شمارهٔ ۲۰۱ - در مدح امیر محمد و تهنیت ولادت پسر وی گوید
هوش مصنوعی: این شعر درباره محبت و رابطه عاطفی شاعر با معشوقش است. شاعر از بی‌توجهی معشوق به خود شکایت دارد و می‌گوید که بدون محبت او، هیچ خبری از او ندارند. او ابراز می‌کند که اگر معشوق او را نبوست و نوازش نکند، دلی بیمار و پر درد خواهد داشت. همچنین شاعر به توصیف زیبایی‌های معشوق می‌پردازد و از تولد پسری گران‌بها صحبت می‌کند که به او افتخار می‌کند و او را سزاوار تحسین می‌داند. شاعر در ادامه به مقایسه میان خود و شخصیتی چون اسکندر و علاقه به پسرش می‌پردازد و در نهایت از خوبی‌ها و سخاوت معشوق و فرزندان او سخن می‌گوید و تاکید می‌کند که هیچ کس نمی‌تواند به او مشابهت داشته باشد. از لطف خداوند و نیکویی اخلاقی نیز در این شعر یاد می‌شود.
گر مرا از تو به سه بوسه نباشد نظریاندرین شهر ز من نیز نیابی خبری
هوش مصنوعی: اگر توجهی به من نداشته باشی و از من خبری نگیری، من هم در این شهر از تو چیزی نخواهم شنید، حتی اگر بخواهم برایت سه بوسه بفرستم.
نه مرا خوش بنوازی نه مرا بوسه دهیاین سخن دارد جانا به دگر کوی دری
هوش مصنوعی: نه به من محبت میکنی و نه بوسه‌ای به من میدهی، این حرفی است که ای جانا، در جایی دیگر باید مطرح شود.
بوسه‌ای را چه خطر باشد کز بهر تراجان شیرین مرا نیست بر من خطری
هوش مصنوعی: بوسه‌ای که به خاطر تو باشد، چه خطری میتواند داشته باشد؟ زیرا زندگی شیرین من برای تو ارزش خطر کردن ندارد.
دو شکر داری و تو ساده همین دو شکریای شکر! روزی من زان دو شکر کن شکری
هوش مصنوعی: تو دو نعمت بزرگ داری و از سادگی، فقط به همان دو نعمت توجه میکنی. ای نعمت بزرگ! روزی من را از این دو نعمت پرکن.
من ز اندیشه آن شکر چون گوهر سرخمژه‌ای نیست که باریده نیم زان گهری
هوش مصنوعی: من از فکر شکرین آن، چون مروارید سرخ مژهای نیست که نیمه باریده باشد از آن گوهر.
بینی آن موی چو از مشک سرشته زرهیبینی آن روی چو از سیم زدوده سپری
هوش مصنوعی: اگر به موهای او را مانند مویی ببینی که با مشک آمیخته شده است، و چهرهاش را مانند سپری ببینی که از نقره ساخته شده، زیباییاش را درک خواهی کرد.
من ندانستم هرگز که ز تو باید دیدهر زمان درد دلی و هر زمان درد سری
هوش مصنوعی: من هرگز نفهمیدم که از تو باید هر لحظه دردی در دل داشته باشم و هر لحظه دلیلی برای نگرانی.
همه اندوه دل و رنج تن و درد سریوین دل مسکین دارد به هوای تو سری
هوش مصنوعی: تمام غمها و دردهای دل و جسم و سر دردی که دارم، همه به خاطر توست که این دل بیچاره برای تو اشتیاق دارد.
گله‌های تو کنون کرد نخواهم که کنونپیش بر دارم شغل ملک داد گری
هوش مصنوعی: این غزل به این معناست که من دیگر از شکایتها و گلایههای تو دلگیر نیستم و نمیخواهم که اکنون به خاطر درد و رنجی که بر من رفته است، به کارهای بزرگ و مسئولیتهای سرنوشتساز بپردازم.
تهنیت خواهم گفتن که خداوند مراپسری داد خداوند و چگونه پسری
هوش مصنوعی: من میخواهم تبریک بگویم که خداوند به من پسری عطا کرده است و چه پسری که به دلم نشسته است.
پسری داد گرانمایه که در طالع اوهر ستاره فلک راست به یکی نظری
هوش مصنوعی: پسر با ارزشی به دنیا آمده که هر ستاره آسمان برای او به شکلی خاص نگاهی دارد.
به بزرگیش به صد روی همی حکم کندهر ستاره نگری و هر ستاره شمری
هوش مصنوعی: هر ستارهای که نگاه می‌کند و هر کسی که ستارهها را میشمارد، به بزرگی و عظمت او شهادت میدهد و نشان میدهد که او چقدر مهم و با ارزش است.
برمیانهای غلامانش مکین خواهد شدهر چه در گیتی تیغست گران بر کمری
هوش مصنوعی: در میان غلامانش قرار خواهد گرفت هر چه در دنیا سنگین و با ارزش است، بر کمرش خواهد نشست.
نیک بختا! پسرا! نیک تنا کاین پسرستبهره ور باد زهر فضلی و از هر هنری
هوش مصنوعی: بخت خوب داشته باشید، ای پسران! خوشا به حال شما که این پسر بهرهمند از نعمتهای زیادی است و از هر هنری برخوردار است.
پدران را به پسر تهنیت آرند و رواستکه پدر همچو درختست و پسر همچو بری
هوش مصنوعی: پدران را به داشتن پسر شادی میدهند و این طبیعی است که پدر به مانند درختی است که پسر میوهای از آن است.
من پسر را به پدر تهنیت آوردم از آنکه ندیدم به جهان مر پدرش را دگری
هوش مصنوعی: من به پسر تبریک گفتم زیرا در زندگیام دیگر پدری را مثل پدر او ندیدهام.
هیچ خسرو بچه را نیست چو محمود جدیهیچ شهزاده ندارد چو محمد پدری
هوش مصنوعی: هیچ فرزندی در میان پادشاهان و بزرگان به اندازهی محمود جدی و هیچ شاهزادهای به اندازهی محمد پدر ندارد.
زان گرانمایه گهر کو هست از روی قیاسپر دلی باشد ازین شیر وشی پر جگری
هوش مصنوعی: این جمله به این معنی است که ارزش واقعی و گرانبهای شخصیت یک فرد، به استعداد و شجاعت او در برابر چالشها و سختیها بستگی دارد. کسانی که دلیر و پرجرأت هستند، همانند گوهرهای گران‌بها، در زندگی خود میتوانند اثرات مثبتی بر جای بگذارند و شجاعت خود را در مواجهه با مشکلات نشان دهند.
همچو سلطان را بر کافر و بر دشمن خویشبر عدو باشد هر روز مرا ورا ظفری
هوش مصنوعی: مانند یک پادشاه که بر کافران و دشمنانش تسلط دارد، من نیز هر روز بر دشمنان خود پیروزی و موفقیتی دارم.
چون چنان گشت که بردست عنان داندداشتکینه توزدبه گه جنگ زهر کینه وری
هوش مصنوعی: وقتی که اوضاع بر این منوال شد که نمیتوانند خود را کنترل کنند، به یاد کینهای که در دل دارند، در زمان جنگ به دشمن حمله میکنند و این کینه همچون زهر به دل آنها نفوذ می‌کند.
در تلف کردن بدخواه و قوی کردن ملکهمچواسکندر هر روز بود در سفری
هوش مصنوعی: در از بین بردن دشمنان و تقویت حکومت، باید با پشتکار و مداومت عمل کرد، همانطور که اسکندر هر روز در سفر بود و تلاش میکرد.
ای خداوندی شاهی ملکی نیکخوییکز سخای تو بهر جای رسیده ست اثری
هوش مصنوعی: ای خداوند بزرگ و شاه نیکوکار، که از بخشش و سخاوت تو در هر جا نشانهای وجود دارد.
تو کریم و پسران همچو تو باشند کریمبه شجر باز شود نیک و بدهر ثمری
هوش مصنوعی: تو انسان با کرامتی هستی و فرزندانت هم به ویژگیهای نیکو و بزرگوارانه تو خواهند بود. مثل درختی که به خوبی میوه میدهد، از تو هم نیکی و خوبی پرورش خواهد یافت.
شجری کان ثمرش همچو تو باشد پسریبی قیاس تو نه نیکوست امیر اشجری
هوش مصنوعی: درختی که میوهاش شبیه توست، پسری که به اندازه تو نیست، خوب نیست.
عالمی را شجری خواندم، بدکردم بداین سخن بیخردی گوید یابی بصری
هوش مصنوعی: من به درختی عالم مانند اشاره کردهام، اما با این گفتهام به نادانی خود اعتراف کردهام.
هر که او را به تو مانندکند هیچکستباز نشناسد گویند بهی از بتری
هوش مصنوعی: هر کس که تو را شبیه خود بداند، هیچ کس دیگری او را نمیشناسد و میگویند تو بهتر از او هستی.
تامجره ز بلندی نکند قصد نشیبتا ثریا به زیرات نشود سوی ثری
هوش مصنوعی: تا وقتی که در اوج قرار داریم و به ارتفاعات بالایی رسیدهایم، نباید به سمت پستیها تمایل پیدا کنیم. باید مراقب باشیم که از بلندیها سقوط نکنیم و همواره به سوی افقهای بلندتر نگاه کنیم.
تا نباشد به بها و به نهاد و به صفتگهر کوه نسا چون گهر کوه هری
هوش مصنوعی: اگر گوهر نیکو و باارزشی وجود نداشته باشد، مانند گوهر کوه هری، کسی نمی‌تواند به بها و ویژگیهای آن پی ببرد.
پادشا باش و ولی پرور وبدخواه شکرپر کن از خون بداندیش و عدو هرشمری
هوش مصنوعی: از قدرت و مقام خود به درستی بهره ببر و افرادی را که به تو وابستهاند، پرورش بده. بدخواهیها و دشمنیها را با مهربانی و نیکی از بین ببر و در عوض، از افرادی که نیکاندیش هستند، حمایت کن.
دوستان را ز تو هر روز به نوی طربیدشمنان راز تو هر روز ز سویی ضرری
هوش مصنوعی: دوستان هر روز از تو خبرهای خوشی میآورند، اما دشمنان همواره در تلاشند که از هر طرف به تو آسیب برسانند.