شمارهٔ ۱۳۲ - در مدح سلطان محمود غزنوی گوید
هوش مصنوعی: این شعر در مدح یک پادشاه نیکوکار و با فضیلت نوشته شده است. شاعر به توصیف ویژگی‌های عالی این پادشاه می‌پردازد و او را به عنوان یک رهبر عادل، شجاع و دانا معرفی می‌کند. او را به خاطر حمایت از ملت و نگهداری از ارزش‌های انسانی ستایش می‌کند. شاعر یادآور می‌شود که این پادشاه در میدان جنگ شجاعت و توانایی بالایی دارد و به عنوان یک فرمانده بی‌نظیر شناخته می‌شود. او همچنین بر اهمیت بخشندگی و مهربانی این پادشاه تأکید دارد و او را نسبت به زیر دستانش بسیار محترم و با روحی بزرگ توصیف می‌کند. در انتهای شعر، دعا می‌کند که عمر و عزت این پادشاه پایدار باشد و خداوند او را یاری دهد.
ای شهریار بیقرین ، ای پادشاه پاک دینای مر ترا داده خدای آسمان ملک زمین
هوش مصنوعی: ای فرمانروای بیتاب و ناآرام، ای پادشاهی که دین پاک داری، خداوند آسمان به تو سلطنت بر زمین عطا کرده است.
هم میر نیکو منظری، هم شاه نیکو مخبریبر منظر و برمخبر تو آفرین باد آفرین
هوش مصنوعی: هم دلاوری خوب منظر دارد، هم پادشاهی که خبرهای خوب و خوش را به سمع میرساند. بر آن منظره و بر آن خبر رسان، تحسین و ستایش باد!
ای نیکنام! ای نیکخوی! ای نیکدل! ای نیکروی!ای پاک اصل! ای پاک رای! ای پاک طبع! ای پاک دین
هوش مصنوعی: ای کسی که نام نیکو داری! ای کسی که رفتار خوب و پسندیدهای داری! ای کسی که دل پاک و مهربان هستی! ای کسی که چهرهات زیباست! ای کسی که اصالت و ریشه پاکی داری! ای کسی که فکر و اندیشهات پاک و درست است! ای کسی که طبع و روحیهات خوش و نیکو است! ای کسی که دین و ایمان خالص و پاکی داری!
دولت بنازد سال و مه، ملت بنازد روز و شبکان چون تویی دارد یمین، وین چون تویی دارد امین
هوش مصنوعی: سالیان و ماهها برای خوشحالی و prosperity خود افتخار کنند، و روزها و شبها برای داشتن تو به خود ببالند، زیرا تو مانند یمین (سعادت) و امین (اعتماد و امنیت) در وجودت هستی.
فرخ یمین دولتی، زیبا امین ملتیوز بهر ملت روز و شب، تیغ یمانی در یمین
هوش مصنوعی: فرخ یمین اشاره به فردی خوشبخت و نیکوکار دارد که از وی به عنوان قیم و نگهدار ملت یاد می‌شود. او برای رضایت و امنیت ملت، شب و روز تلاش می‌کند و آماده است تا در برابر خطرات دفاع کند. این سخن نشاندهندهی اهمیت مراقبت و حفاظت از ملت و تلاش برای بهبود شرایط زندگی آنهاست.
گاهی به دریا در شوی گاهی به جیحون بگذریگه رای بگریزد ز تو، گه رام و گه خان گه تگین
هوش مصنوعی: گاهی به دریا میروی و گاهی از کنار جیحون عبور میکنی. گاهی فکر و ایدهها از تو دور میشوند و گاهی آرامش و راحتی به تو میرسد. Sometimes peaceful and sometimes tumultuous.
صد قلعه شاهانه را، برهم زدی بی کیمیاصد لشکر مردانه را، گردن شکستی بی کمین
هوش مصنوعی: با یک حرکت بی‌نظیر، تو توانستی صد قلعه را ویران کنی و بدون هیچگونه تله، صد لشکر را به زانو درآوری.
چون روز جنگ آید ترا، تنها برون آیی ز صفزانرو که داری لشکری، بر سان کوه آهنین
هوش مصنوعی: زمانی که موعد جنگ فرا برسد، تو تنها از صف خارج خواهی شد، زیرا که تو سپاهی در دلت داری، مانند کوهی از آهن محکم.
صد ره فزون دیدم ترا، کز قلب لشکر درشدیبا کرگ تنها در اجم، با شیر تنها در عرین
هوش مصنوعی: من بارها تو را دیدم که از دل لشکری و از میان جمعیت بیرون آمدهای، همانند کُرهدریایی که در دشت تنها سفر می‌کند و همچون شیری که در لانهاش به تنهایی حضور دارد.
اندر بیابان های سخت، ره برده ای بی راهبروین از توکل باشد ای شاه زمانه وز یقین
هوش مصنوعی: در بیابانهای دشوار و بیراه، فردی را بدون راهنما میبیند و این نشان از اعتماد و اطمینانی است که به خداوند دارد، ای پادشاه زمان.
در ریگ جوشان چشمه روشن پدید آید تراآری چنین باشد کسی، کورا بود یزدان معین
هوش مصنوعی: در میان شنهای جوشان، چشمهای روشن و زنده ظاهر می‌شود. کسی که همچون این چشمه است و از یزدان کمک میطلبد، در حقیقت کور است.
بردی فراوان رنج دل، بردی فراوان رنج تنوز رنج دل و ز رنج تن، کردی جهان زیر نگین
هوش مصنوعی: تو با اندوه و درد فراوانی که به دل و تن من آوردی، توانستی تمامی دنیا را زیر فرمان خود درآوری.
زانسو جهان بگشاده ای، تادامن کوه یمنزینسو زمین بگرفته ای ،تا ساحل دریای چین
هوش مصنوعی: از آن طرف جهان به روی تو گشوده شده است، تا آنجا که دامنه کوه یمن را از این طرف زمین گرفتهای، و تا ساحل دریای چین را هم شامل شدهای.
بغداد و زانسو هم ترا، بودی کنون گر خواستیلیکن نگهداری همی، جاه امیر المؤمنین
هوش مصنوعی: اگرچه بغداد و زانسو هر دو برای تو مناسب هستند، اما اکنون اگر بخواهی، باید به خاطر مقام امیر المؤمنین مراقب باشی.
از بهر میر مؤمنین بگذاشتی نیم از جهانکو هیچکس را این توانایی که کردستی تو این
هوش مصنوعی: تو به خاطر رهبر مؤمنان، نیمی از زندگیات را به خاطر کاری که انجام دادی، رها کردی؛ زیرا هیچکس در جهان توانایی انجام چنین کاری را ندارد.
صد بنده داری در توانایی و مردی و هنرصد ره فزون از مقتدر وز معتصم و زمستعین
هوش مصنوعی: توانایی، مردانگی و هنر تو به اندازهای است که به یکصد بنده میارزد و در مقایسه با اقتدار و قدرت امیران بزرگ، به ویژه معتصم و زمستانی، تو راههای بیشتری برای پیشرفت و قدرت داری.
حرمت نگهداری همی، حری بجای آری همیواجب چنین بینی همی، ای پیشوای پیش بین
هوش مصنوعی: حفظ و احترام را نگهدار، زیرا این وظیفهای است که بر عهدهات گذاشته شده است. این را درست میبینی، ای رهبری که آیندهنگر هستی.
از جمله میران ترا، هرگز نبیند کس کفواز جمله شاهان ترا، هرگز نبیند کس قرین
هوش مصنوعی: از میان حاکمان، هیچ کس به پایه و مقام تو نمیرسد و از میان شاهان، هیچ کس به درجه و ارزش تو دست پیدا نمیکند.
پیلی چو در پوشی زره، شیری چو بر تابی کمانابری چو برگیری قدح، ببری چو در یازی بزین
هوش مصنوعی: هرگاه فیل را در زره بپوشانید، شیر به هنگام کشیدن کمان قوی خواهد شد. اگر ابر را در دست بگیرید، مانند یوزی که در صید تند است، قدرتمند و سریع میشوید.
با این بزرگی هر ضعیفی راه یابد سوی توخویی گزین کردی چنان چون رادمردان گزین
هوش مصنوعی: تو که با این بزرگی، هر ضعفی را به سوی خود میکشی، باید فضیلتی را انتخاب کنی، مانند آنچه مردان بزرگ و رادمردان انجام میدهند.
با بندگان و کهتران از آسمان گوید سخطآنکس که اورا ده درم باشد به خاک اندر دفین
هوش مصنوعی: این جمله میگوید که کسی که فقط به خاطر داراییاش (ده درم) بر دیگران به دیده تحقیر مینگرد و با آنها بدرفتاری می‌کند، در واقع در جایگاه بالایی نیست و در نهایت باید در خاک مدفون شود. این موضوع به ارزش‌های واقعی انسانیت اشاره دارد و نشان میدهد که ثروت نباید موجب برتری بر دیگران شود.
از پادشاهی پارسایی دوستتر داری همیزین پادشاهان عاجزند ای پادشاه راستین
هوش مصنوعی: ای پادشاه واقعی، تو بیشتر از پادشاهان، به دوستی و پارسایی علاقهمند هستی و از سلطنت این پادشاهان ناتوان راضی نیستی.
هرگز نگشتی کینه‌ور، هرگز نگشتی کینه کشکاین عاجزانرا باشد و تو قادری جز کارکین
هوش مصنوعی: هرگز به دشمنی و کینه ورزیدن روی نیاوردهای، زیرا این کار مخصوص کسانی است که ضعف دارند. تو از آنقدر توانایی برخوردار هستی که نیازی به اینگونه رفتارها نداری.
آنرا که تویاری دهی، یاری دهد چرخ برینوانرا که تو غمگین کنی، برکام دل گردد غمین
هوش مصنوعی: اگر به کسی کمک کنی و او را یاری دهید، زمانه نیز در کارش به تو یاری خواهد رساند. اما اگر کسی را ناراحت کنی، دلش پر از غم خواهد شد.
آن کونکو خواهد ترا، گرسنگ بر گیرد ز رهاز دولت توگردد آن ،در دست او در ثمین
هوش مصنوعی: هر که به دنبال تو باشد، گرسنگی و سختی را از راه تحمل خواهد کرد. از فرخندگی و سعادت تو، او در دستش بهترین نعمتها را خواهد داشت.
آن کس که بدخواهد ترا، یاقوت رمانی مثلدر دست او اخگر شود، پس وای بدخواه لعین
هوش مصنوعی: کسی که برای تو بدی بخواهد، حتی بهترین و باارزشترین چیزها در دست او نیز به زحمت و آتش بدل می‌شود. پس وای بر این بدخواه و بدطینت!
تا آسمان روشن شود، چون سبز گردد بوستانتا بوستان خرم شود، چون تازه گردد یاسمین
هوش مصنوعی: تا زمانی که آسمان روشن نشود و بوستان به سبزی نرسد، نمیتوان به خرمی و زیبایی بوستان و تازگی یاسمین امیدوار بود.
شاهنشه گیتی تو باش و در خور شاهنشهیتا هر امیری پیش تو، بر خاک ره مالد جبین
هوش مصنوعی: ای شاه بزرگ دنیا، تو باید در شان و مقام شاهی باشی، تا هر امیری در حضور تو با احترام بر زمین سجده کند و پیشانیاش را به خاک بمالد.
خوی چنین گیرد همی، کو را به چنگ آید درمتو با جهانداری شها، خویی همی داری چنین
هوش مصنوعی: کسی که به دنیا بخل ورزد و خود را به خواستههای آن درگیر کند، از آنچه که شایستهاش است، دور میماند. به عبارت دیگر، اگر با کمال رنج و سختی به دنبال ثروت و قدرت باشی، در نهایت به همان اندازه که به دنیا وابستهای، خویشتنداری و صفات نیکو را فراموش خواهی کرد.
زانجا که دل خواهد ترا، شکرکش و شکرستانباآنکه خوش باشد ترا شادان خور و شادان نشین
هوش مصنوعی: هرجا که دل تنگی برای تو دارد، با محبت و خوشرویی به پذیرایی از تو بپرداز، حتی اگر خودت هم احساس خوشحالی میکنی، با شادی بنشین و از زندگی لذت ببر.
تو شاد خوار و شادکام و شادمان و شاد دلبدخواه تو غلطیده اندر پای پیل پوستین
هوش مصنوعی: تو خوشحال و شاد و خوشبختی، اما دشمنی تو در زیر پای فیل، به اشتباه افتاده و در حال آسیب دیدن است.
پاینده بادا عمر تو، پیوسته بادا عز توفرخنده بادا عبد تو، آمین رب العالمین
هوش مصنوعی: برای تو عمر طولانی آرزو میکنم، که همیشه با عزت و بزرگمنشی زندگی کنی و بنده خوبی برای خدا باشی. آمین!