شمارهٔ ۳۱ - در صفت باغ نو و کاخ ومجلس و دریاچه کاخ سلطان محمود گوید
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف باغی زیبا و دل‌انگیز می‌پردازد که نماد بهشت و خوشبختی است. باغی که در آن درختان عطرآگین، گلهای رنگارنگ، و چشمه‌های زلال وجود دارد و نمادی از بهار و زیبایی طبیعی به شمار می‌رود. شاعر از حضور پادشاه مظفر در این باغ خوشحال است و آن را مکان مناسبی برای بزم و شادی می‌داند. همچنین به قدرت و افتخارات پادشاه و تلاش‌های او در جهت تقویت دین و کشور اشاره می‌کند و بر این باور است که این زیبایی‌ها و موفقیت‌ها نتیجه زحمت و شجاعت وی هستند.
شاعر همچنین به شکوه و عظمت کاخی که در این باغ قرار دارد اشاره کرده و آن را محلی برای جمع‌آوری نیکوکاران و جشن‌ها می‌داند. در نهایت، شاعر آرزو می‌کند که پادشاه در این محل همواره خوشحال و پیروزمند باشد و به سختی و تلاش‌های او در راستای دین و کشور اشاره می‌کند.
بفرخنده فال و بفرخنده اختربه نو باغ بنشست شاه مظفر
هوش مصنوعی: به خوشحالی و شگون خوب و با ستارههای خوب، شاه پیروز در باغ نو نشسته است.
بروز مبارک، ببخت همایونبه عزم موافق، به رای منور
هوش مصنوعی: روز خوب و مبارکی فرا رسیده است، به لطف سرنوشت خوش، با ارادهای مناسب و فکری روشن.
بباغی خرامید خسرو که او رابهار و بهشتست مولا و چاکر
هوش مصنوعی: خسرو با آرامش و زیبایی در باغ قدم میزند، چرا که برای او، بهار و بهشت مانند مولا و خدمتکاری هستند که در کنار او حضور دارند.
بباغی کزو ملک رازیب و زینتبباغی کزو بلخ را عز و مفخر
هوش مصنوعی: به باغی که زیبایی و زینت آن باعث شکوه و زیبایی مملکت است، و به باغی که بلخ را با افتخار و عزت همراه کرده است، اشاره می‌کند.
بباغی درختان او عود و صندلبباغی ریاحین او بسدتر
هوش مصنوعی: در باغ او درختانش مانند چوبهای عود و صندل عطری خوش دارند و گلهایش نیز بسیار خوشبو و معطر هستند.
بباغی چو پیوستن مهر خرمبباغی چو رخساره ودست دلبر
هوش مصنوعی: وقتی که عشق و محبت به دل مینشیند، مانند شکوفههایی است که در باغ جوانه میزنند و زیبایی چهره و دستان معشوق در دل میماند.
بباغی که دل گوید: ای تن درین چمبباغی که تن گوید: ای دل درین چر
هوش مصنوعی: در باغی که روح و دل سخن میگویند، جسم میخواهد که دل در این فضای روحانی حضور داشته باشد. در حالی که جسم نیز احساس می‌کند که دل باید در اینجا باشد. اینجا معنای ارتباط و همراستایی بین جسم و روح بیان شده است.
بباغی درو سایه شاخ طوبیبباغی درو چشمه آب کوثر
هوش مصنوعی: در این باغ، سایه درختی به نام طوبی وجود دارد و در همان باغ، چشمهای با آب کوثر جاری است.
بباغی کز آب و گلش بازیابینسیم گلاب و دم مشک اذفر
هوش مصنوعی: در باغی که نسیم خوش عطری از گلاب و بوی دلپذیر مشک در آن به مشام میرسد، دوباره شکوفهها و زیباییهای گلها را احساس میکنیم.
بهشت اندر و بازیابی به آبانبهار اندرو باز بینی به آذر
هوش مصنوعی: بهشت در بهار زنده و زیبا است، اما وقتی به آذر میرسیم، باید به یاد داشته باشیم که زیبایی‌ها و نعمتهای آن دوباره قابل مشاهده خواهند بود.
ز سرو بریده چو زلف بریدهز شکل مدور چو چرخ مدور
هوش مصنوعی: چون شاخههای بریدهٔ سرو، و مانند زلفی که از تاب خود خارج شده، به دور و گرد نیستم.
بهشتست این باغ سلطان اعظمدلیل آنکه رضوانش بنشسته بر در
هوش مصنوعی: این باغ مثل بهشت میماند و دلیل آن این است که نگهبان آن، رضوان، بر در آن نشسته است.
دری را ازو مهر خوانده ست مشرقدری را از و ماه خوانده ست خاور
هوش مصنوعی: در اینجا به زیبایی توصیف شده است که خورشید، که نماد مهر و عشق است، از شرق طلوع می‌کند و ماه، که نماد آرامش و زیبایی است، در غرب غروب می‌کند. این تصویر به نقش و جایگاه خورشید و ماه در آسمان اشاره دارد و حس زندگی و جریان زمان را منتقل می‌کند.
درو مسکن ماهرویان مجلسدرو خانه شیرگیران لشکر
هوش مصنوعی: در اینجا به تصویری از محلی اشاره شده که زیباییهای آن مانند ماهروها در آنجا جمع شدهاند و همانند شیران در انتظار جذب و فریب هستند. این مکان به نوعی نماد تجمع زیبایی و قدرت است.
درو صید را چند جای ستودهدرو بزم را چند جای مشهر
هوش مصنوعی: در اینجا به تمجید و ستایش از شکار و اماکن بزم و شادی پرداخته شده است. به نوعی اشاره به زیبایی و جذابیتهای این دو زمینه دارد و نشاندهنده اهمیت و ارزش آنها در زندگی است.
کجا جای بزمست گلهای بیحدکجا جای صیدست مرغان بیمر
هوش مصنوعی: در کجا میتوان محلی را پیدا کرد که برای مراسم شادی و جشن مناسب باشد و در کجا میتوان به شکار پرندگان مشغول شد، در حالی که این پرندگان بیمرز و بیحد و حصر هستند؟
روان گرد بر گرد اسپر غمی راتذروان آموخته ماده و نر
هوش مصنوعی: سایهای از غم در اطراف تو در حال گردیدن است، همانگونه که پرندگان نر و ماده در کنار هم زندگی میکنند و از یکدیگر یاد میگیرند.
ز خر گاه چون بر گشاده جنانیدری باز کرده بپایانش اندر
هوش مصنوعی: وقتی که در دنیای فانی، فرصتی برای ظهور حقایق الهی و زیبایی‌ها فراهم میشود، درهای آگاهی و دریافت معنا به روی انسان گشوده میشود و او به نهایت خود نزدیک میشود.
همه باغ پرسندس و پر صناعتچو لفظ مطابق چو شعر مکرر
هوش مصنوعی: تمام باغ درختان و گلهاست و پر از هنر و زیبایی است. جملهها و اشعار آنچنان متناسب و هماهنگاند که گویی بارها و بارها تکرار میشوند.
یکی کاخ شاهانه اندر میانشسر کنگره بر کران دو پیکر
هوش مصنوعی: در اینجا به یک قصر مجلل اشاره شده که در مرکز آن، دو شکل یا موجودیت وجود دارد و زیبایی آن مشخص است. سر کنگرهها به بلندای آن اشاره دارد که نشان از عظمت و بزرگی این بنا دارد.
بکاخ اندرون صفه های مزیندر صفه ها ساخته سوی منظر
هوش مصنوعی: در کاخی با دکوراسیون زیبا، اتاقهایی که به سمت مناظر دل‌انگیز ساخته شدهاند.
یکی همچو دیبای چینی منقشیکی همچو ارتنگ مانی مصور
هوش مصنوعی: شخصی مانند پارچههای زربفت چینی با طرحهایی زیبا و رنگارنگ و همچنین مانند نگارگریهای مانی که تصاویر زیبا و هنرمندانه دارند.
نگاریده بر چند جابر، مصورشه شرق را اندر آن کاخ، پیکر
هوش مصنوعی: در چند تابلو، تصویر زیبایی از معشوقهای است که در کاخی در شرق قرار دارد و با دقت و هنرمندی طراحی شده است.
بیکجای در رزم و در دست زوبینبیکجای در بزم در دست ساغر
هوش مصنوعی: در میدان جنگ و در دست داشتن نیزه، در یک زمان دیگر در مهمانی و با در دست داشتن جام شراب.
وزان کاخ فرخ چواندر گذشتییکی رود و آب اندر و همچو شکر
هوش مصنوعی: وقتی از آن کاخ زیبا و خوشبخت عبور کردی، مانند جوی و آبی است که شیرین و خوشمزه است.
برفتن ز تیزی چو فرمان سلطانبخوردن ز خوشی چو عیش توانگر
هوش مصنوعی: زمانی که از چنگال سختی و تنگدستی رها میشوی، با لذت و خوشحالی از زندگی مانند ثروتمندان بهرهمند میشوی.
نه چرخست و اجزای او چون ستارهنه ابرست و آوای او همچو تندر
هوش مصنوعی: این پدیده نه مانند چرخ و اجزای آن است که شبیه ستارهها باشند، و نه مانند ابر که صدایش همانند رعد و برق باشد.
اگر بگذرد بر سرش مرغ، موجشبیالاید اندر هوا مرغ را پر
هوش مصنوعی: اگر مرغی بر روی سرش پرواز کند، باید توانایی این را داشته باشد که آن مرغ را در هوا به خوبی پرورش دهد.
بدینسان بباغ اندرون باز بینییکی ژرف دریا مر او را برابر
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به این است که در باغی که در آن قرار داریم، میتوانیم دریایی عمیق را مشاهده کنیم که همانند آینهای در مقابل ما قرار دارد. این تصویر نشاندهنده زیبایی و عمق است، به طوری که باغ و دریا هر دو یکدیگر را تکمیل میکنند.
روان اندرو کشتی وخیره ماندهز پهنای او دیده آشناور
هوش مصنوعی: روح او در کشتی است و چشمانش از وسعت آن حیرتزده و پر از آشنایی شدهاند.
زمینش بکردار بیشینه (؟) کردهکران تا کرانش بکردار مرمر
هوش مصنوعی: زمین را با ویژگیهای برجستهاش پوشانده است و از سر تا سر آن با زیباییهای چشمنوازش آراسته است.
بدو اندرون ماهیان چون عروسانبگوش اندرون پر گهر حلقه زر
هوش مصنوعی: درون او مانند عروسان ماهیانی است که درخشش و زیبایی خاصی دارند و گوشهایشان مانند حلقههای زرینی پر از مروارید است.
دکانی برآورده پهلوی دریابدان تا در آن می خورد شاه صفدر
هوش مصنوعی: یک مغازه در کنار دریا ساختهاند تا شاه صفدر در آنجا شراب بنوشد.
یمین دول شاه محمود غازیامین ملل خسرو بنده پرور
هوش مصنوعی: من یمین دولتم و در خدمت شاه محمود غازی هستم، کسی که حافظ و پاسدار ملتهاست و به بندگان خود محبت می‌کند.
شه خوب صورت، شه خوش سیرتشه خوب منظر، شه خوب مخبر
هوش مصنوعی: پادشاهی با چهره زیبا و شخصیت نیکو است که هم ظاهری دلنشین دارد و هم باطن حیرتانگیزی.
بمردی فزاینده عز مؤمنبشمشیر کاهنده کفر کافر
هوش مصنوعی: مردانگی و شجاعت مؤمن با شمشیری که کفر و بیایمانی را از بین میبرد، افزایش مییابد.
ز بهر قوی کردن دین ایزدهمی گردد اندر جهان چون سکندر
هوش مصنوعی: برای تقویت دین خداوند، مانند سکندر، در جهان تلاش و کوشش می‌کند.
زهی بزم را ابر دینار قطرهزهی رزم را خسرو و رزم گستر
هوش مصنوعی: عجب جشنی که همانند باران طلا برپا شده است، و چه شگفت انگیز است نبردی که شاه و حماسه سازان را در خود دارد.
تو آنی که هرچ از تو گویم بمردینیوشنده از من کند جمله باور
هوش مصنوعی: تو آنی که هرچه دربارهات بگویم، کسی که به سخنان من گوش دهد، همه را باور خواهد کرد.
نشان تو نایافته شهریارانه ماهیست در بحر و نه مرغ دربر
هوش مصنوعی: یافتن نشانههای تو برای شهریار ممکن نیست؛ نه مانند ماهی در دریا حضور داری و نه همچون پرندهای در آشیانه.
مزور بود جز ترا نام شاهیچو جز مر ترا نام مردی مزور
هوش مصنوعی: جز تو هیچ کس را نمیتوان پادشاه نامید، همانطور که هیچکس دیگری را نمیتوان مرد نامید.
بهندوستان آنچه تو پار کردیبراهل سلاسل نکرده ست حیدر
هوش مصنوعی: در هند، آنچه تو انجام دادهای، حیدر برای اهل زنجیر نساخته است.
تهی کردی از پیل هندوستان راز بس تاختن بردی آنجا زایدر
هوش مصنوعی: تو با شدت و قدرتی که از خود به نمایش گذاشتی، هند را از نیروی خود خالی کردی، تا آنجا که به ویرانی و تخریب آنجا منجر شدی.
ز دو پادشا بستدی بر دو منزلبیک تاختن هفتصد پیل منکر
هوش مصنوعی: دو پادشاه بر دو مکان فرود آمدند و با یک حمله، هفتصد فیل نادیده را به تسخیر درآوردند.
همی تا ببزم اندرون نیک یابیگل تازه را، باز ناکرده از بر
هوش مصنوعی: تا زمانی که در میان طبیعت بگردی و به زیبایی‌ها توجه کنی، میتوانی گلهای تازه و زیبا را پیدا کنی، حتی اگر هنوز آنها را مشاهده نکرده باشی.
خدایت معین با دو دولت مساعدجهان زیر فرمان تو تا بمحشر
هوش مصنوعی: خداوند تو را یاری می‌کند و با دو نعمت بزرگ، دنیا را زیر فرمان تو قرار داده تا روز قیامت.
خوشا کاخ و باغا که داری بشادیدر آن کاخ می خور، وزان باغ بر خور
هوش مصنوعی: خوشا به حال کسی که در کاخ و باغی زندگی می‌کند و میتواند از شادی و زیبایی آنجا بهرهمند شود. در این مکان میتواند از خوراکیهای خوشمزه در کاخ لذت ببرد و از میوهها و زیباییهای باغ استفاده کند.