شمارهٔ ۱۰۳ - ماده تاریخ کتاب گوهر خاوری تألیف پرنس ارفع الدوله
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف دیوانی می‌پردازد که به گوهر خاوری تشبیه شده و آن را به گوهر عمان می‌سنجند. شاعر ویژگی‌های این دیوان را با عشق و صفا مقایسه می‌کند و به دانش و استعداد نویسنده‌اش اشاره می‌کند که مانند خضر به سرچشمه زندگی نزدیک است.
شاعر از میر نویان و فیلسوفی به نام ارفع الدوله یاد می‌کند که در علم و فضل برجسته است. او به سخاوت و فصاحت این فرد می‌بالد و او را در مقایسه با حاتم و حسان ممتاز می‌داند. نام او را مرهم زخم‌ها و صلحش را علاج جنگ‌ها می‌داند.
در پایان، شاعر به شادی و خوشبختی او و همچنین ختم این دیوان اشاره می‌کند و از تاریخی که از امیری برای این اثر خواسته شده صحبت می‌کند. شاعر تأکید می‌کند که این دیوان نمایانگر ذوق و خلاقیت برجسته‌اش است.
گوهر خاوری است این دیوانکه بود رشک گوهر عمان
هوش مصنوعی: این دیوان مانند گوهری از سرزمین خورشید است که باعث غبطه و envy دیگر گوهرها، مانند گوهرهای عمان میشود.
نامه ای در ضیا چو مهر منیرچامه ای در صفا چوآب روان
هوش مصنوعی: نامه ای پرنور و زیبا همانند خورشید، و چامه ای خوش و پاک و زلال مانند آب روان.
اثر کلک دانش است که یافتچون خضر ره بچشمه حیوان
هوش مصنوعی: اثر قلم دانش مثل آن است که مانند خضر، راهی به چشمه حیاتی را مییابد.
بحر همت پرنس صلح طلبمیر نویان فیلسوف جهان
هوش مصنوعی: دریای آرزوهای شاهزادهای است که به دنبال صلح و آرامش میگردد و مانند یک فیلسوف به تفکر درباره جهان می‌پردازد.
ارفع الدوله آکه از رفعتبرده بر باب فضل شادروان
هوش مصنوعی: آرف الدوله، که به خاطر مقامش از بالارفتن دروازههای فضل و علم بهرهمند شده، به نظر میرسد.
در سخاوت گذشته از حاتمدر فصاحت فزوده بر حسان
هوش مصنوعی: در بخشش، او از حاتم پیشی گرفته و در بلاغت و زیبایی سخن نیز بر حسان برتری دارد.
نام او زخم ننگ را مرهمصلح او درد جنگ را درمان
هوش مصنوعی: نام او باعث از بین رفتن زخمهای ننگین است و صلح او، درمانی برای درد و رنج جنگ به شمار میرود.
شاد زی ای یگانه آفاقشاد زی ای خلاصه دوران
هوش مصنوعی: به خوشی زندگی کن ای کسی که در دنیا بینظیری، زندگی کن ای کسی که نماد تمام دورانها هستی.
چون بپایان رسید این دفترکه بود قدر ذوق را میزان
هوش مصنوعی: زمانی که این دفتر به پایان میرسد، ارزش ذوق و هنر نیز سنجیده میشود.
از امیری بخواستم تاریخبهر انشاء و طبع این دیوان
هوش مصنوعی: من از یک فرمانروا خواستم که تاریخ را برای نوشتن و خلق این دیوان به من بدهد.
گفت تاریخ ختم انشایشسزد از طبع گوهر غلطان
هوش مصنوعی: گفتن این که پایان داستان باید از دل و زبان فردی با شخصیت و باارزش بیان شود.
هم بتاریخ طبع آن بنگاشتخاوری گوهر آورد وجدان
هوش مصنوعی: در زمانی که به تاریخ نگارش آن پرداخته شده، خاور زمین گوهری را از دل وجود خود به نمایش گذاشته است.