شمارهٔ ۲۰
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی‌های طبیعت و احساساتی که در آن به وجود می‌آید می‌پردازد. شاعر در اینجا به میخانه‌ای در صحرا اشاره می‌کند که هر گوشه آن کیفیت خاصی دارد و سرشار از زندگی و احساسات است. او به تضاد میان زندگی شهر و طبیعت اشاره می‌کند و می‌گوید که نه عاقل و نه دیوانه‌است و در هیچ‌کدام از این دو مکان جا ندارد. دل‌های آشفته و دردمند در صحرا جایی برای آرامش نمی‌یابند و عشق و جنون از زندگی در شهر جداست. شاعر نیز در این راه، از زیبایی‌های درونی و حسی این مکان‌ها سخن می‌گوید و نشان می‌دهد که زندگی در طبیعت به نوعی آزادی و رهایی از قید و بندها منجر می‌شود. به‌طور کلی، شعر احساس ناامییدی از زندگی در شهر و کشف زیبایی‌های زندگی در صحرا و طبیعت را به تصویر می‌کشد.
ز کیفیت بود هر گوشه صد میخانه در صحرابود هر سبزه و گل شیشه پیمانه در صحرا
هوش مصنوعی: در هر گوشه از این دشت، آوازهای خوشی به گوش میرسد و هر سبزه و گلی مانند شیشهای پر از نوشیدنی به نظر می‌آید.
نه عاقل گشته ام در شهر و نی دیوانه در صحرانه در شهر است ما آوارگان را جا نه در صحرا
هوش مصنوعی: نه در شهر عقل و فهم دارم و نه در بیابان دیوانهام، جایی برای آوارگان مثل ما نه در شهر وجود دارد و نه در صحرا.
ز بس وا می شود از هر نسیم آشفتگان را دلعجب دانم که خواهد زلف لیلی شانه در صحرا
هوش مصنوعی: از بس که دل‌های پریشان تحت تأثیر هر بادی به هم میریزد، تعجب میکنم که لیلی چگونه میتواند در صحرا زلفش را شانه کند.
بود از ابر مشک باده کیفیتش بر لباز آن سیل بهاری می رود مستانه در صحرا
هوش مصنوعی: باران گلابی مانند ابری از مشک میبارد و این طراوت بهاری با خود شور و حال و مستی به صحرا میآورد.
کسی آزاد از بند علایق نیست مجنون همز خیل وحشیان سازد حصار خانه در صحرا
هوش مصنوعی: هیچکس به‌طور کامل از وابستگیها و علایق رها نیست؛ حتی مجنون هم برای خودش در دل بیابان دیواری میسازد.
دل پردرد با صحرا از آن شد آشنا ما راکه نتوان بهر درمان یافت یک بیگانه در صحرا
هوش مصنوعی: دل بیمار و رنجور من در دشت و صحرا آشنا شد، زیرا نتوانستم برای درمان دردهایم، حتی یک غریبه را در آنجا پیدا کنم.
ز بس در شهر و بازار جهان سودی نمی بیندخرد را با جنون سودا کند فرزانه در صحرا
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه در شهر و بازار، عقل هیچ فایدهای نمیبیند، افراد حکیم و دانا به خاطر دیوانگی به دنبال سود و منافع میگردند و در دشت و بیابان به جستجوی آن میروند.
نمیگردد فضای محفلی تنگ از دوصد عاقلجهانی تنگ می گردد ز یک دیوانه در صحرا
هوش مصنوعی: فضای یک محفل اگر پر از دوصد عاقل باشد، هیچ وقت تنگ نمیشود، اما یک دیوانه میتواند در دنیای وسیع، فضا را تنگ کند و ایجاد مشکل نماید.
عدو را بر غریبان بسکه دل سوزد عجب نبودکه گردد باد گرد شمع چون پروانه در صحرا
هوش مصنوعی: دشمن به اندازهای برای کسانی که در بیپناهی هستند، دل میسوزاند که جای تعجب نیست اگر مانند پروانهای که دور شمع میگردد، به دور او بچرخد.
نبودی گر شرف بر شهرها صحرا و هامون راچرا شد کعبه را با این شرافت خانه در صحرا
هوش مصنوعی: اگر نبود شرافتی که بر شهرها است، پس چرا کعبه که منزلی با این عظمت و شان در بیابان قرار دارد، به این جایگاه والا رسیده است؟
به سوی شهر پرکلفت چو دارد بازگشت آخراز آن رو خاک بر سر میفشاند دانه در صحرا
هوش مصنوعی: وقتی به شهر پر از شلوغی و سر و صدا برمیگردد، در نهایت از آنجا ناامید و غمگین می‌شود و احساس می‌کند که هیچ ارزشی ندارد، مانند اینکه دانهای در دشت کاشته شده باشد که در گمگشتگی خود به خاک افتاده است.
بدانی روز بد قدر شکست خود که در بارانشماری قصر جنت، یابی ار ویرانه در صحرا
هوش مصنوعی: در روزهای سختی که به اندازهای از بدبختی و شکست رنج میبری، متوجه خواهی شد که در میان زیباییها و نعمتها، چیزهایی که به نظر میرسند زیبا و کامل هستند، ممکن است در واقع خالی و ویران باشند.
ز هر تل خرمنی فیضی است در هر سو عجب نبودبرآرد همچو مور از خاک سر گر دانه در صحرا
هوش مصنوعی: از هر تپهای مقداری خوبی و فیض وجود دارد. عجیب نیست که مانند مورچهای که از خاک دانهای پیدا می‌کند، در بیابان هم میتوان چیزهای خوب پیدا کرد.
ز پای خفته چون من سیل هم واماند از رفتنبه گوش آید ز بس تکلیف شهر افسانه در صحرا
هوش مصنوعی: از پای خفتهام، مانند سیلی هستم که از رفتن بازماندهام. در سکوتی سنگین، صدای زیادی به گوش میرسد که حکایت از کار ناتمام و افسانهای در بیابان دارد.
بچین واعظ گل بو چون نسیم از هر سر برگیسراب آسا چه گردی بی سر و برگانه در صحرا؟
هوش مصنوعی: ای واعظ، گل را بچین و عطر آن را استشمام کن، زیرا مانند نسیم، بوی خوش آن در هر گوشهایی پراکنده است. اما چه فایده که در بیابان، گرد و غباری بیسر و بیبرگ وجود دارد؟