شمارهٔ ۸۴ - قصیده وطنی در ۱۳۱۹
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به نقد خود و شاعران دیگر می‌پردازد و به انتقاد از بیان عواطف و تمجیدهای غیرواقعی در اشعار می‌پردازد. او از توصیف‌های غیر واقعی و داستان‌های کهنه مانند داستان‌های قیس و لیلی خسته است و از شاعران می‌خواهد که به جای این حرف‌های توخالی، حقیقت را بگویند و به وطن و پیشرفت آن توجه کنند. او تأکید می‌کند که علم و دانش اساس سعادت است و برای ترقی باید علم را آموخت. در نهایت، شاعر به ضرورت شناخت و آگاهی اشاره می‌کند تا از جهل و غفلت خارج شوند و به سمت پیشرفت حرکت کنند.
تا کی ای شاعر سخن‌پردازمی‌کنی وصف دلبران طراز
هوش مصنوعی: ای شاعر، تا کی میخواهی از زیبایی و دلربایی محبوبان بگویی؟
دفتری پر کنی ز موهوماتکه منم شاعر سخن‌پرداز
هوش مصنوعی: یک دفتر پر از خیال و تصورات بیاساس بنویسی، چون من شاعری هستم که به سخنآوری مشغولم.
ذم ممدوح گه کنی ز غرضمدح مذموم گه کنی از آز
هوش مصنوعی: اگر به خاطر نیت شخصی، کسی را نکوهش کنی، یا به خاطر حسد، مدح کسی را بر زبان بیاوری، این رفتارها نشاندهنده ناپاکی در دل انسان است.
می‌زنی لاف گاهی از عرفانوز حقیقت سخن کنی و مجاز
هوش مصنوعی: گاهی از روی لاف و مباهات درباره عرفان و حقیقت صحبت میکنی، اما در واقع بیشتر حرفهایت مجازی و دور از واقعیت است.
از پی وصف یار موهومیگاه اطناب و گه دهی ایجاز
هوش مصنوعی: گاهی به تفصیل درباره زیباییهای یک معشوق خیالی صحبت میکنم و گاهی به اختصار و مختصراً به آن اشاره میکنم.
گویی، ای رشک دلبران طرازگویی ای قبله‌گاه اهل نیاز
هوش مصنوعی: تو همچون رشک دلبران زیبایی و به تبدیلی در کمال، همچون قبلهای برای کسانی که نیازمند محبت و توجه هستند.
طره‌ات در مثل بود طرارغمزه‌ات در صفت بود غماز
هوش مصنوعی: موهای تو مانند طرهای زیباست و نیشخند تو در وصف، به زشتی و ناپسندی اشاره دارد.
متماثل رخت بود با ماهمتمایل قدت بود از ناز
هوش مصنوعی: لباس تو مانند ماه میدرخشد و قامت تو به خاطر نازکنوشیات به سمت زیبایی متمایل است.
تلخ از حسرت توام شد کامفاش از محنت توام شد راز
هوش مصنوعی: به خاطر حسرت تو، شیرینی زندگی برایم تلخ شده و از رنجی که به خاطر تو متحمل شدهام، به وضوح درد دلهایم نمایان شده است.
از فراقت بر آتش حسرتچند باشم همی به سوز و گداز
هوش مصنوعی: از دوری تو در آتش حسرت میسوزم و عذاب میکشم.
چیست این حرف‌های لاطایلچیست این فکرهای دور و دراز
هوش مصنوعی: این گفتهها و نظرات بیمحتوا چیست و این تفکرهای پیچیده و بیفایده به چه کاری میآید؟
می‌نگویی که این چه ژاژ بودکه به میدانش آوری تک و تاز
هوش مصنوعی: تو میگویی این چه بیهودهگویی است که به میدانش میآوری و به آن توجه میکنی.
این سخن را اگر بری بازارنخرند از تواش به سیر و پیاز
هوش مصنوعی: اگر این حرف را به دیگران بگویی، کسی آن را نمیخرد و ارزشی برایش قائل نمیشود؛ حتی ارزش ندارد که مثل سیبزمینی یا پیاز در بازار به فروش برسد.
غصهٔ قیس و قصهٔ لیلیحرف محمود و سرگذشت ایاز
هوش مصنوعی: غصههای قیس و داستان لیلی، شعری است درباره عشق و دلتنگی، همانطور که زندگی و سرگذشت ایاز نیز نشاندهنده حساسیتها و فراز و نشیبهای انسانی است.
کهنه شد این فسانه‌ها یکسرکن حدیث نوی ز سر آغاز
هوش مصنوعی: داستان‌های قدیمی کهنه شدهاند، بنابراین بهتر است که این روایتها را کنار بگذاریم و از ابتدا داستان جدیدی بسازیم.
بگذر از این فسون و این نیرنگدیگر از این سخن فسانه مساز
هوش مصنوعی: از این فریب و نیرنگ عبور کن و دیگر درباره این حرف‌های جادو مانند سخن نگو.
گر هوای سخن بود به سرتاز وطن بعد از این سخن گو باز
هوش مصنوعی: اگر خواسته باشی درباره صحبت کردن فکر کنی، پس از این به وطن خود برگرد و دوباره صحبت کن.
هوس عشق‌بازی ار داریبا وطن هم قمار عشق بباز
هوش مصنوعی: اگر تمایل به عشق و سرگرمی داری، با محبوب خودت دلت را به بازی بگذار.
از وطن نیست دلبری بهتربه وطن دل بده ز روی نیاز
هوش مصنوعی: از نظر عشق و محبت، هیچ شخصی بهتر از معشوق وطن نیست. بنابراین، به خاطر نیاز و ضرورت، قلب خود را به وطن بسپار.
شاهد شوخ دل‌فریب وطنبا رقیب خطر شده دمساز
هوش مصنوعی: زیبای دلربای وطن به دلیل وجود رقیب خطرناک، همدست و همدم شده است.
در اصول ترقیات وطنشعر برگو گزیده و ممتاز
هوش مصنوعی: در بنیاد پیشرفتهای کشور، شعر جایگاهی ویژه و ممتاز دارد.
پیش از وقت چاره باید کردکه درِ فتنه بر وطن شده باز
هوش مصنوعی: قبل از آن که دیر شود، باید به فکر چارهای باشیم، زیرا در فتنهها خطرات زیادی برای سرزمین ما وجود دارد.
تا به کی در جهالت و غفلتنشناسی نشیب خود ز فراز
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که تا چه زمانی در نادانی و بیخبری خواهی ماند و نخواهی توانست تفاوت میان پایین و بالا را بشناسی.
چیست اسلام در بر کفارطعمه‌ای پیش روی خیل گراز
هوش مصنوعی: اسلام در برابر کفار، به معنای طعمهای است که در جلوی انبوهی از گرازها قرار دارد.
مایهٔ هر سعادتی علم استبه خدای علیم بی‌انباز
هوش مصنوعی: مهمترین چیزی که میتواند موجب موفقیت و خوشبختی شود، دانش است که از سوی خداوند دانا و بیهمتا به انسان داده شده است.
کی ترقی کند کسی بی علممرغ بی بال چون کند پرواز
هوش مصنوعی: کسی بدون علم و دانش نمیتواند پیشرفت کند، مانند پرندهای که بدون بال نیست توان پرواز کردن.
علم تحصیل کن که سلم علماز نشیبت برد به سوی فراز
هوش مصنوعی: علم را فرا بگیر که به وسیلهی آن میتوانی به اوج و موفقیتهای بزرگ دست یابی.