شمارهٔ ۲۱۰ - تتبع خواجه
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و حالتی است که شاعر با احساسات و تجربیات خود از عشق و زندگی مواجه است. شاعر به دوست (ساقی) اشاره می‌کند و از او می‌خواهد کمی از شراب عشق به خاک بریزد، زیرا از مرگ در این مسیر عشق ترسی ندارد. او بیان می‌کند که با وجود اینکه در عالم شراب غرق شده، اما به دلیل ضعف جسمانی، خود را در شرایط نامساعدی می‌بیند. شاعر از معشوق می‌خواهد که خود را نشان دهد، چون تنها نگاه پاک و خالص می‌تواند زیبایی را فاش کند.
شاعر در ادامه از سوختن دل و جانش سخن می‌گوید، اشاره به آتش عشق دارد و اینکه امیدی به بهبود از قدیمی که از دست رفته است، دارد. با تصاویری از حمایت و نابودی عشق، او نشان می‌دهد که حیات و مرگ هر دو در دنیای عشق بروز می‌کنند و زندگی گذرا است، مانند گل و غنچه‌ای که با گذشت زمان می‌میرند. در نهایت، شاعر به عرض حال خویش می‌پردازد و از درد و رنج عشق سخن می‌گوید.
اگر تو جرعه فشانی کمی بریز به خاکمرا ز خاک شدن در طریق عشق چه باک
هوش مصنوعی: اگر تو مقداری از احساسات خود را نثار من کنی، دیگر برایم اهمیتی ندارد که از خاک برخیزم یا بروم. عشق حساستر از اینهاست.
به می فتاده‌ام اما ز ضعف جسم درونیم غریق و روانم بر آب چون خاشاک
هوش مصنوعی: من به باده پناه آوردهام، اما به خاطر ضعف جسمی نمیتوانم غرق شوم. روانم همچون کاهی بر روی آب است.
باشک دیده بشستم ز غیر رخ بنمایکه جز پی نظر پاک نیست منظر پاک
هوش مصنوعی: چشمانم را شستم تا فقط زیبایی چهرهات را ببینم، زیرا غیر از نگاه به تو، چیز پاک دیگری در این منظر وجود ندارد.
فغان که جان و دلم سوخت ساقی گلچهرگهی ز آتش می گه ز روی آتشناک
هوش مصنوعی: آه و افسوس که جان و دل من در حال سوختن است، ای ساقی زیبارو! گاهی از شعلهی آتش شراب مینوشی و گاهی از روی آتشین خودت میگویی.
سرم زدی و خوشم بر امید پابوسَتاگر ببندیش ای شهسوار بر فتراک
هوش مصنوعی: سرِ من را به خاک انداختی و من با امید به درگاه تو خوشحالم. اگر بخواهی، ای سوار جوانمرد، میتوانی سرم را زیر پای خود بگذاری.
وزد چو صرصر عشق آن زمان رود به عدمبه سان اخگر و خاکستر انجم و فلاک
هوش مصنوعی: زمانی که عشق مانند بادی شدید و سرد وزیدن میگیرد، زندگی و وجود را به سوی ناکجا و عدم میکشاند، همچون خاکستر و جرقههایی که از آتش و ستارهها پراکنده میشوند.
ز غنچه و گل باغ فنا مگر فانینشان دهد با دل چاک و خرقه صد چاک
هوش مصنوعی: از شکوفه و گل در باغ زوال، چگونه میتوان نشانهای از فنا پیدا کرد؟ با دل شکسته و لباسهای دریده، تنها ناله و گریه میماند.