شمارهٔ ۱۹۴ - در مدح سلطان محمود غزنوی گوید
هوش مصنوعی: در این متن، شاعر به وصف بزرگی و عظمت سیمرغ، به عنوان نماد قدرت و حکمرانی، پرداخته است. سیمرغ در زمان مهرگان به جنب و جوش میآید و زمان آن است که مرغان دیگر به دشت بروند. همه مرغان، از جمله شاهین و باز، تحت تأثیر سیمرغ و سلطنت او قرار دارند. شاعر با اشاره به "خسروغازی محمود" به قدرت و شکوه او در میان شاهان جهان اشاره میکند و تأکید مینماید که هیچکس نمیتواند با او برابر باشد.
ویژگیهای سیمرغ و انتخابگری او در خدمت به خداوند و عظمت او در حاکمیت توصیف شده است. در نهایت، شاعر بر این نکته تأکید میکند که هر کس به او خدمت کند، به کامیابی و بزرگی میرسد و از بدگویی درباره او جلوگیری میکند. با این همه، قدرت و عظمت واقعی در خدمت به خدا و ادای وظایف انسانیت نهفته است.
مهرگان آمد و سیمرغ بجنبید از جایتا کجا پرزند امسال و کجا دارد رای
هوش مصنوعی: مراسم مهرگان فرا رسید و سیمرغ از جایش حرکت کرد تا ببیند فرزندش امسال کجا پرواز خواهد کرد و چه نقشهای دارد.
وقت آن شد که به دشت آید طاوس و تذروتاشود بر سر شخ کبک دری شعر سرای
هوش مصنوعی: زمان آن فرا رسیده است که طاوس در دشت ظاهر شود و بر سر شاخ کبک دری شعر بسراید.
نیز در بیشه و در دشت همانا نبودباز را از پی مرغان شکاری شو وآی
هوش مصنوعی: در جنگل و دشت، باز را در پی پرندگان شکاری نخواهی یافت.
باز و جز باز کنون روی نیارند نمودگاه آنست که سیمرغ شود روی نمای
هوش مصنوعی: دیگر هیچ موجودی به جز باز، بر سر این موضوع ظاهر نخواهد شد. زمان آن فرارسیده که سیمرغ خود را نشان دهد.
همه مرغان جهان سر به خس اندر شده انداندرآن وقت که سیمرغ بجنبید از جای
هوش مصنوعی: تمام پرندگان دنیا در این زمان به چمن نشستهاند، زمانی که سیمرغ از جا برخیزد.
اندرین وقت چه شاهین و چه باز و چه عقابجمله محبوس سپاهند بر ایشان بخشای
هوش مصنوعی: در این زمان، چه شاهین و چه باز و چه عقاب، همه در قفس و زندان هستند. بر این افراد رحم و لطف کن.
مثل جنبش سیمرغ چه چیزست بگویمثل جنبش شاه آن ملک شهر گشای
هوش مصنوعی: حرکت سیمرغ چه چیزی را میتواند توصیف کند؟ مانند حرکت شاه که کشور را گشایش میبخشد.
خسروغازی محمود خداوند جهانآنکه بگرفت جهان جمله به توفیق خدای
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف فردی عظیم و بزرگ میپردازد که لقب "خسرو" و "محمود" دارد و به عنوان فرمانروایی قدرتمند و مورد حمایت خداوند شناخته میشود. او به خاطر توفیق الهی، توانسته است که بر تمام جهان تسلط یابد. این تصویر از او به عنوان یک شخصیت سلطنتی و پرقدرت است که تحت حمایت خداوند قرار دارد و موفقیتهای زیادی را در زندگیاش تجربه کرده است.
چون بجنبید ز غزنین همه شاهان جهانبیشه گیرند و بیابان بدل باغ وسرای
هوش مصنوعی: زمانی که از غزنین حرکت کنند، تمامی پادشاهان جهان برای شکار به جنگلها و بیابانها خواهند رفت و این مناطق به جای باغ و خانه خواهند شد.
بهراسند و به فتح و ظفرش فال زنندگر مثل بر سر ایشان فکند سایه همای
هوش مصنوعی: مردم از پیروزی و کامیابی او ترس دارند و در مورد آیندهاش پیشگویی میکنند، حتی اگر مانند سایه پرندهای بزرگ بر سرشان بیفتد.
او چو سیمرغست آری و شهان جمله چو مرغمرغ با هیبت سیمرغ کجا دارد پای
هوش مصنوعی: او مانند سیمرغ است و پادشاهان همه مانند مرغانی هستند که به هیبت سیمرغ نمیرسند و جایی در کنار او ندارند.
شاد باد آن هنری شاه جهانگیر که کردهمه شاهان جهان را به هنر دست گرای
هوش مصنوعی: خوشا به حال آن هنری که جهانگیر، پادشاه بزرگ، به واسطه آن توانست همه پادشاهان دنیا را به هنر خود جلب کند.
اوبه سند وبه سر اندیب و به جیپور بودهیبت او به ختاخان و به فرغانه تغای
هوش مصنوعی: او در سند و سراندیب و جیپور مشهور و معروف بود، و عظمت و شکوهش در ختاخان و فرغانه به چشم میخورد.
خوش نخسبند همی از فزع و هیبت اونه به روم اندر قیصر نه به هند اندر رای
هوش مصنوعی: از ترس و شگفتی او، هیچکس نمیتواند آرام بخوابد. نه در روم، که قیصر فرمانروایی میکند، و نه در هند، که در آن تصمیمگیریها به قوت خود ادامه دارد.
وقت جنبیدن او هیچ مخالف نبودکه نه با حسرت وغم باشدو با ناله و رای
هوش مصنوعی: زمانی که او در حال حرکت بود، هیچ چیز مانعش نبود، نه حسرت و غم وجود داشت و نه ناله و فریاد.
این همی گوید: کای بخت! بیکباره مرووان همی گوید: کای دولت! یکروز بپای
هوش مصنوعی: این گفته به این معناست که فردی به شانس خود میگوید که ناگهان نرو و به خوشبختیاش میگوید که فقط یک روز در کنار او بمان.
بخت و دولت بر آن کس چه کند کو نکندبه تن و جان و به دل خدمت آن بار خدای
هوش مصنوعی: اگر کسی با جان و دل به خدمت خداوند نپردازد، بخت و شانس او چه سودی خواهد داشت؟
هرکه او خدمت فرخنده او پیش گرفتبر جهان کامروا گردد و فرمانفرمای
هوش مصنوعی: هرکس که به استقبال خدمت و نیکی برود، در زندگی موفق و سرزمینش فرمانروایی خواهد داشت.
تا قدر خان کمر خدمت او بست ببستاز پی خدمت او یکرهه فغفور قبای
هوش مصنوعی: برای خدمت به او عزیزان را جمع کرد و برای محبت و خدمت به او مانند گردبادی با شکوه و زیبایی آمدند.
همه ترکستان بگرفت و به خانی بنشستبه شرف روز فزون و به هنر روز افزای
هوش مصنوعی: تمام ترکستان را در اختیار گرفت و بر تخت سلطنت نشسته، روز به روز بر مقام و هنر خود افزود.
دولت سلطان بر هر که بتابد نشگفتگر شود باد هوا بر سر او عنبر سای
هوش مصنوعی: اگر نعمت و خوشبختی بر کسی بتابد، جای شگفتی ندارد اگر سر او را باد و طوفان نیز در بر بگیرد.
سال و مه دولت آن بار خدای ملکانهمچنان باد ولی پرور و دشمن فرسای
هوش مصنوعی: در سال و ماهی که نعمت و موفقیت برای پادشاهان باشد، همچنان باد خوب و پرورشدهندهای وجود دارد و دشمنان نیز شکست میخورند.
از همه شاهان امروز که دانی جز ازومملکت را و بزرگی و شهی را دربای
هوش مصنوعی: از تمامی پادشاهان امروزی که میشناسی، جز او کسی مملکت و بزرگی و عظمت را نمیداند.
گر کسی گوید: ماننده او هیچ شهستگو: بروخام درایی مکن و ژاژ مخای
هوش مصنوعی: اگر کسی بگوید که هیچکس به پای او نمیرسد، به او پاسخ بده که از این حرفها نزن و بیمورد به خود نبال.
آنکه او را بستاید چه بود: پاک سخنوانکه او را نستاید چه بود: یافه درای
هوش مصنوعی: آنکه لایق ستایش است، چه کسی است؟ او کسی است که سخن پاک و نیکو دارد. و آنکه شایسته ستایش نیست، چه کسی است؟ او کسی است که در او عیب و نقص وجود دارد.
هر ستایش که جز او راست نکوهش به از آنفرخی تا بتوانی جز از او را مستای
هوش مصنوعی: هر تعریف و ستایشی که غیر از خداوند باشد، از نظر ارزش کمتر است. پس باید تا جایی که میتوانی تنها از خدا ستایش کنی و به دیگران نپردازی.
تا چو بیجاده نباشد به نکو رنگی سنگتا چو یاقوت نباشد به بها کاهربای
هوش مصنوعی: تا زمانی که سنگها به خوبی و زیبایی یاقوت نباشند، ارزش و بها ندارند. بدین معنی که اگر چیزی نتواند به زیبایی و ارزش خاصی دست یابد، نمیتواند مقام و موقعیت خاصی داشته باشد.
شادمان با دو تن آسان و به کام دل خویشدشمنان را ز نهیبش دل وجان اندروای
هوش مصنوعی: با دو نفر آسان زندگی میکنم و با شادی، و دلخواستهام دشمنان را با تهدید خود به ترس وادار میکنم.