شمارهٔ ۷۹ - برسم مطایبه خطاب بوزیر عدلیه وقت
هوش مصنوعی: این شعر درباره‌ی درد و رنجی است که شاعر از مشکلات مالی و جسمی خود رنج می‌برد و آن را به وزیری که مسئول این وضعیت است، نسبت می‌دهد. او از درد پا و بی‌حالی خود می‌گوید و به مضحک بودن وضعیتش اشاره می‌کند. شاعر احساس ناامیدی می‌کند و از فساد و بی‌عدالتی در جامعه شکایت دارد. او به زندگی سخت و فقر مالی خود اشاره کرده و از عدم توجه وزیر به دردها و مشکلات مردم ابراز نارضایتی می‌کند. در نهایت، او خواستار انصاف و همدردی از سوی وزیر می‌شود و نشان می‌دهد که شرایط نابرابر بین خود و وزیر را می‌بیند.
درد پا مربنده ات را ساخت بیحال ای وزیرگوشمالم داد و از غم کرد پامال ای وزیر
هوش مصنوعی: درد و رنجی که کشیدم مرا ضعیف و بیحال کرده است، ای وزیر! از غم و اندوهی که دارم به من آسیب زدهای و مرا خرد کردهای، ای وزیر!
پیکرم از بهر مشق این طبیبان شد چو آنلوح سیمین کز برای مشق اطفال ای وزیر
هوش مصنوعی: بدن من برای تمرین این پزشکان شده است، مانند آن لوح نقرهای که برای تمرین کودکان ساخته شده است، ای وزیر.
گشته انگشتان پایم از ورم سخت و سطبرچون قضیب نو بلوغان گاه انزال ای وزیر
هوش مصنوعی: پایم به شدت ورم کرده و انگشتانش مانند میلهای ضخیم و محکم شدهاند. ای وزیر، حالتی به من دست داده که گاه دچار انزال میشوم.
بسکه از انژکسیون خستند جانم روز و شبساق و رانم شد مشبک همچو غربال ای وزیر
هوش مصنوعی: به خاطر این که به شدت تحت فشار و آزمایشهای مختلف قرار گرفتهام، روح و جانم در روز و شب به شدت خسته شده و بدنم نیز همچون یک غربال دچار آسیب و تغییر شده است. ای وزیر، این شرایط چگونه ادامه خواهد یافت؟
درد پا سهل است کز پیچ و فشار روزگارمقعدم وارون و امعا خسته ز اسهال ای وزیر
هوش مصنوعی: درد پا اهمیت چندانی ندارد، زیرا از ناملایمات و فشارهای زندگی به شدت خسته و ناامید هستم، ای وزیر.
طرفه اسهالی که پیچش چون کمند سام یللیک زورش چون کمال رستم زال ای وزیر
هوش مصنوعی: شگفتانگیز است اسب، که پیچش آن مانند کمند سام یل است، اما قدرتش به اندازه کمال رستم زال نیست، ای وزیر.
نفخها اندر دلم باشد که گر تیزی دهمکر شود از بانگ رعدش گوش طبال ای وزیر
هوش مصنوعی: در دل من نیرویی وجود دارد که اگر صدای رعد را بشنوم، حتی گوش آن طبلزن هم کر خواهد شد. ای وزیر، این قدرت درونی من به قدری زیاد است.
نه بتن جان نه برگ خون نه بسر مانده است هوشنه بکیسه زر نه اندر مخزنم مال ای وزیر
هوش مصنوعی: در من نه جان و روحی باقی مانده است، نه شوری از زندگی احساس میکنم. نه ثروتی در جیبم دارم و نه در جایی از خود چیزی ارزشمند ذخیره کردهام، ای وزیر!
گشته بیت المال ویران مال تاراج ستمدر کف این مردم بردار و بر مال ای وزیر
هوش مصنوعی: بیت مال کشور به ویرانی افتاده و ثروت آن توسط ستمگران به غارت رفته است. ای وزیر، مال و دارایی را از دست این مردم ستمگر بازپس بگیر و به حال مالی توجه کن.
پیش هر دکتر چنان خاضع شوم از هول و بیمکو بود چون مرشد و من کوچک ابدال ای وزیر
هوش مصنوعی: وقتی به هر پزشکی میروم، آنقدر ترس و نگرانی دارم که خودم را کوچک و حقیر احساس میکنم، مانند یک مرید در برابر مرشد، ای وزیر.
میگریزم از غم گردون دون بر اوج چرخباز می بینم که آمد غم ز دنبال ای وزیر
هوش مصنوعی: از غم و اندوه زندگی فرار میکنم و به اوج آسمان میروم، اما باز هم متوجه میشوم که غم همچنان در دنبالم است، ای وزیر.
مرگ خود را بی امان تقدیر می کردم اگربودی اندر دست من تقدیر آجال ای وزیر
هوش مصنوعی: اگر تو در دست من بودی و میتوانستم سرنوشت را در کنترل بگیرم، بیوقفه مرگ خود را رقم میزدم. ای وزیر، زمان مرگ را تعیین کردهام.
شکرلله خر ندارم ورنه با این پای لنگهر که میدیدی مرا پنداشت دجال ای وزیر
هوش مصنوعی: خوشحالم که اسب ندارم، چون اگر داشتم و با این پا و لنگی که دارم سوار میشدم، هر کسی که مرا میدید، فکر میکرد من دجال هستم، ای وزیر.
برنخیزد در تماشای خط و خال بتانآنکه برمیخواست از آواز خلخال ای وزیر
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر آن است که تنها افرادی که به زیباییهای ظاهری و جذابیتها توجه دارند، از تماشای زیباییهای معشوق لذت میبرند. همچنین اشارهای به زمانی دارد که کسی به خاطر شنیدن صدای زینتی یا دلنشین، از جا برمیخیزد. در واقع، کسانی که به زیباییها و جذابیتهای بیرونی اهمیتی نمیدهند، در برابر جذابیتهای ظاهری بیتفاوتاند.
گرگ بودم میش گفتم شیر بودم بز شدماوفتادم مختصر زان یال و کوپال ای وزیر
هوش مصنوعی: من گرگ بودم و به عنوان میش حرف میزدم، سپس به شیر تبدیل شدم و در نهایت به بز افتادم. اینها همه مختصر و کوتاه است، ای وزیر!
سختی و ستواری از حمدان و زانو دور گشتتندی و تیزی شد از دندان و چنگال ای وزیر
هوش مصنوعی: مشکلات و سختیها از حمدان دور شده و قدرت و استقامت او بیشتر شده است. همچنین، تند و تیز بودن او به دلیل دندان و چنگالش افزایش یافته است. ای وزیر، این تغییرات قابل توجه است.
جار و جنجال و خدم با خود میاور زینهارزانکه طبعم رنجه است از قیل و از قال ای وزیر
هوش مصنوعی: بخواهش تو، هیچ سر و صدا و حاشیهای با خود نیاور، زیرا روح من از این بحثها و اختلافنظرها خسته و آزرده است، ای وزیر.
سر دمم را از دم خود گرم کن مردانه وارکاین قماری هست اندر پیش پاچال ای وزیر
هوش مصنوعی: بهتر است خودت را آماده و پرانرژی نگهداری، زیرا در آینده چالشها و مسئولیتهای جدیتری در پیش داری، ای وزیر.
خود چه باشد گر از آن پانصد که هر مه میبریعشر آن بر بنده ات فرمائی ارسال ای وزیر
هوش مصنوعی: این بیت به گونهای به تغییرات و تأثیرات اندک میپردازد و به نوعی بر قدرت و مقام فرد اشاره می‌کند. به بیان دیگر، می‌گوید اگر از آن مقدار بسیار زیاد، تنها بخشی از آن را به من بدهی، آنچه برای من باقی میماند چه ارزشی دارد؟ این بحث به این نکته معطوف است که اقدامات یا بخششها باید متناسب با ارزش و اهمیت کل چیزی باشد که در نظر گرفته شده است.
من علیل و گرسنه تو صاحب دخل و رسوممن شکسته پرتو از غم فارغ البال ای وزیر
هوش مصنوعی: من بیمار و گرسنهام و تو دارایی و امکانات زیادی داری. در حالی که من دچار مشکلات و شکستها هستم، تو با آرامش و بیخیالی زندگی میکنی، ای وزیر.
تو بهر مه میبری کان زر و گنج گهرمن نبینم روی زر از سال تا سال ای وزیر
هوش مصنوعی: تو به خاطر زیباییات گنجینهای از طلا و جواهرات را میبری، اما من از سال تا سال حتی یک بار هم نمیتوانم چهرهات را ببینم، ای وزیر.
گر مواسات و مساوات این بود در روزگارآفرین بر شیوه ظلام و جهال ای وزیر
هوش مصنوعی: اگر در دوران گذشته همبستگی و برابری وجود داشت، باید بر روش ظالم و نادان درود فرستاد، ای وزیر.
راستی بر گو تو تنها جلد و چست و چابکییا وزیران جملگی رندند و رمال ای وزیر
هوش مصنوعی: به راستی بگو آیا تو فقط ظاهری جذاب و چابک داری یا اینکه همه وزیران هم در حقیقت فریبکار و حقهباز هستند، ای وزیر؟
ذات پاکت را باستثنا سرودم مدحتیز آنکه ممتازی بر اقران غرشمال ای وزیر
هوش مصنوعی: من به جز ذات پاکت، مدحی سرودهام، زیرا تو در میان همسالانت بینظیر و ممتاز هستی ای وزیر.
سردی یی گر در سخن بینی مرا معذور دارز آنکه باشد مسکنم در پشت یخچال ای وزیر
هوش مصنوعی: اگر از من در گفتار سردی دیدی، مرا ببخش؛ زیرا که من در پشت یخچال زندگی میکنم. ای وزیر!