شمارهٔ ۱۰ - ایضا در مدح خان خانان بن بیرام خان واقعست
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف عشق و درد فراق می‌پردازد. او عشق را مانند شمعی سوزان می‌بیند که جانش را در می‌سوزاند و از بی‌خوابی و شب‌های طولانی ناشی از یاد عزیزانش شکایت می‌کند. در عین حال، او احساس می‌کند که در دنیایی پر از حوادث و ناگواری‌ها دچار مشکل شده است و به فقر و مفاسد عشق اشاره می‌کند. شاعر تأکید می‌کند که به رغم تمام مشکلات، از یاد دوست سیراب است و آماده است که از او مدح و ستایش کند. در نهایت، او به قدرت و تاثیر کلمات اشاره می‌کند و اهمیت دعا و شکرگزاری را مورد تأکید قرار می‌دهد. این شعر تجلی احساسات عمیق انسانی در برابر عشق و زندگی است.
چو شمع سوز دلم عشق بر زبان انداختدگر نخواستی آتش مرا به جان انداخت
هوش مصنوعی: دلم همچون شمعی میسوزد و عشق را به زبان میآورم، و تو دیگر نیازی به آتش به جان من نداری.
خرد ببوی معانی بخست چندانمکه بیخت خاکم و بیرون ز آستان انداخت
هوش مصنوعی: من از بوی معانی و اندیشهها به قدری پر شدهام که دیگر به خاک میمانم و از آستان حقیقت دور افتادهام.
دم از فراق عزیزان نمی توانم زدکه از بلندترین پایه ام زمان انداخت
هوش مصنوعی: نمیتوانم از جدایی عزیزان صحبت کنم، زیرا مدت زمانی که از جدایی آنها گذشته، بسیار طولانی و سخت است.
شب دراز نخوابم که شور احبابمنمک به مردمک چشم خون فشان انداخت
هوش مصنوعی: شب را بیدار میمانم و نمیخوابم، زیرا دلتنگی دوستانم مانند نمک در چشمهایم اشک میریزد.
به شاخ سدره ز مرغان خوش نوا بودمجفای حادثه بر خاکم آشیان انداخت
هوش مصنوعی: من درخت زیبایی را که پرندگان خوش آواز بر آن نشسته بودند، ترک کرده و به خاطر سختیها و مشکلات زندگی، به خاک افتادم و دیگر نمیتوانم در آنجا زندگی کنم.
هنوز سینه کنم پیش اگرچه شست قضاخطا نکرد خدنگی که بر نشان انداخت
هوش مصنوعی: هنوز هم دلش میخواهد که از عشقش سخن بگوید، هرچند که قضا و قدر اشتباهی نکردند و تیر عشق به هدف خود رسید.
چه گویم از خم چوگان او خلاصی نیستکه هرکسم به کران دید در میان انداخت
هوش مصنوعی: از چگونگی حرکت و بازی او میگویم، زیرا چارهای ندارم. هر کسی که به تماشا نشسته، در میانهی میدان گرفتار شده است.
درین مخاطره کس دست کس نمی گیردز بحر بیهده ام موج بر کران انداخت
هوش مصنوعی: در این وضعیت خطرناک، هیچکس به کمک دیگری نمیآید. از دل این دریا که بیفایده است، موجی مرا به ساحل میبرد.
به فقر ساخته بودم فریب عشق مرابه دست صد هوس مختلف عنان انداخت
هوش مصنوعی: من به خاطر فقر و تهیدستی فریب عشق را خوردم و درگیر خواستههای مختلف و گوناگون شدم.
به جام و مطربه گفتم وظیفه کافی نیستببایدم شد و ادرار بر مغان انداخت
هوش مصنوعی: به نوشیدنی و ساز گفتم که فقط خوش گذرانی کافی نیست و باید بیشتر از اینها به دیگران توجه کرد و از آنها حمایت کرد.
جمال خدمت صاحب که شسته ام ز غرضنظر به طمع نمی بایدم بر آن انداخت
هوش مصنوعی: من زیبایی خدمت به صاحب را خالصانه و بدون هیچ گونه نیتی در نظر گرفتهام و نباید به آن نگاه طمعورزانه داشته باشم.
به غیر هم نبرم التجا که گویندمرسوم او بفلان بود بر فلان انداخت
هوش مصنوعی: من به جز او از کسی دیگری یاری نمیطلبم، زیرا میگویند رسم او این است که محبتش را به دیگری نمیاندازد.
به هر طریق دلم نقش بست دید خطابباید این ورق از اصل داستان انداخت
هوش مصنوعی: به هر حال، دلم گرفتار و شیفته شده و میدانم که باید این بخش از داستان را کنار بگذارم، چون اشتباهاتی در آن وجود دارد.
به جام جم ندهم آبرو که همت طبعمرا سفینه به دریای بیکران انداخت
هوش مصنوعی: من هرگز آبرو و اعتبار خود را به چیزی بیاهمیت نمیفروشم، زیرا استعداد و نبوغ من میتواند مرا به دریای وسیع و بیکران موفقیتها برساند.
ثنا به زر نفروشم که لذت ورعمز عیش مدحت عبدالرحیم خان انداخت
هوش مصنوعی: من به هیچ قیمتی تعریف و ستایش خود را به پول نمیفروشم، چون لذتی که از زندگی در کنار عبدالرحیم خان میبرم، از هر چیزی برایم ارزشمندتر است.
ز ذکر دوست به گرمای حشر سیرابمکه در میانه کوثر مرا نشان انداخت
هوش مصنوعی: با یاد دوستانم در روز حشر، سیراب و خنک میشوم، چون در میان آب کوثر نشان و نشانی از من باقی گذاشتهاند.
همین بس است سعادت که یار پرسش منبه خوش بیانی کلک گهرفشان انداخت
هوش مصنوعی: خوشبختی همین است که محبوب من به زیبایی و طلاقت کلام، به سوال من پاسخ داده است.
به این شرف که به تشریف خاصش ارزیدمز وجد خرقه چو پروانه مرغ خان انداخت
هوش مصنوعی: به خاطر افتخاری که به خاطر مقام ویژهاش پیدا کردم، از شور و شوق مثل پروانهای که دور شمع میچرخد، لباس خود را در آتش انداختم.
به خط و خلعت او چون مفاخرت نکنم؟مرا به تربیت آوازه در جهان انداخت
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم به زیبایی و مقام او افتخار نکنم؟ او باعث شده که نام و آوازهام در دنیا مطرح شود.
بساط کهنه اگر روزگار برچینداساس تازه بسی طرح می توان انداخت
هوش مصنوعی: اگر روزگار سفرهی کهنه را برچیده و تغییراتی ایجاد کند، میتوان برنامهها و طرحهای جدید و تازهای را به وجود آورد.
باو مدیح فرستادنم بدان ماندکه نخل میوه به دامان باغبان انداخت
هوش مصنوعی: مدح فرستادن برای او مانند این است که نخل میوهاش را به باغبان تحویل دهد.
به مجلسش چو رود مدح من چنان گویندکه دزد قیمت کالا به کاروان انداخت
هوش مصنوعی: زمانی که من به محفل او وارد میشوم، چنان از من ستایش میکنند که انگار دزدی در بازارها به کاروانها قیمت کالا می‌دهد.
سخن زیاده نباید سرود باید گفتشکر به یاد لبت طوطی از دهان انداخت
هوش مصنوعی: باید از گفتن حرفهای بیهوده پرهیز کرد و به جای آن، شکرگزاری را به یاد لبهای تو اعلام کنیم که مانند طوطی، از زبان ما خارج میشود.
به این قدر که «نظیری » سپاس نعمت گفتپری مغز شکافش بر استخوان انداخت
هوش مصنوعی: به اندازهای که «نظیری» برای نعمتها شکرگزاری کرده، پری که از زیبایی و ویژگیهایش سخن میگوید، از شدت تأثیر، استخوانش را ترکاند.
بس این دعات که اعدات بی کمان افتندچنان که دولت تو تیر بی کمان انداخت
هوش مصنوعی: تعداد دعاهای تو به قدری زیاد است که دشمنان بدون اسلحه و بدون جنگ هلاک خواهند شد، همانطور که تو قدرت و موفقیت خود را بدون نیاز به تیر و کمان به دست آوردی.