران نهیب میران زوبلای کبکان بازو بلای باز عقاب
هوش مصنوعی: صدای مردم به میران (مردان بزرگ) میرسد و صدای میران به مردم. بلای کبکان (پرندگان بزرگ) از آنهاست و بلای باز (شکارچی) عقاب نیز به همینسان.
ز مهر و کین وی ایزد کند بروز شمارعقاب دوست ثواب و ثواب خصم عقاب
هوش مصنوعی: از عشق و دشمنی، خداوند حساب کارها را روزی مشخص می‌کند؛ پاداش دوستان خوب و عذاب دشمنان را تعیین مینماید.
چو میش باشد با تیر و با حسامش شیرچو آب باشد با خشت و با سنانش باب
هوش مصنوعی: اگر میش به تیر و شمشیر باشد، شیر هم مانند آب با خشت و دیوار می‌شود.
اگر ببندد حساب بارنامه جنگبساعتی ببرد شصت بار بار حساب
هوش مصنوعی: اگر بخواهد محاسبهی بارنامه را متوقف کند، میتواند در مدت کوتاهی شصت بار محاسبه کند.
مخالفانش اگر چه بهیبت فلکندز بیم و هیبت او شان بشب نیاید خواب
هوش مصنوعی: مخالفان او هرچند از ترس و قدرتش وحشت داشته باشند، اما شبها نمیتوانند خواب راحتی داشته باشند.
امیر جستان گیتی‌گشا چو کاووس استابوالمعالی رستم، مخالفان سهراب
هوش مصنوعی: در این دنیا، فرمانروایی و قدرت به اندازهای بزرگ و گسترده است که مانند کاووس، پادشاه افسانهای، بر همه چیز تسلط دارد. ابوالمعالی رستم، در این میان به مقابله با سهراب، فرزندش میپردازد.
قوام دولت و دین شهریار شمس الدینکزو نبیند دشمن مکر عنا و مصاب
هوش مصنوعی: پایداری و قوت حکومت و دین به دست شهریار شمسالدین است، که دشمنانش توانایی مکر و نقشهسازی را در برابر او ندارند.
لقب خرند بدینار خسروان دگرز دانش و هنر خویش یافت او القاب
هوش مصنوعی: لقب خرند به خاطر ثروت و قدرتی که دارند، از دانش و هنری که به دست آوردهاند، به او هم القاب دیگر دادهاند.
اجلش زیر سنان و املش زیر قلمبقاش زیر نگین و فلکش زیر رکاب
هوش مصنوعی: مرگش در زیر شمشیر و آرزوهایش زیر قلم است و باقی زندگیاش زیر نگین و سرنوشتش زیر پایش قرار دارد.
ایا سپهبد شاه جهان و میر جهانروان خصمان شیطان و هیبت تو شهاب
هوش مصنوعی: ای فرمانده شاه و سرگردان جهان، در برابر دشمنان مانند شهابی درخشان و تندرو هستی.
بگیتی اندر هول و هوان هیبت توچو آفتاب بگسترد ایزد وهاب
هوش مصنوعی: در سرزمین هستی، در حالتی پرالتهاب و پرهیاهو، هیبت و شکوه تو همچون آفتاب، گسترده و نمایان است. خداوند بخشنده این عظمت را به تو عطا کرده است.
مخالف تو نیاید بروزگار خلاصدلش ز درد بلا و تنش ز رنج عذاب
هوش مصنوعی: کسی که با تو مخالف است، در این دنیا به حق نمیرسد و دلش از درد دچار رنج است و جسمش نیز از عذاب رنج میبرد.
اگر سداب بکارند وز تو یاد کنندسداب مردی در تن فزون شود ز سداب
هوش مصنوعی: اگر گیاه سداب بکارند و به یاد تو باشند، برتری مردی در وجود او بیشتر از خود سداب خواهد بود.
کسی که جنگ تو جوید کشد عذاب و عناکسی که کین تو ورزد خورد عنا و عذاب
هوش مصنوعی: کسی که به جنگ و دشمنی با تو بپردازد، عذاب و سختی را متحمل خواهد شد. و کسی که با کینه و دشمنی با تو رفتار کند، نیز دچار دردسر و بلا خواهد شد.
یکی نهاده بود گوش بر امید سرودیکی چشیده بود داغ بر امید کباب
هوش مصنوعی: یکی به انتظاری نشسته بود که بشنود آهنگی زیبا، و دیگری در آرزوی چشیدن طعمی لذیذ در حال تجربه درد و غم ناشی از انتظار است.
بنزد مردم دانا پرستش تو بودز عشق خوشتر و شیرین تر از شراب شباب
هوش مصنوعی: در نظر مردم عاقل، عشق و احترام به تو از شراب جوانی خوشتر و لذتبخشتر است.
بناز باد ترا در جهان درنگ درازکه جز تو خرد نداند مر این جهان بشتاب کذا
هوش مصنوعی: به خود ببال و درنگ درازت را در دنیا گرامی دار، زیرا به جز تو هیچ کس نمیفهمد که این دنیا چه معنایی دارد. هر چه زودتر اقدام کن.
چنان کنی همه کاری که کس نداند کردز روزگار نیابی بهیچگونه عتاب
هوش مصنوعی: اگر چنان عمل کنی که هیچکس متوجه نشود، در روزگار هم هیچگونه سرزنشی نخواهی داشت.
سئوال سائل گوش ترا بسی خوشترکه گوش عاشق سرمسترا خروش رباب
هوش مصنوعی: سوال کردن یک نیاز و درخواست برای دانستن است، و برای کسی که در پی فهم و یادگیری است، شنیدن سوالات و موارد مطرح شده بسیار دلنشینتر است. در اینجا، شنیدن صدای ساز و نغمههایی که از عشق و سرمستی میآید، جذابتر و سرگرمکنندهتر از هر چیز دیگری است.
ببانگ کوس دلت روز جنگ شاد شودجنانکه شاد شود دعد از سرود رباب
هوش مصنوعی: در روز جنگ، دل تو با صدای طبل شاد می‌شود، همانطور که بعد از نواختن رباب، باغ بهشت شاداب می‌شود.
بحار پیش دلت چون چمانه پیش بحارسحاب پیش گفت چون سراب پیش سحاب
هوش مصنوعی: دل تو در بهار زندگیات مانند چمنزار است که در بهار شکوفا می‌شود و به همین ترتیب، گفتار و سخنت مانند آبی است که در سراب میفروزد و حقیقت ندارد.
تو مهتری و همه مهتران ترا کهترتو صاحبی و همه صاحبان ترا اصحاب
هوش مصنوعی: تو در مرتبهای عالی هستی و همه کسانی که مقام بلندتری نسبت به تو دارند، در واقع پایینتر از تو هستند. همچنین تو صاحب امتیاز و ارزشهایی هستی و همه کسانی که مقام صاحب را دارند، در حقیقت دوستان و یاران تو هستند.
سپاه خصمان با خیل تو بروز نبردندارد ای ملک خسروان عالم تاب
هوش مصنوعی: ای ملک بزرگ، دشمنان تو قدرت مقابله با جمعیت تو را ندارند.
بروز کین بتن دشمنت در آویزدکمند تو چو بتاک رز اندرون لبلاب
هوش مصنوعی: دشمنت به خاطر کین و دشمنیاش به دام تو گرفتار می‌شود، مانند اینکه مانند گیاهی که به بوتهای پیچیده شده، در چنگ تو خواهد افتاد.
همیشه تا قصب از تاب مه بفرسایدچو ز آب باران گل شاد گردد و شاداب
هوش مصنوعی: همیشه وقتی که گرمای خورشید از شدت تابش کم شود، گلها بعد از باران دوباره شاداب و سرزنده میشوند.
ولی بگونه گل باد و مهرتان بارانعدو بسان قصب باد و کین تان مهتاب
هوش مصنوعی: اما مانند گل باش و محبتت مثل باران، دشمنان را همانند نی بدان و کینهات را چون مهتاب.
خجسته باد شما را خجسته عید خلیلزهر دو ایزد خشنود تا بروز حساب
هوش مصنوعی: به شما تبریک میگویم و آرزوی سلامتی و خوشحالی برایتان دارم. عید خلیل مبارک باشد و امیدوارم هر دو خداوند از شما راضی باشند تا روز حساب برسد.
چنان که هست ز قربان خضاب مکه به خونز خون دشمن تان باد دشت و کوه خضاب
هوش مصنوعی: به طور خلاصه میتوان گفت: با توجه به قربانیای که در مکه انجام می‌شود، سرزمینها و کوهها به وسیله خون دشمنان رنگین خواهند شد. این نشاندهندهی پیروزی و قهرمانی است که در این راه به دست میآید.