شمارهٔ ۲۱۶ - در مدح امیر ابو احمد محمد بن محمود غزنوی گوید
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به وصف ویژگی‌ها و صفات admirable یک فرد برجسته می‌پردازد. او او را به قدری شگفت‌انگیز می‌داند که مانند کوه استوار و چون مشک خوشبو می‌باشد. شاعر تأکید می‌کند که در حالی که این فرد ظاهری زیبا و صفات نیکو دارد، باطنی متفاوت نیز دارد. او می‌گوید که عشق و دل خود را به این فرد سپرده و بر این باور است که هیچ خطری وجود ندارد.
سپس به وصف فضایل و بزرگی فرد اشاره می‌کند، از جمله بخشندگی، علم، ادب و هنر. او همچنین به قدرت این فرد در جنگ و قضا اشاره کرده و چگونگی مهارتش در جنگ‌های با دشمنان را توصیف می‌کند. در نهایت، شاعر از ثروت و جواهراتی که این فرد دارد صحبت کرده و قدرت و نفوذ او را در جامعه به تصویر می‌کشد.
به طور کلی، این شعر تقدیری والا از یک شخصیت بزرگ و برجسته در جامعه است که در آن صفات نیکو و فضایل او به وضوح نمایان است.
چون موی میان داری، چون کوه کمر داریچون مشک زره داری، چون لاله سپر داری
هوش مصنوعی: وقتی که موی تو مثل کوه استحکام دارد و کمر تو به اندازه کوه محکم است، و زرهات به نرمی مشک و سپر تو مانند لاله میدرخشد، نشان از قدرت و زیبایی تو دارد.
گویی که تو را دارم، بردار ببر، لیکنگفتار دگر داری، کردار دگر داری
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که تو را با خود دارم و آمادهام که تو را به جایی ببرم، اما سخنان تو متفاوت از رفتارهایت هستند و این تضاد در تو وجود دارد.
دل در کف تو دادم نایافته بر زان لبزان دل که تو را دادم، جانا چه خبر داری؟
هوش مصنوعی: من دل خود را به تو سپردم و حالا که دیگر دل خود را نیافتم، برآن لبهایت که به خاطر تو آن دل را به تو داده بودم، چه چیزی از حال و روزم میدانی؟
جان نیز به تو بخشم جان را چه خطر باشد؟نی نی که چو دل داری بسیار بطر داری
هوش مصنوعی: من جانم را هم به تو میدهم، اما آیا این کار خطرناک است؟ نه، زیرا وقتی دل دارم، باید شراب زیادی هم داشته باشم.
جور تو یکی باشد داد تو نگر چندینبا داد چه کین داری؟ با جور چه سر داری؟
هوش مصنوعی: اگر ستم تو یکی باشد، پس داد و انصاف تو چقدر است؟ به چه دلیل با ستم تو، ستم دیگری را تحمل میکنی؟
شاهی‌ست مرا یارا با عدل عمر همدلبندیش ازو گر هُش داری و بصر داری
هوش مصنوعی: من پادشاهی دارم که با عدالت حکومت می‌کند و در کنار عمرم، از او کمک میگیرم. در سختیها نیز به او وابستهام و از او یاری میطلبم.
بو احمد بن محمود آن شیرشکن خسروکز بخشش او عالم پر زیور و زر داری
هوش مصنوعی: احمد بن محمود، که همچون شیری قوی و شکستناپذیر است، با بخششهایش جهانی مملو از زیبایی و ثروت را پدید آورده است.
گردونش همی گوید ای خوب سیر پهلوبسیار ادب داری بسیار هنر داری
هوش مصنوعی: آسمان می‌گوید: ای دلبند، تو بسیار خوب راه میروی و آداب را به خوبی رعایت میکنی و استعدادهای زیادی هم داری.
ای میر خراسان را شایسته پسر یک سرآیین پدر داری کردار پدر داری
هوش مصنوعی: ای میر خراسان، تو تمامی ویژگیهای نیکی را از پدرت به ارث بردهای و رفتارت همسان کردار اوست.
گر اصل و گهر باید با گنج و گهر هم برهم گنج و گهر داری هم اصل و گهر داری
هوش مصنوعی: اگر ریشه و اصل خوب داشته باشی، باید با ثروت و صفات نیکو همنشینی کنی. در واقع، اگر دارای اصل و نژاد خوب هستی، باید ثروت و خصوصیات ارزشمند هم داشته باشی.
فخر همه شاهانی خورشید سیر شاهااز دریا دل داری وز کوه جگر داری
هوش مصنوعی: تو بهترین و پرافتخارترین از میان همه شاهان هستی، مانند خورشیدی که در میان پادشاهان میدرخشد. از دل مهربان و از استقامت کوهی برخورداری.
هم فضل به کف کردی هم علم ز بر کردیاز فضل سپه داری وز علم حشر داری
هوش مصنوعی: تو هم علم و دانش را به دست آوردی و هم فضیلت را به کمال رساندی. با فضل و دانش خود، میتوانی به رهبری و فرماندهی بپردازی.
اندر سفری دایم برسان قمر لیکنهم دست سزا داری هم روی قمر داری
هوش مصنوعی: در سفری همیشه در حال حرکت هستی، اما همزمان باید دقت کنی که همسفرت شایسته باشد و هم چهرهاش زیبا باشد.
سالار فکن گردی بد خواه شکر شاهیدر تیغ قضا داری در تیر قدر داری
هوش مصنوعی: اگر در زندگی با دشمنی روبرو شوی، همچون ابر شکرین و شیرین باشید و بدانید که سرنوشت، کار خود را می‌کند. شما قدرت و امکانات لازم را برای رسیدن به هدفهایتان دارید.
در جنگ عدو گیرد ار کوه سپر پیشتاو کوه سپر دارد تو نیزه سپر داری
هوش مصنوعی: اگر دشمن در جنگ، کوهی را به عنوان حفاظ در برابر تو قرار دهد، تو هم باید از سلاح خود به خوبی استفاده کنی و آماده نبرد باشی.
کوه از تو عجب دارد، باد از تو عبر گیردچون قصد حضر کردی چون رای سفر داری
هوش مصنوعی: کوه به تو تعجب می‌کند و باد از تو درس عبرت میگیرد. وقتی که تصمیم به رفتن به سفر میگیری و با نیت حضور و دیدار میروی.
بر خصم نشان باشد بر دشمن اثر ماندتا تیغ به کف داری تا خود به سر داری
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که نشانههایی از دشمن در کنارت وجود دارد که تا زمانی که قدرت و توانایی لازم را داری، میتوانی با آنها مقابله کنی و از خود دفاع کنی. به عبارت دیگر، وقتی که در وضعیت مناسبی هستی، میتوانی با چالشها و تهدیدات روبرو شوی.
تیر تو جگر دوزد سهم تو ز فر بنددبس خانه کز آن بی‌کس زین زیر و رزبرداری
هوش مصنوعی: تیر تو دل را هدف قرار میدهد و سهم تو از درد و رنجی است که به جان میزند. هر خانهای که از آن بی‌کس و تنهاست، زیر و رو میشود و تو از آن بهرهبرداری میکنی.
در دست هنر داری در خلقت فر داریدیدار علی داری کردار عمر داری
هوش مصنوعی: تو در دست خود هنری داری که میتواند به خلق و آفرینش بینظیری منجر شود. ملاقات با علی را تجربه میکنی و در عین حال رفتار و کردار عمر را نیز در اختیار داری.
جایی که درر باید جایی که غرر بایدمعلوم غرر داری مفهوم درر داری
هوش مصنوعی: جایی که باید چیزهای باارزش و گرانبها وجود داشته باشد، باید نشاندهندهی آن ارزشها باشد. یعنی اگر چیزی باارزش باشد، باید مشخصات و نشانههای آن را نیز داشته باشد.
بر درگهت از مادح زوار همی بینماین را به طرب داری آن را به بطر داری
هوش مصنوعی: در درگاه تو، من افرادی را میبینم که در مدح و ستایش تو صحبت میکنند. برخی از آنها به شادی و سرور مشغولند و برخی دیگر در حال نوشیدن و لذت بردن هستند.
زان دست که دریا شد با او شمر کوچکبس کس که غنی داری دینار شمر داری
هوش مصنوعی: از دستهایی که دریا شد، خیلیها را میتوان شمرد که با دارا بودن دینار، خود را بینیاز میدانند.
زر تو همی گوید زرم نه حجر پس چونگاهش چو حجر داری گاهش چو مدر داری
هوش مصنوعی: پول تو می‌گوید که من از سنگ نیستم، پس چرا وقتی سنگین و بیبهرهای، مانند سنگ نشستهای؟ اگر غنی و با ارزش باشی، پس باید مثل طلا بجوشی و حرکت کنی.
از گنج تو زر بیرون چون حلقه ز در گوییاز سیم گران داری وز زر چو حجر داری
هوش مصنوعی: تو از گنجینهای ارزشمند برخورداری و همچون حلقهای از در خارج میشوی. اگر از طلا برخورداری، از سنگ نیز چیزی کم نداری.
تا خرما آرد تا آبی بار آردآفاق به کف داری معشوق به بر داری
هوش مصنوعی: تا زمانی که زحمت میکشی و تلاش میکنی، نعمتها و خوشیها به دستت خواهد آمد. اگر عشق و معشوقی در کنار داشته باشی، زندگیات شیرینتر و ارزشمندتر خواهد بود.
تا چرخ کمان دارد تا کوه کمر دارداز فخر کمان داری و ز عز کمر داری
هوش مصنوعی: تا زمانی که آسمان به شکل کمان است و کوهها به شکل کمر، تو هم از زیبایی و فخر خاصی برخورداری و از کمبودها و نقصهای خود کم میکنی.