شمارهٔ ۹۳ - در مدح خواجه عمید اسعد کدخدای امیر ابوالمظفر والی چغانیان
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی‌های طبیعت در فصل بهار و تاثیرات آن بر زندگی و احساسات انسان‌ها می‌پردازد. در آن به بارش باران و شکوفایی گل‌ها، آواز پرندگان و زیبایی‌های باغ‌ها اشاره شده است. شاعر به فضایل و قدرت یک شخصیت مهم مانند خواجه بومنصور دستور اشاره می‌کند که با حکمت و قدرتش، سبب آرامش و سعادت مردم می‌شود. در نهایت، شعر به دعا برای خوشبختی و شادکامی در زندگی می‌انجامد و نوروز و ماه مبارک را به عنوان نمادهای شادی و تازگی جشن می‌گیرد.
بر گرفت از روی دریا ابر فروردین سفرز آسمان بر بوستان بارید مروارید تر
هوش مصنوعی: ابرهای فروردین از روی دریا بلند شدند و به آسمان رفتند، سپس بر باغ و بوستان باریدند و مانند مرواریدهای تازه، زمین را تزیین کردند.
گه بروی بوستان اندر کشد پیروزه لوحگه به روی آسمان اندر کشد سیمین سپر
هوش مصنوعی: گاهی در باغ گل‌ها ظاهر می‌شود و مانند یک تابلو زیبا جلوه می‌کند و گاهی بر فراز آسمان مانند یک سپر نقرهای درخشش دارد.
هر زمانی بوستان را خلعتی پوشد جداهر زمانی آسمان را پرده ای سازد دگر
هوش مصنوعی: در هر زمان، گلستان با لباسی جدید تزئین می‌شود و آسمان نیز هر بار با پردهای متفاوت پوشانده می‌شود.
در بیابان بیش از آن حله ست کاندر سیستاندر گلستان بیش از آن دیباست کاندر شوشتر
هوش مصنوعی: در بیابان، زیبایی و زرق و برق بیشتری از لباسهای بافتنی در سیستان وجود دارد و در گلستان، نازکدستترین پارچهها از آنچه در شوشتر هست، بیشتر است.
هرکجا باغیست بر شد بانگ مرغان از درختهر کجاکوهیست بر شد بانگ کبکان از کمر
هوش مصنوعی: هرجا که باغی وجود دارد، صدای پرندگان از درختان به گوش میرسد و هرکجا که کوهی هست، صدای کبکها از دامن کوه به گوش میرسد.
سوسن سیمین، وقایه برگرفت از پیش روینرگس مشکین، عصابه برگرفت از گرد سر
هوش مصنوعی: گل سوسن، از جلو نرگس سیاه حریم خود را محافظت کرد و از بالای سرش کنارهگیر شد.
بر توان چیدن ز دست سوسن آزاد سیمبر توان چیدن ز روی شنبلید زرد زر
هوش مصنوعی: میتوان از دست گل سوسن زیبا و آزاد، زیبایی‌های درخشان و با ارزش مانند طلا را برداشت. همچنین، میتوان زردی گلشن را که مانند زر است، به دست آورد.
ارغوان از چشم بدترسد از آنرو هر زمانسرخ بیجاده چو تعویذ اندر آویزد ز بر
هوش مصنوعی: گل ارغوان به خاطر ترس از چشم بد، همیشه سرخ و رنگین است و مانند تعویذی که به گردن آویزان شده، خود را محافظت می‌کند.
هر زمان از نقش گوناگون همه روی زمینچون نگارین خانه دستور گردد سر بسر
هوش مصنوعی: هر لحظه از شکل و رنگهای مختلفی که در سراسر زمین وجود دارد، مانند تزیینات یک خانه، زیبایی خاصی به وجود میآورد.
خواجه بومنصور، دستور عمید اسعد، از اوستسعد اجرام سپهر و فخر اسلاف گهر
هوش مصنوعی: خواجه بومنصور، شخصیتی با ارزش و دارای مقام والایی است که به عنوان دستور عمید اسعد شناخته می‌شود. او به عنوان کسی که نشانههای ستارگان و بزرگی اجداد را به همراه دارد، مورد ستایش قرار گرفته است.
دولتش گیتی پناه و نعمتش زایر نوازهیبتش دریا گذار و همتش گردون سپر
هوش مصنوعی: حکومت او، پناهی برای جهانیان است و نعمتش شامل حال زائران می‌شود. عظمت او مانند دریاست و ارادهاش همچون سپری برای آسمان عمل می‌کند.
خانمان دوستان از جود او پر ناز و نوششهر و بوم دشمنان از سهم او زیر و زبر
هوش مصنوعی: دوستان به برکت بخشش او زندگی راحت و خوشی دارند، در حالی که شهر و دیار دشمنان به خاطر او دچار آشفتگی و مشکلات شده است.
هیچ علم از عقل او مویی نماند باز پسهیچ فضل از خلق او گامی نگردد زاستر
هوش مصنوعی: هیچ دانشی از خرد او باقی نماند، و هیچ فضلی از آفریده او به عقب برنخواهد گشت.
مهر وکین و جنگ و صلح و کلک و تیغ او دهنددوستان و دشمنان را نفع و ضر و خیر وشر
هوش مصنوعی: دوستان و دشمنان هر کدام از محبت و دشمنی، مبارزه و آرامش، فریب و حقیقت استفاده میکنند و اینها برای آنها هم منفعت و هم ضرر، و همچنین خوبی و بدی به همراه دارد.
پیل مست ار بر در کاخش کند روزی گذارشیر نر گر بر سر راهش کند وقتی گذر
هوش مصنوعی: اگر روزی فیل مستی به در خانهاش بیفتد، شیر نر هم اگر در راهش برود، اتفاقی برای او نمیافتد.
آتش خشمش دو دندان بر کند از پیل مستآفت سهمش دو ساعد بشکند از شیر نر
هوش مصنوعی: خشم او مانند آتش است و قدرتش به اندازهای است که حتی دندانهای یک فیل مست را میتواند از جا بکند و بازوهای یک شیر نر را بشکند.
در تن پیل دلاور زهره گردد خون صرفگرد چشم شیر شرزه مژده گردد نیشتر
هوش مصنوعی: در بدن فیل شجاع، قلبی شجاعانه پیدا می‌شود و خون در اطراف چشمان شیر دلیر در حال جوشش و هیجان است.
گرچه باشد آبگینه باتبر ناپایدارچون برو نامش بخوانی بشکند رویین تبر
هوش مصنوعی: هرچند که شیشهای ناپایدار و شکننده است، اما اگر آن را بشکنی و نامش را بگویی، تبر آهنی هم خواهد شکست.
ممتحن را دیدن او باشد از غمها فرجمنهزم را نام او بر دشمنان باشد ظفر
هوش مصنوعی: دیدن ممتحن (آزمایش کننده) میتواند به معنای رهایی از غمها باشد. شکست خوردن در برابر مشکلات و دشواریها ممکن است نشانهای از پیروزی باشد که نامش بر دشمنان سایه میافکند.
روشنایی یابد ازدیدار او دو چشم کوراشنوایی یابد از آواز او دو گوش کر
هوش مصنوعی: دو چشم نابینا با دیدن او روشن میشوند و دو گوش ناشنوا از صدای او آگاه میشوند.
سایه او برهمای افتاد روزی در شکارزان سبب بر سایه پر همای افتاد فر
هوش مصنوعی: روزی در حال شکار، سایه او بر پرندهای افتاد و به همین خاطر سایه پرنده بر او سایه افکند.
مهر او روزی به طلق از روی رأفت دیده دوختزان سپس هرگز نشد بر طلق آتش کارگر
هوش مصنوعی: دوستش از روی محبت و توجه، وقتی برای نخستین بار به او نگاه کرد، چنان چشمانش را به او دوخت که دیگر هیچ آتش و ناراحتی نتوانست به او آسیب برساند.
در چغانی رود اگر روزی فروشوید دو دستماهیانرا چون صدف در تن پدید آید درر
هوش مصنوعی: اگر در روزی دستان ماهیها را از چنگ رود چغانی بگیرید، همچون صدفهایی در درون وجود آنها نمایان خواهد شد.
ای پدر را نامور فرزند کاندر دور دهرتا قیامت زنده شد از نام تو نام پدر
هوش مصنوعی: ای پدر، فرزند نامداری داری که تا قیامت در دنیا زنده خواهد ماند و این به خاطر نام و شهرت توست.
تا بتابد نیمروزان از تف خورشید سنگتا برآید بامدادان آفتاب از باختر
هوش مصنوعی: زمانی که خورشید در اوج خود در آسمان میتابد و گرما و نورش به شدت احساس می‌شود، در صبح بامداد، تابش آفتاب از سمت غرب آغاز می‌شود.
کامران باش و روان را از طرب با بهره دارشادمان باش و جهان را بر مراد خویش خور
هوش مصنوعی: شاد و خوشحال باش و از لذتهای زندگی بهرهمند شو. همچنین دنیا را به گونهای بساز که مطابق با آرزوها و خواستههایت باشد.
همچنین نوروز خرم صد هزاران بگذرانهمچنین ماه مبارک صد هزاران بر شمر
هوش مصنوعی: عید نوروز را با شادی و سرزندگی زیاد جشن بگیر و همچنین ماه مبارک رمضان را به طور پرشکوه و با خوشی سپری کن.