شمارهٔ ۳
هوش مصنوعی: در این شعر، گوینده به توصیف اوضاع و احوال دیوان عالی و افرادی که در آنجا حضور دارند، می‌پردازد. او به حاکمان و مقاماتی که به نظرش ناپسند و بی‌لیاقت هستند، انتقاد می‌کند و از وضعیت ناخوشایند آنها می‌گوید. با اشاره به جوانان و چهره‌های عجیب و غریب، به نارضایتی و بی‌توجهی به آرمان‌ها و ارزش‌ها اشاره دارد، و به طور خاص به مشکلات و ناپاکی‌هایی که در روند حکمرانی وجود دارد، انتقاد می‌کند. در نهایت، به تضاد بین ظواهر و حقیقت‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید که در این دیوان، پاکی و نزاکت واقعا وجود ندارد.
قدم گذار به دیوان عالی و بشناسکه کیست آنکه به کرسی نشسته چون نسناس
هوش مصنوعی: به محضر مقامات عالی برو و آگاه شو که کسی که در آن جایگاه نشسته، کیست و چه ویژگیهایی دارد؛ زیرا ممکن است مانند موجودی بیخاصیت باشد.
بگرد وی بنگر چند تن خدا نشناسمگو که چرخ عجب مهره ای فکنده بطاس
هوش مصنوعی: به اطراف نگاه کن و ببین چند نفر خدایی را نمیشناسند. نگو که دنیا چقدر عجیب و غریب است، چرا که این فقط بخشی از بازی سرنوشت است.
که چرخ سفله بسی خوارها نموده عزیز
هوش مصنوعی: چرخ دوران بسیاری از انسانهای بزرگ و محترم را به ذلت و پستی کشانده است.
نظر نما بنگر صورت هیولا رابه جای طوطی و طاوس بین قولا را
هوش مصنوعی: به نظرت دقت کن و به شکل ظاهری موجودی که به هیولا شباهت دارد نگاه کن، به جای اینکه به طوطی و طاووس توجه کنی، به گفتهها و حرفهای او توجه کن.
به حکمرانی بنگر جوان …ـولا رامعین و یاور و یارش به بین شمولا را
هوش مصنوعی: به فرمانروایی جوان توجه کن، و یار و یاری او را نیز ببین.
بنی سرائیل آنجا نشسته بر سر میز
هوش مصنوعی: بنیاسرائیل در آن مکان دور هم جمع شده و در میان گفتگوها و لحظاتشان بر سر یک میز نشستهاند.
یکی ز شدت پیری در آمده قوزشبه سان روبه دیمی شده دک و پوزش
هوش مصنوعی: یکی از شدت پیری قوز کرده و حالتی شبیه به روباه پیدا کرده است.
هزار رنگ به صورت چو آتش‌افروزشرسد به عرش برین بانک سرفه و …ـوزش
هوش مصنوعی: وقتی آتش افروزی بر افروختگی و شور و حالش میافزاید، رنگهای گوناگون به چهرهاش میآید و در اوج آسمان، صدای نفسهایش و تأثیرش به وضوح شنیده میشود.
که من معیلم و مسکینم و ندارم چیز
هوش مصنوعی: من معلم هستم و در عین حال فقیر، و هیچ چیز ارزشمندی ندارم.
مر آن که سخره سرودی رئیس اکوسه‌اشکسی ندیدی جز در مبال مدرسه‌اش
هوش مصنوعی: کسی را نمیبینی که در محافل و مجالس دیگران مورد تمسخر قرار نگیرد، جز در محیط مدرسه‌اش که در آنجا به عنوان رئیس و شخصیتی محترم شناخته میشود.
فرار کردی قمل ز چرک البسه‌اشهراز گونه اثر دیده شد ز وسوسه‌اش
هوش مصنوعی: تو به سرعت از کنار لباسهای کثیفش فاصله گرفتی و نشانههای زیادی از تأثیرات وسوسههای او را مشاهده کردی.
کنون ز فرط نظافت شده است عنبربیز
هوش مصنوعی: اکنون بهدلیل شدت پاکیزگی، عطر و بوی خوشی در فضا جاری است.