شمارهٔ ۳۰ - اولتیماتوم روس به ایران و تجاوزات او در سرحدات ایران
هوش مصنوعی: در این متن، شاعر به خیانت روس‌ها و همکاری آنان با انگلیسی‌ها اشاره می‌کند و این اتحاد را به رابطه‌ای نابخردانه تشبیه می‌کند. روس‌ها با امضای پیمانی بر ضد ایرانیان، به کشتار و ویرانی‌هایی در مناطق مختلف ایران پرداخته و به خونریزی و نابودی بزرگان دین و دلیران ایران ادامه دادند. این بیدادگری‌ها به قدری وحشتناک است که شاعر نمی‌تواند همه جزئیات آن را توصیف کند و بر تالمات روحی خود از این حوادث تأکید می‌کند. او نمایانگر افکار عمومی و غم عمیق مردم ایران از این خیانت‌ها و فجایع است.
چو همراز شد روس با انگلیسهمانند خالیگر و کاسه لیس
هوش مصنوعی: وقتی که روسیه و انگلیس با هم شریک شدند، مانند کسی شدند که فقط برای بهرهبرداری از دیگران وجود دارد و به دنبال منفعت خودش است.
به بستند پیمان مهر استوارکه با هم نباشند زنهار خوار
هوش مصنوعی: عقدی محکم و با محبت بستند که هیچگاه به هم آسیب نرسانند و از مشکلات دور بمانند.
نخست از در کینه روس دژمبه پیمان ایرانیان زد قلم
هوش مصنوعی: در ابتدا، به خاطر کینهای که از روس‌ها داشتم، به عنوان نماینده ایرانیان، اقدامی انجام دادم.
بسی کار نستوده فهرست کردبه دربار ایران پروتست کرد
هوش مصنوعی: بسیاری از کارهای ناپسند را در فهرست قرار داد و در دربار ایران به آن اعتراض کرد.
وز آن پیش کز رازداران تختبر او پاسخ آید گفتار سخت
هوش مصنوعی: از آنجا که پاسخهای سخت از رازداران تخت به او میرسد، باید قبل از آن بیاندیشد و آماده باشد.
بدریا فرستاد فوجی گرانبه گیلان و گرگان و مازندران
هوش مصنوعی: به دریا گروهی بزرگ فرستاد به مناطق گیلان، گرگان و مازندران.
که شیران آن بیشه را از کنامبرانند وزیشان نمانند نام
هوش مصنوعی: شیران آن جنگل را از لانههایشان خارج میکنند و نامی از آنها باقی نمیماند.
دلیران آن بوم را بی گناهرود سر به دار و شود تن به چاه
هوش مصنوعی: دلیران آن سرزمین، بیدلیل قلدری را تحمل نمیکنند و به خاطر این ظلم، جان خود را فدای حق میکنند و در نهایت، تنشان را در سختیها قرار میدهند.
سپاه دگر شد ز راه ارسبه گلزار تبریز چون خار و خس
هوش مصنوعی: نیروی دیگری از طرف ارس به سوی باغهای تبریز آمد، مانند خار و علف در آن زمین پراکنده شدند.
که باغ از ریاحین بپرداختندچمن را ز مرغان تهی ساختند
هوش مصنوعی: باغ را با گلها پر کردند و چمن را از پرندگان خالی کردند.
شکستند درهم قد سرو بننهال نو و شاخسار کهن
هوش مصنوعی: درخت سرو که قد بلندی دارد، به همراه نهال تازه و شاخههای پیر، در هم شکسته شدند.
بزرگان دین را در آن گیر و دارکشیدند بر دار و کشتند زار
هوش مصنوعی: در آن زمان، بزرگترین شخصیتهای دینی را به دار آویختند و به طرز فجیعی کشتند.
دگر ره چگویم که بیداد روسچها کرد از کینه در مرز طوس
هوش مصنوعی: بگذار بگویم که ظلم و ستم روس‌ها چه کارهایی کرد و چه آسیبهایی به مرز طوس وارد آوردند، به خاطر کینهای که در دل داشتند.
همانا زبان گنگ شد خامه لالندارم دل گفت و تاب مقال
هوش مصنوعی: زبان من از گفتن ناتوان شده و نمیتوانم آنچه را در دل دارم بیان کنم. از این رو، دلم خسته و آمادهی بیان سخن نیست.
که شد تیره از توپ دشمن فضابه بار علی بن موسی الرضا
هوش مصنوعی: فضای شهر به خاطر توپخانه دشمن تاریک و پر از ناامیدی شد، اما بارگاه علی بن موسی الرضا همچنان مکانی امن و روشن است.
در آن باغ بارید باران مرگز تنها فرو ریخت سر چون تگرگ
هوش مصنوعی: در آن باغ، باران مرگ بارید و از تنهایی، سر آن شخص مانند تگرگ سقوط کرد.
بنالید چرخ و بلرزید عرشزمین را بهم در نوردید فرش
هوش مصنوعی: چرخ گردون به صدا درآمد و عرش آسمان به لرزه افتاد، زمین زیر پاهایشان دستخوش تغییرات شد.
به مینو خبر برد روح الامینرسول خدا زین خبر شد غمین
هوش مصنوعی: خبر به بهشت رسید که روحالامین پیامبر خدا را از این خبر غمگین کرد.
پیمبر بسر زد علی ناله کردز خون چشم زهرا س زمین لاله کرد
هوش مصنوعی: پیامبر صدا زد و علی به خاطر خون گریههای چشم زهرا، ناله کرد و زمین پر از گلهای لاله شد.